Mekong ASEAN: Việt Nam và Singapore đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào ngày 12/3/2025, tạo khuôn khổ mới cho hợp tác giữa hai nước. Theo Ngài, đâu sẽ là những trụ cột quan trọng nhất để Việt Nam và Singapore cùng kiến thiết một giai đoạn hợp tác kinh tế mới, sâu sắc và thực chất hơn trong 5-10 năm tới?

Đại sứ Rajpal Singh: Việc Việt Nam và Singapore nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm ngoái phản ánh chiều sâu và sự toàn diện của những thành quả mà hai nước đã cùng nhau xây dựng trong suốt nhiều thập niên qua.

Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện thiết lập một khuôn khổ rộng lớn nhằm làm sâu sắc hơn hợp tác trên nhiều lĩnh vực, bao gồm tăng cường trao đổi chính trị và tiếp xúc giữa lãnh đạo hai nước; hợp tác kinh tế, năng lượng và phát triển xanh; kết nối số; nâng cao năng lực; cũng như phối hợp tại các diễn đàn quốc tế và khu vực.

Tôi vui mừng khi hai bên đã nhanh chóng triển khai các bước tiếp theo thông qua Kế hoạch hành động thực hiện quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Tháng 8 năm nay, Singapore đã đăng cai tổ chức Đối thoại Chiến lược Singapore – Việt Nam lần thứ nhất, do Bộ trưởng Điều phối Dịch vụ công kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Chan Chun Sing và Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Trần Cẩm Tú đồng chủ trì.

Cơ chế cấp cao mới này tạo điều kiện để các nhà lãnh đạo hai nước gặp gỡ và thảo luận về những vấn đề cùng quan tâm. Tại Đối thoại Chiến lược lần thứ nhất, các đoàn đại biểu do Bộ trưởng Chan Chun Sing và Ngài Trần Cẩm Tú dẫn đầu đã trao đổi quan điểm về quản trị hiệu quả và hành chính công trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, đồng thời công bố Tuyên bố chung về Chiến lược Kết nối Công nghệ Singapore – Việt Nam.

Với tầm nhìn tương đồng của hai nước về việc sử dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, cùng những thế mạnh bổ trợ lẫn nhau giữa hai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tôi nhận thấy đây sẽ là một lĩnh vực hợp tác mới đầy triển vọng để hai nước tiếp tục làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác kinh tế trong những năm tới.

Mekong ASEAN: Sau 30 năm, VSIP đã trở thành một trong những biểu tượng thành công của hợp tác kinh tế Việt Nam – Singapore. Singapore đang thúc đẩy mô hình VSIP 2.0 theo hướng thông minh hơn, xanh hơn và tập trung vào các ngành có giá trị gia tăng cao. Theo Ngài, VSIP 2.0 sẽ khác mô hình hiện nay như thế nào và có thể đóng góp ra sao cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam?

Đại sứ Rajpal Singh: Mô hình VSIP 2.0 đang được xúc tiến thực sự là một bước phát triển mới đầy triển vọng.

Kể từ khi khu công nghiệp VSIP đầu tiên được thành lập tại Bình Dương vào năm 1996, hai bên đã nhanh chóng mở rộng mạng lưới lên 28 khu VSIP tại 17 tỉnh, thành phố lớn trên khắp Việt Nam, với tổng diện tích hiện nay hơn 15.000 ha.

Các khu VSIP đã thu hút khoảng 31,5 tỷ USD vốn đầu tư từ khoảng 1.000 doanh nghiệp hoạt động trong các khu này, đồng thời phục vụ hơn 350.000 người đang sinh sống và làm việc tại các khu đô thị tích hợp.

Những thành tựu này chỉ có thể đạt được nhờ nhiều yếu tố, trong đó có mức độ tin cậy cao giữa hai nước, từ cấp lãnh đạo cao nhất đến các cấp trực tiếp triển khai công việc. Điều đó cũng phản ánh niềm tin chung của hai bên vào việc hiện thực hóa những dự án, mang lại lợi ích cho cả hai phía, qua đó cải thiện đời sống của người dân hai nước.

Sau 30 năm, việc chuyển hướng sang mô hình VSIP 2.0 mới phản ánh hành trình phát triển đầy ấn tượng, quỹ đạo tăng trưởng và tiềm năng to lớn của Việt Nam trong nhiều ngành, lĩnh vực mới và đang nổi lên. Điều này cũng cho thấy sự phát triển của quan hệ Singapore – Việt Nam khi hợp tác song phương tiếp tục mở rộng sang những lĩnh vực mới, chẳng hạn như kinh tế số và kinh tế xanh.

Tôi tin tưởng rằng các khu VSIP 2.0 sẽ trở nên thông minh hơn, xanh hơn và lấy các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao làm nền tảng phát triển.

Mekong ASEAN: Bên cạnh VSIP, Singapore còn nhìn thấy những dư địa hợp tác nào giữa doanh nghiệp hai nước? Theo Ngài, doanh nghiệp Việt Nam có thể làm gì để tăng cường kết nối, cùng tham gia sâu hơn vào các dự án và chuỗi giá trị với doanh nghiệp Singapore?

Đại sứ Rajpal Singh: Có nhiều lĩnh vực hợp tác mới mà hai nước có thể khai thác, nhưng hiện tại, tôi đặc biệt quan tâm đến ba lĩnh vực.

Lĩnh vực thứ nhất là hợp tác nông nghiệp, thực phẩm và an ninh lương thực.

Singapore là một quốc đảo đô thị nhỏ bé, có nguồn tài nguyên thiên nhiên hạn chế, trong khi Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất lương thực, thực phẩm lớn nhất Đông Nam Á. Hai nước có những thế mạnh mang tính bổ trợ cho nhau.

Với các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và chứng nhận chất lượng, cùng mức độ hội nhập sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu, Singapore có thể trở thành bàn đạp để Việt Nam mở rộng xuất khẩu thực phẩm sang những thị trường mới.

Chuyên môn của Singapore trong lĩnh vực công nghệ thực phẩm và bảo đảm chất lượng cũng có thể góp phần gia tăng giá trị cho các sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam.

Lĩnh vực thứ hai là hợp tác số. Tuyên bố chung về Chiến lược Kết nối Công nghệ Singapore – Việt Nam đã tạo thêm động lực để doanh nghiệp hai nước tìm kiếm cơ hội tăng cường kết nối số và hợp tác trong các công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI).

Tháng 5 năm nay, Trung tâm Công nghệ và Tái sản xuất Tiên tiến (ARTC) thuộc Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu Singapore (A*STAR) và Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex (Becamex IDC) đã ký Biên bản ghi nhớ về việc thành lập Trung tâm Nghiên cứu sản xuất tiên tiến Việt Nam (VAMRC) trong hệ sinh thái VSIP. Trung tâm này sẽ đưa công nghệ và các công cụ số của Singapore vào hỗ trợ phát triển ngành sản xuất chế tạo tiên tiến tại Việt Nam.

Lĩnh vực thứ ba là kinh tế xanh. Chúng tôi đang nghiên cứu khả năng nhập khẩu điện gió ngoài khơi từ Việt Nam sang Singapore. Đây sẽ là một cấu phần quan trọng trong quá trình xây dựng Mạng lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid).

Hai nước cũng đang nỗ lực đưa Thỏa thuận thực hiện hợp tác về tín chỉ carbon vào thực tiễn, qua đó tạo ra một kênh đáng tin cậy để các doanh nghiệp tiếp cận nguồn tín chỉ carbon, đồng thời có thể trực tiếp tiếp cận các nguồn tài chính xanh quốc tế.

Mekong ASEAN: Đối thoại Chiến lược Việt Nam – Singapore lần thứ nhất đã đặt ra tầm nhìn đưa hai nước trở thành những đối tác công nghệ chiến lược ở Đông Nam Á, đồng thời hướng tới xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo chung dựa trên những thế mạnh bổ trợ của hai nền kinh tế.

Theo Ngài, Việt Nam và Singapore cần làm gì để biến tầm nhìn này thành những dự án, sản phẩm và giá trị kinh tế cụ thể, qua đó cùng kiến thiết những động lực tăng trưởng mới cho hai nước?

Đại sứ Rajpal Singh: Singapore và Việt Nam đang hiện thực hóa tầm nhìn này thành những dự án cụ thể, tạo ra việc làm, sản phẩm và giá trị kinh tế thiết thực cho cả hai bên.

Chúng tôi hiểu rất rõ những thế mạnh bổ trợ cho nhau của hai nước. Chẳng hạn, trong khi Singapore có thế mạnh về thị trường vốn, hệ thống pháp lý và quản lý hoàn thiện, cùng khả năng kết nối toàn cầu, Việt Nam sở hữu lợi thế về quy mô, lực lượng lao động dồi dào, trẻ trung, có năng lực và thế mạnh trong lĩnh vực sản xuất chế tạo.

Đây là một trong những lý do khiến quan hệ đối tác kinh tế giữa hai nước phát huy hiệu quả và mang lại nhiều lợi ích cho cả hai bên.

Trong giai đoạn hợp tác tiếp theo, chúng tôi đang xem xét cách thức cụ thể hóa những thế mạnh bổ trợ này nhằm tạo ra các động lực tăng trưởng mới, không chỉ cho Singapore và Việt Nam mà còn mang lại những kết quả tích cực cho toàn khu vực.

Chính vì vậy, năm 2027 sẽ là một năm đầy triển vọng đối với hai nước, khi Singapore đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN, còn Việt Nam giữ vai trò Chủ tịch APEC.

Hai nước có sự tương đồng lớn về các ưu tiên, chẳng hạn như tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế, củng cố chuỗi cung ứng và thúc đẩy phát triển công nghệ và kinh tế số.

Singapore và Việt Nam tin tưởng rằng hợp tác song phương giữa hai nước có thể trở thành hình mẫu cho việc triển khai các dự án tương tự ở cấp độ khu vực. Một khu vực ổn định, vững mạnh và thịnh vượng sẽ mang lại lợi ích cho cả Singapore và Việt Nam.

Mekong ASEAN: Sau Đối thoại Chiến lược lần thứ nhất, theo Ngài, Việt Nam và Singapore cần làm gì để cùng xây dựng thế hệ nhân lực có thể làm chủ AI, bán dẫn và các ngành công nghệ mới, thay vì chỉ là người sử dụng công nghệ?

Đại sứ Rajpal Singh: Tôi đồng ý rằng chuyển giao công nghệ là một trong những kênh thúc đẩy phát triển, nhưng chỉ riêng điều đó là chưa đủ. Để tận dụng được những làn sóng công nghệ, chúng ta phải có khả năng hiểu, thích ứng và tiếp tục đổi mới sáng tạo trên nền tảng những công nghệ đó.

Một phần quan trọng trong quan hệ đối tác Singapore – Việt Nam được xây dựng trên cơ sở chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau hợp tác vì lợi ích chung. Đây cũng chính là mục tiêu của Chương trình Hợp tác Singapore (Singapore Cooperation Programme – SCP), chương trình chủ lực của Singapore trong lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực.

Tôi vui mừng chia sẻ rằng đến nay, Chương trình SCP đã đào tạo hơn 22.000 cán bộ Việt Nam và Việt Nam là quốc gia thụ hưởng nhiều nhất từ chương trình này. Khi hợp tác song phương giữa hai nước mở rộng sang những lĩnh vực mới và nhu cầu của Việt Nam thay đổi, chúng tôi sẽ điều chỉnh các chương trình đào tạo trong khuôn khổ SCP cho phù hợp.

Chẳng hạn, vào cuối tháng 10 này, Trung tâm Hợp tác Việt Nam – Singapore tại Hà Nội sẽ tổ chức chương trình đào tạo về “Lãnh đạo, quản trị và chuyển đổi số” dành cho các cán bộ cấp cao thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, với sự tham gia của đại diện đến từ tất cả 34 tỉnh, thành phố của Việt Nam.

Đây là một minh chứng nhỏ cho cam kết của chúng tôi trong việc hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu chuyển dịch sang những ngành, lĩnh vực kinh tế mới và tiên tiến.