Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp Ban chỉ đạo điều hành giá. Ảnh: VGP

Ngày 23/4, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp Ban chỉ đạo điều hành giá nhằm đánh giá kết quả công tác quản lý điều hành giá quý I/2026 và thống nhất các kịch bản điều hành những tháng còn lại năm 2026.

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chỉ rõ tình hình quốc tế biến động, gây áp lực lớn đến mặt bằng giá trong nước, dẫn đến nguy cơ "nhập khẩu lạm phát từ bên ngoài".

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết, trong quý I/2026, kinh tế thế giới tăng trưởng chậm đi kèm với rủi ro gia tăng từ biến động địa chính trị, năng lượng và tài chính toàn cầu. Đáng chú ý, xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn các tuyến vận tải quan trọng từ đó đã gây ra cú sốc tăng giá dầu trên thị trường năng lượng thế giới và làm chi phí logistics tăng mạnh.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) so với tháng trước của tháng 1/2026 tăng 0,05%, tháng 2/2026 tăng 1,14%, tháng 3/2026 tăng 1,23%. Bình quân quý I/2026, CPI tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước, lạm phát cơ bản tăng 3,63%.

Mặt bằng giá chịu nhiều áp lực

Theo báo cáo phân tích của Bộ Tài chính, trong thời gian tới, mặt bằng giá trong nước sẽ tiếp tục chịu áp lực từ nhiều yếu tố. Trước hết là biến động giá nguyên, nhiên vật liệu nhập khẩu do tình hình địa chính trị phức tạp và xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại trên thế giới. Điều này có thể làm chi phí nhập khẩu tăng, từ đó tác động trực tiếp đến giá thành sản xuất trong nước.

Bên cạnh đó, chi phí vận tải quốc tế và nội địa dự kiến tiếp tục tăng theo giá xăng dầu, làm gia tăng chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Giá vật liệu xây dựng cũng có xu hướng tăng do nhu cầu lớn từ các dự án hạ tầng trọng điểm, trong khi nguồn cung một số vật liệu còn hạn chế và chi phí sản xuất bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu.

Đối với nhóm lương thực, thực phẩm, giá cả có thể tăng do chi phí đầu vào như thức ăn chăn nuôi, phân bón và vận chuyển tăng. Ngoài ra, rủi ro về an ninh lương thực toàn cầu có thể khiến nhu cầu nhập khẩu gạo gia tăng, từ đó ảnh hưởng đến giá trong nước.

Một số mặt hàng do Nhà nước quản lý cũng dự kiến được điều chỉnh theo lộ trình tính đúng, tính đủ chi phí. Cụ thể, giá dịch vụ khám chữa bệnh dự kiến tăng do bổ sung chi phí quản lý và điều chỉnh phụ cấp y tế (trực tăng 182%, phẫu thuật, thủ thuật tăng 50%), khiến tổng mức tăng khoảng 8,9% và làm CPI tăng khoảng 0,28%. Thời điểm và mức độ tác động phụ thuộc vào quyết định ban hành giá của Bộ Y tế và các địa phương.

Trong lĩnh vực giáo dục, học phí năm học 2026-2027 dự kiến điều chỉnh theo lộ trình tính đủ chi phí đào tạo, với mức trần đại học công lập tăng bình quân 12,7% và giáo dục nghề nghiệp công lập tăng khoảng 18%. Tác động thực tế đến CPI sẽ phụ thuộc vào mức thu cụ thể của từng cơ sở giáo dục.

Ngoài ra, các yếu tố như biến động tỷ giá, thiên tai, biến đổi khí hậu và điều chỉnh lương cơ sở cũng có thể tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá.

Tuy nhiên, cũng có nhiều yếu tố hỗ trợ giảm áp lực lạm phát. Chính phủ đã kịp thời triển khai các biện pháp bình ổn giá xăng dầu, bao gồm sử dụng quỹ bình ổn, giảm thuế và hỗ trợ ngân sách. Các chính sách giảm thuế, phí tiếp tục được duy trì, góp phần giảm chi phí sản xuất. Đáng chú ý, một số chính sách hỗ trợ trực tiếp người dân như miễn học phí phổ thông công lập, giảm giá sách giáo khoa và giảm phí dịch vụ hàng hải đã góp phần giảm chi phí sinh hoạt.

Nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước vẫn dồi dào, sản xuất nông nghiệp phục hồi tốt sau thiên tai, giúp ổn định thị trường. Đồng thời, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô trong những năm qua cũng góp phần củng cố niềm tin và ổn định kỳ vọng lạm phát.

Trên cơ sở đó, báo cáo của Bộ Tài chính cũng nêu rõ, do giá xăng dầu thế giới tăng mạnh từ tháng 3/2026 bởi ảnh hưởng của xung đột tại Trung Đông và tác động lan tỏa đến giá cước vận chuyển, chi phí logistics và các hàng hóa thiết yếu khác, Bộ Tài chính cập nhật 3 kịch bản lạm phát năm 2026 tăng trong khoảng 4,5%; 5% và 5,5%.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm 2026 tăng trong khoảng 5±0,5%. Các tổ chức quốc tế mới đây đã cập nhật dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam khoảng 3,8-4,9%.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng. Ảnh: VGP

Kịp thời giảm giá bán khi chi phí đầu vào giảm

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị các Bộ, ngành tăng cường công tác theo dõi, phân tích diễn biến cung cầu và giá các mặt hàng thiết yếu để quản lý chặt chẽ, tránh các trường hợp trục lợi chính sách. Đặc biệt trong những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ chi phí nhiên liệu như vận tải, logistics, vật liệu xây dựng, lương thực thực phẩm.

"Các Bộ, ngành với chức năng, nhiệm vụ của mình chỉ đạo và yêu cầu các doanh nghiệp thực hiện nghiêm việc kê khai niêm yết giá theo quy định và không lợi dụng biến động chi phí để tăng giá một cách bất hợp lý," Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ.

Chú trọng các giải pháp về bảo đảm điều hòa cung cầu, nhất là đối với các nhóm hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, lương thực thực phẩm, nguyên liệu đầu vào cho sản xuất. Kịp thời điều hòa cung cấp các mặt hàng phục vụ nhu cầu trong nước giữa các vùng, địa phương và nhu cầu xuất khẩu để ổn định giá cả thị trường.

Đối với các hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước định giá dự kiến có phương án điều chỉnh thì các Bộ, ngành, địa phương chú trọng rà soát yếu tố chi phí, đánh giá kỹ tác động lên mặt bằng giá tại địa phương nói riêng và cả nước nói chung, tránh tăng khi chưa đủ các điều kiện phù hợp.

Đồng thời chỉ đạo doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu vào, tiết giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường trách nhiệm, chia sẻ khó khăn, bảo đảm hài hòa lợi ích nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Kịp thời giảm giá bán khi chi phí đầu vào giảm, chưa cần thiết phải điều chỉnh thì cần cân nhắc kỹ thời điểm và mức độ điều chỉnh giá để nhằm ổn định mặt bằng giá cả thị trường và kiểm soát lạm phát mục tiêu, theo Phó Thủ tướng.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương tăng cường kiểm tra giám sát thị trường, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm và không để thiếu hụt đứt gãy nguồn cung xăng dầu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương theo dõi sát tình hình sản xuất, nhu cầu tiêu dùng diễn biến giá cả các mặt hàng nông sản thiết yếu như lúa gạo, thịt lợn; tập trung bảo đảm nguồn nhập khẩu và giám sát việc kê khai niêm yết giá của thức ăn chăn nuôi và phân bón một cách kịp thời.

Bộ Xây dựng xử lý kịp thời các trường hợp găm hàng, trữ hàng làm đứt gãy chuỗi cung ứng, đẩy giá tăng cao bất hợp lý, ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng các công trình dự án đầu tư, nhất là các dự án trọng điểm quốc gia.