Đại biểu Trần Anh Tuấn - Đoàn ĐBQH TP HCM. Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều ngày 22/8, tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất).

Đại biểu Trần Anh Tuấn - Đoàn ĐBQH TP HCM đồng tình với chủ trương tích hợp hai Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công.

Theo đại biểu, việc tích hợp sẽ tạo sự thống nhất giữa quản lý tài chính công, ngân sách Nhà nước và các bước thực hiện đầu tư công; đồng thời góp phần tinh gọn các quy định về thẩm quyền, thủ tục hành chính, bố trí nguồn lực và điều hành ngân sách.

Quan tâm đến thẩm quyền của Bộ Tài chính trong điều hành, điều chuyển vốn đầu tư công, đại biểu cho biết, thực tế giải ngân vốn đầu tư công có sự khác nhau giữa các bộ, ngành, địa phương và giữa từng dự án. Trong quá trình theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá tình hình thực hiện các chương trình, dự án, Bộ Tài chính có thể nhận diện rõ những đơn vị đáp ứng tốt tiến độ giải ngân và những đơn vị chưa đáp ứng yêu cầu.

Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung thẩm quyền để Bộ Tài chính có thể đề xuất Thủ tướng Chính phủ điều chuyển vốn giữa các bộ, ngành, địa phương hoặc giữa các dự án trong trường hợp cần thiết. Việc này, theo đại biểu, sẽ tạo cơ chế điều hành vốn linh hoạt hơn, nâng cao hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công.

Về nguyên tắc ưu tiên bố trí vốn, đại biểu Trần Anh Tuấn cho rằng cần bổ sung thứ tự ưu tiên đối với các dự án quan trọng quốc gia đã được phê duyệt nhưng kéo dài qua nhiều kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn.

"Thực tế có những dự án quan trọng quốc gia được triển khai qua hai, ba kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn. Nếu không có cơ chế ưu tiên phù hợp, việc cân đối nguồn lực cho các dự án này có thể gặp khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện," đại biểu nêu và dẫn ví dụ các dự án đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia và cho rằng những dự án đã được thông qua, triển khai qua nhiều kỳ kế hoạch cần được xem xét ưu tiên ngay sau các dự án mang tính đặc biệt cấp bách để bảo đảm nguồn vốn, khả năng cân đối vốn thực hiện dự án.

Theo đại biểu, việc hoàn thiện các quy định theo hướng này sẽ góp phần nâng cao tính chủ động trong điều hành ngân sách, sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư công và bảo đảm tiến độ đối với các dự án có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Cần cơ chế phân bổ phù hợp năng lực thực tế của từng địa phương

Cũng góp ý vào dự thảo luật, đại biểu Cil Bri - Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cho rằng, việc hợp nhất Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công cần tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất, hiệu quả trong quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực công.

Về tích hợp kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm, đại biểu đề nghị quy định rõ định hướng phân bổ nguồn lực, cơ cấu vốn theo ngành, lĩnh vực, chương trình, dự án trọng điểm, nguyên tắc, tiêu chí phân bổ vốn, đối tượng ưu tiên và danh mục đầu tư.

Đồng thời, cần phân định rõ thẩm quyền quyết định của Quốc hội, HĐND với thẩm quyền điều hành của Chính phủ, Ủy ban nhân dân. Những vấn đề làm thay đổi mục tiêu lớn, tổng mức vốn, cơ cấu nguồn lực và ưu tiên đầu tư đã được cơ quan dân cử quyết định phải thuộc thẩm quyền xem xét, quyết định của cơ quan dân cử.

Về phân cấp, phân quyền trong quản lý đầu tư công, đại biểu đề nghị gắn với năng lực tổ chức thực hiện, nguồn lực và cơ chế kiểm soát trách nhiệm. Đối với việc phân loại dự án nhóm A, B, C, cần quy định trong luật khung tiêu chí, nguyên tắc và giới hạn điều chỉnh thay vì giao toàn bộ cho Chính phủ.

Đại biểu cũng đề nghị thiết kế cơ chế phân bổ phù hợp năng lực thực tế của từng địa phương, nhất là cấp xã; phân cấp, phân quyền phải đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân - Đoàn ĐBQH TP HCM. Ảnh: Media Quốc hội.

Phân cấp mạnh đi cùng nguồn lực và trách nhiệm

Từ góc độ khác, đại biểu Phạm Trọng Nhân - Đoàn ĐBQH TP HCM góp ý, dự thảo luật cần hướng tới "quyền được giao đến đâu thì nguồn lực phải được tính đến đó", để địa phương có điều kiện chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và tự chịu trách nhiệm.

Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và nhiều luật đang tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, nếu thẩm quyền được giao trước nhưng nguồn lực xử lý sau thì rất dễ xuất hiện tình trạng có thẩm quyền nhưng không đủ điều kiện để thực hiện.

Vì vậy, ông Nhân đề nghị bổ sung tại Điều 10 dự thảo luật nguyên tắc khi luật, nghị quyết của Quốc hội giao thêm nhiệm vụ, quyền hạn hoặc cơ chế, chính sách đặc thù cho chính quyền địa phương thì phải đồng thời xác định rõ nguồn tài chính, nhiệm vụ chi và cơ chế ngân sách bảo đảm thực hiện.

Ông Nhân cho rằng, đây không chỉ là nguyên tắc phân cấp ngân sách mà còn là yêu cầu đối với chính quá trình xây dựng luật: không nên trao thêm thẩm quyền trước rồi sau đó mới xử lý bài toán tài chính. Phân quyền chỉ thực chất khi quyền, nguồn lực và trách nhiệm được thiết kế đồng thời, đại biểu Phạm Trọng Nhân nhấn mạnh.