Mekong ASEAN: Xin chúc mừng Ngài trên cương vị Đại sứ Indonesia tại Việt Nam nhiệm kỳ mới. Ngài có thể chia sẻ ấn tượng ban đầu của mình về Việt Nam?

Đại sứ Adam Mulawarman Tugio: Trước khi bắt đầu nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam, tôi đã có những ấn tượng khá rõ về đất nước các bạn. Tôi cho rằng Việt Nam là một trong những quốc gia thành công trong việc vượt qua các thách thức để phát triển.

Nhìn vào quá trình giảm nghèo, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu rất đáng ghi nhận, đặc biệt từ sau công cuộc đổi mới năm 1986. Tỷ lệ nghèo từng ở mức khoảng 60% vào những năm 1990 đã giảm xuống còn khoảng 6% vào năm 2020. Đây là một câu chuyện thành công nổi bật. Tôi cũng biết tới Việt Nam là một trong những điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Khi trực tiếp nhận nhiệm vụ tại đây, tôi còn ấn tượng hơn khi chứng kiến cách các nhà lãnh đạo Việt Nam đang nỗ lực định hình các chiến lược nhằm đưa đất nước trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Tôi cho rằng với việc ngày càng chú trọng nâng cao giá trị gia tăng của nền kinh tế, Việt Nam đang ở vị thế thuận lợi để đạt được mục tiêu này. Tôi tin tưởng rằng với nguồn nhân lực chăm chỉ và tài năng, Chính phủ Việt Nam hoàn toàn có thể hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra.

Mekong ASEAN: Việt Nam và Indonesia đã chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 3/2025. Theo Ngài, việc này có ý nghĩa như thế nào trong quan hệ ngoại giao hai nước thời gian tới?

Đại sứ Adam Mulawarman Tugio: Việc hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện là bước đi rất quan trọng bởi khuôn khổ này tạo ra các cơ chế hợp tác và đối thoại bài bản hơn, giúp làm sâu sắc hơn quan hệ song phương trên nhiều lĩnh vực.

Điểm đáng chú ý là hợp tác không chỉ giới hạn ở chính trị hay kinh tế mà còn mở rộng sang văn hóa, xã hội và giao lưu nhân dân. Hai nước sẽ tổ chức các cuộc họp thường niên giữa hai Ngoại trưởng nhằm rà soát tiến độ hợp tác và định hướng cho các lĩnh vực có thể tiếp tục tăng cường trong tương lai.

Trong lĩnh vực kinh tế, hai nước đã đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 18 tỷ USD vào năm 2028. Trên thực tế, con số này đã gần đạt được ngay từ năm ngoái. Tôi tin rằng với nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp cùng sự hỗ trợ của các cơ quan đại diện ngoại giao, mục tiêu này hoàn toàn có thể đạt được, thậm chí sớm hơn.

Mekong ASEAN: Indonesia là thị trường nhập khẩu nông sản quan trọng của Việt Nam. Thay vì chỉ dừng lại ở các hợp đồng thương mại thông thường, Ngài có nghĩ đến một cơ chế hợp tác sản xuất nông nghiệp chung để đối phó với biến đổi khí hậu và hiện tượng El Nino đang đe dọa khu vực?

Đại sứ Adam Mulawarman Tugio: Bạn đã nêu ra một vấn đề rất quan trọng. Indonesia cũng giống như Việt Nam, đang phải đối mặt với những thách thức lớn từ biến đổi khí hậu và hiện tượng El Nino. Đây chắc chắn là những yếu tố gây sức ép đáng kể đối với ngành nông nghiệp của cả hai nước.

Chúng ta đã có nền tảng hợp tác khá tốt trong lĩnh vực nông nghiệp. Về cơ chế song phương, hai nước đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) năm 2024, qua đó vạch ra định hướng để hai bên có thể trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi các thông lệ tốt nhất nhằm ứng phó với El Nino cũng như biến đổi khí hậu.

Tôi cho rằng việc thiết lập các mô hình hợp tác sản xuất chung, chẳng hạn như các liên doanh trong lĩnh vực nông nghiệp giữa Indonesia và Việt Nam, là một hướng đi rất đáng cân nhắc. Chúng tôi đang tìm hiểu cách Việt Nam ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và Big Data để nâng cao hiệu quả và năng suất nông nghiệp. Đây là một lĩnh vực Indonesia cũng đang triển khai, với các mô hình “nông nghiệp thông minh”.

Ở khía cạnh khu vực, trong ASEAN, chúng ta có Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), Hệ thống Thông tin An ninh Lương thực ASEAN (AFSIS); tạo nền tảng thuận lợi cho việc mở rộng xuất nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp trong khu vực cũng như dự báo và ứng phó với các tác động của biến đổi khí hậu.

Ở cấp độ toàn cầu, Indonesia và Việt Nam đều tham gia các sáng kiến như “Scaling Next Generation”, được hỗ trợ bởi Ngân hàng Thế giới và Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI). Đây cũng là một nền tảng quan trọng để hai nước tăng cường hợp tác trong lĩnh vực lương thực và nông nghiệp.

Mekong ASEAN: Thị trường sản phẩm Halal toàn cầu vô cùng tiềm năng và Indonesia đang là quốc gia dẫn đầu. Ngài có lời khuyên gì để các doanh nghiệp Việt Nam có thể thâm nhập sâu hơn vào lĩnh vực này?

Đại sứ Adam Mulawarman Tugio: Ngành công nghiệp Halal là một lĩnh vực vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, nhiều người thường chỉ nghĩ đến thực phẩm và đồ uống Halal, trong khi trên thực tế ngành này còn bao gồm mỹ phẩm và du lịch.

Thị trường Halal toàn cầu đang tăng trưởng rất mạnh. Riêng lĩnh vực thực phẩm và đồ uống Halal đã đạt quy mô khoảng 7.000-7.700 tỷ USD và có thể tăng lên khoảng 10.500 tỷ USD vào năm 2030.

Hiện nay, thị trường Halal chủ yếu tập trung tại các quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC), trong đó Indonesia là một trong những thị trường lớn nhất. Tuy nhiên vai trò của các quốc gia không có đa số dân số theo đạo Hồi cũng ngày càng gia tăng, như Thái Lan và Việt Nam.

Tôi muốn nhấn mạnh một điểm quan trọng: Khi nói đến ngành Halal, không nên chỉ nhìn vào chứng nhận hay con dấu Halal. Nhiều người có xu hướng đánh giá Halal chỉ qua logo hoặc chứng chỉ nhưng thực chất ngành này vượt xa những yếu tố đó. Halal cần được hiểu như một hệ thống quản lý chất lượng toàn diện.

Đây là điều mà các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các nhà sản xuất thực phẩm và đồ uống, cần đặc biệt lưu ý. Không chỉ dừng lại ở việc đạt chứng nhận, doanh nghiệp cần hiểu toàn bộ hệ sinh thái Halal – từ khâu đầu vào, quy trình sản xuất cho đến cách sản phẩm được đưa ra thị trường với tư cách là sản phẩm Halal. Ví dụ, trong sản xuất thực phẩm, cần có sự tách biệt rõ ràng giữa sản phẩm Halal và không Halal trong toàn bộ chuỗi quy trình. Đây là yêu cầu rất quan trọng để đảm bảo tính tuân thủ và uy tín của sản phẩm trên thị trường Halal.

Mekong ASEAN: Indonesia có nguồn tài nguyên niken dồi dào, còn Việt Nam có những doanh nghiệp xe điện đầy tham vọng như VinFast. Ngài đánh giá thế nào về triển vọng xây dựng một chuỗi cung ứng xe điện chung giữa hai nước để đưa Đông Nam Á trở thành trung tâm xe điện toàn cầu?

Đại sứ Adam Mulawarman Tugio: Hiện nay tại Indonesia, cụ thể là ở Subang, đã có nhà máy của VinFast. Nếu tới Jakarta, bạn sẽ thấy khá nhiều xe VinFast, đặc biệt trong lĩnh vực taxi.

Ngày nay, xe điện được nhìn nhận như một giải pháp mới nhằm góp phần giảm phát thải toàn cầu. Trong bối cảnh đó, các khoản đầu tư của VinFast tại Indonesia mở ra cơ hội rất tốt để củng cố sự hiện diện của hãng tại Indonesia, đồng thời mở rộng sang toàn bộ Đông Nam Á.

Mặt khác, Indonesia là một trong những quốc gia có trữ lượng niken lớn nhất thế giới, đồng thời cũng sản xuất cobalt - nguyên liệu quan trọng cho pin xe điện. Vì vậy, nếu VinFast xây dựng được hệ sinh thái sản xuất xe điện tại Indonesia, đây sẽ là nền tảng rất vững chắc để mở rộng sản xuất ra toàn khu vực.

Quan trọng hơn, dữ liệu Big Data và các phương tiện điện tử, trong đó có xe điện, đang được ứng dụng ngày càng nhiều để nâng cao hiệu quả và năng suất trong nông nghiệp, thủy sản. Chẳng hạn, khi nói đến nông nghiệp thông minh hay khai thác thủy sản thông minh, chúng ta cần đến các thiết bị điện tử như máy móc tự động, drone… Đây là một phần của “nền kinh tế tầm thấp” - nơi các thiết bị bay không người lái được sử dụng để cung cấp dịch vụ trong nông nghiệp và thủy sản. Tất cả những ứng dụng này đều cần đến pin - một yếu tố then chốt.

Vì vậy tôi cho rằng khi hệ sinh thái xe điện và pin thiết lập hiện diện tại Indonesia, sẽ không chỉ thúc đẩy ngành xe điện mà còn góp phần thúc đẩy các lĩnh vực như nông nghiệp và thủy sản thông minh. Tôi tin rằng Việt Nam cũng có những doanh nghiệp đang đi đầu trong việc ứng dụng các công nghệ này và đây là một hướng hợp tác rất tiềm năng giữa hai nước trong thời gian tới.

Mekong ASEAN: Trong bối cảnh đẩy mạnh hợp tác các lĩnh vực giữa hai quốc gia, theo Ngài báo chí có vai trò như thế nào trong hoạt động song phương này?

Đại sứ Adam Mulawarman Tugio: Tôi cho rằng báo chí có vai trò rất quan trọng. Hiện Đài Phát thanh Quốc gia Indonesia có mối liên hệ chặt chẽ và hợp tác với Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV). Chúng tôi cũng rất vui khi biết rằng tiếng Indonesia đã trở thành một phần trong các chương trình của VOV.

Tôi cũng nhận thấy sự quan tâm ngày càng lớn của sinh viên Việt Nam đối với việc học tiếng Indonesia và tìm hiểu về đất nước Indonesia. Vì vậy, thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực truyền thông - báo chí và học thuật là một trong những ưu tiên của tôi.

Trong bối cảnh hiện nay, tôi cho rằng báo chí càng đóng vai trò quan trọng khi chúng ta đang sống trong kỷ nguyên số. Có rất nhiều thách thức mới nổi như thông tin sai lệch, tin giả hay các loại tội phạm mạng lợi dụng các nền tảng truyền thông số. Vì vậy, báo chí có nhiệm vụ nâng cao nhận thức của công chúng, vừa giúp người dân hiểu rõ lợi ích của công nghệ số, vừa cảnh báo về các rủi ro đi kèm.

Báo chí như một “lá chắn thông tin”, định hướng dư luận và bảo vệ không gian thông tin lành mạnh, vừa góp phần thúc đẩy hợp tác ngoại giao trên các lĩnh vực vừa bảo vệ hình ảnh và các thương hiệu quốc gia.

Mekong ASEAN: Trong nhiệm kỳ của mình, Ngài có những kế hoạch nào đã xây dựng để thúc đẩy quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia?

Đại sứ Adam Mulawarman Tugio: Như tôi đã đề cập, hai nước hiện đã có khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện. Nhiệm vụ của tôi trong nhiệm kỳ này là tập trung triển khai hiệu quả khuôn khổ đó trên tất cả các lĩnh vực của quan hệ song phương.

Về chính trị, chúng tôi đang tiếp tục phối hợp để hoàn thiện kế hoạch hành động, đóng vai trò định hướng cho các tương tác giữa hai nước trên nhiều phương diện khác nhau của quan hệ song phương.

Về kinh tế, một trụ cột rất quan trọng, hai nước có chung tầm nhìn: Đều hướng tới trở thành quốc gia phát triển vào dịp kỷ niệm 100 năm độc lập vào năm 2045. Đây là một điểm tương đồng chiến lược rất đáng chú ý. Trong bối cảnh đó, cả hai bên đều đang tìm cách nâng cao giá trị gia tăng của nền kinh tế.

Việt Nam đã đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số. Một trong những định hướng quan trọng là thúc đẩy nền kinh tế có giá trị cao hơn, dựa trên việc phát huy thế mạnh của công nghiệp. Điều này hoàn toàn phù hợp với tầm nhìn của chúng tôi, khi Indonesia cũng đang tìm cách nâng cao chất lượng tăng trưởng, đặc biệt thông qua chuyển đổi số. Kinh tế số hiện nay ngày càng trở nên quan trọng, và đây là lĩnh vực mà chúng tôi mong muốn tăng cường hợp tác với phía Việt Nam, bao gồm cả khu vực tư nhân.

Bên cạnh đó, hợp tác văn hóa – xã hội cũng là một trụ cột không thể thiếu. Hiện nay kết nối giữa hai nước đang được cải thiện rõ rệt, với các đường bay thẳng giữa các thành phố của Indonesia và Việt Nam do Vietnam Airlines và AirAsia khai thác.

Trong thời gian tới, ưu tiên quan trọng là xây dựng cầu nối văn hóa bền chặt hơn giữa hai quốc gia. Chính phủ Indonesia cũng cung cấp các chương trình học bổng cho sinh viên Việt Nam sang học tập, tìm hiểu văn hóa Indonesia. Đây là một trong những hướng đi mà chúng tôi muốn thúc đẩy trong nhiệm kỳ của mình, nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau và làm sâu sắc hơn mối quan hệ giữa nhân dân hai nước.

Mekong ASEAN: Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!