Sáng ngày 7/11, thừa uỷ quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội chủ trương đầu tư 3 dự án đường bộ cao tốc nhằm hoàn thiện mạng lưới giao thông theo quy hoạch, tăng cường kết nối vùng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương miền núi, biên giới.
 |
| Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình của Chính phủ. Ảnh: Media Quốc hội |
Ba dự án có tổng chiều dài khoảng 430,5 km, được đầu tư theo quy mô 4 làn xe cao tốc, tốc độ thiết kế 80 - 100 km/h.
Cụ thể, dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La, có chiều dài khoảng 179,5 km, tổng mức đầu tư sơ bộ 63.120 tỷ đồng.
Dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong có chiều dài khoảng 119 km, tổng mức đầu tư sơ bộ 50.990 tỷ đồng.
Dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum có chiều dài khoảng 132 km, tổng mức đầu tư sơ bộ 48.283 tỷ đồng.
Đầu tư theo hình thức đầu tư công
Về phương án đầu tư, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ đã nghiên cứu hình thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng BOT. Tuy nhiên, kết quả tính toán cho thấy mức vốn Nhà nước hỗ trợ khoảng 50% - 70% sơ bộ tổng mức đầu tư vẫn không xác định được thời gian hoàn vốn.
Bên cạnh đó, các dự án đi qua khu vực miền núi, biên giới, có đông đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Vì vậy, Chính phủ đề xuất đầu tư cả 3 dự án theo hình thức đầu tư công.
Theo phương án sơ bộ, ngân sách Trung ương bố trí khoảng 158.342 tỷ đồng, ngân sách địa phương khoảng 4.051 tỷ đồng. Trong đó, Lai Châu dự kiến bố trí 2.004 tỷ đồng và Quảng Ngãi bố trí 2.047 tỷ đồng.
Chính phủ dự kiến cân đối khoảng 119.398 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương cho 3 dự án trong giai đoạn 2026 - 2030, bảo đảm đủ vốn để cơ bản hoàn thành vào năm 2030.
Về tiến độ, các dự án dự kiến chuẩn bị đầu tư trong giai đoạn 2026 - 2027; triển khai bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và khởi công xây dựng từ năm 2027; cơ bản hoàn thành năm 2030 và đưa vào khai thác năm 2031.
Tổng diện tích đất chiếm dụng sơ bộ của 3 dự án khoảng 4.583 ha, trong đó diện tích đề xuất chuyển mục đích sử dụng đất rừng khoảng 1.155 ha. Chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 19.056 tỷ đồng.
Về cơ chế thực hiện, Chính phủ đề xuất áp dụng 5 nhóm chính sách đặc thù, đặc biệt, tương tự các dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội chấp thuận, gồm thẩm quyền điều chỉnh chủ trương đầu tư; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; chỉ định thầu; điều chỉnh quy hoạch và bãi đổ chất thải rắn xây dựng.
Rút ngắn 50 - 60% thời gian di chuyển
Theo đánh giá của Chính phủ, việc đầu tư 3 tuyến cao tốc sẽ góp phần khắc phục những hạn chế của hệ thống giao thông hiện hữu tại các địa phương miền núi.
Hiện nay, các quốc lộ kết nối Sơn La, Lai Châu, Quảng Ngãi với các trung tâm kinh tế có quy mô nhỏ, tiêu chuẩn thấp, thường xuyên xảy ra sạt lở vào mùa mưa lũ. Khi có đường cao tốc, thời gian di chuyển dự kiến rút ngắn khoảng 50 - 60% so với đi trên quốc lộ, tạo điều kiện thu hút đầu tư và phát huy tiềm năng của các địa phương.
Đối với tuyến Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, dự án sẽ góp phần hoàn thiện tuyến cao tốc kết nối Hà Nội - Phú Thọ - Sơn La - Điện Biên vào giai đoạn 2030 - 2031.
Tuyến Bảo Hà - Lai Châu được kỳ vọng tăng cường kết nối khu vực Tây Bắc, trong khi tuyến Quảng Ngãi - Kon Tum tạo thêm trục Đông - Tây kết nối cao tốc Bắc - Nam phía Đông với cao tốc Bắc - Nam phía Tây, liên kết vùng Tây Nguyên với hệ thống cảng biển phía Đông.
Các dự án cũng được kỳ vọng tạo động lực phát triển các khu đô thị, khu công nghiệp, khu thương mại dịch vụ, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
