Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh quyết tâm triển khai có hiệu quả Chương trình, không để người dân phải chờ đợi, bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển - Ảnh: chinhphu.vn

Ngày 15/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) phát triển văn hóa-xã hội, nông thôn, dân tộc miền núi giai đoạn 2026-2035 chủ trì Hội nghị triển khai thực hiện chương trình.

Hội nghị đã tập trung thảo luận, đánh giá, xác định rõ những nội dung, nhiệm vụ cốt lõi, điểm mới tại Nghị quyết của Quốc hội và Nghị định của Chính phủ, đặc biệt là làm rõ cơ chế chỉ đạo, điều phối, trách nhiệm giữa Ban Chỉ đạo Trung ương, các Bộ, ngành quản lý ngành, lĩnh vực, đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, khả thi, kiến nghị xử lý các khó khăn, vướng mắc.

Việc hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình thống nhất không có nghĩa là làm lại từ đầu. Điều cốt lõi là tổ chức lại cách quản lý, điều hành và thực hiện. Khuôn khổ mới trao quyền nhiều hơn cho địa phương nhưng đòi hỏi trách nhiệm cao hơn, đơn giản hóa thủ tục nhưng kỷ luật tài chính phải chặt chẽ hơn.

Cơ bản không cần ban hành thêm văn bản hướng dẫn

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo, đánh giá cao sự chủ động và nỗ lực của Bộ Tài chính cùng các Bộ, ngành trong việc khẩn trương ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP tích hợp đầy đủ hướng dẫn thực hiện CTMTQG ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 46/2026/QH16.

Thủ tướng nêu rõ, việc tổ chức triển khai CTMTQG thời gian tới đòi hỏi quyết tâm rất cao, nỗ lực rất lớn, có thể vẫn gặp phải một số khó khăn, vướng mắc cần được các Bộ, ngành, địa phương bám sát, xử lý, hướng dẫn kịp thời trong quá trình thực hiện với 5 nhóm vấn đề lớn.

Thứ nhất, CTMTQG phát triển văn hóa- xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 là Chương trình tích hợp (từ 4 chương trình trước đây), phạm vi rộng, nội dung liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực, có nhiều điểm mới về cơ chế quản lý, lồng ghép nguồn lực, phân cấp theo hướng tăng quyền chủ động của địa phương.

Thứ hai, Ban Chỉ đạo, cơ quan tham mưu, bộ phận giúp việc ở địa phương chưa được kiện toàn, có nơi chưa thống nhất có thể ảnh hưởng đến công tác điều phối, phối hợp và tổ chức thực hiện Chương trình.

Thứ ba, năng lực tổ chức thực hiện ở cấp cơ sở chưa đồng đều; một bộ phận công chức cấp cơ sở mới nhận nhiệm vụ, phải kiêm nhiệm nhiều việc trong khi yêu cầu điều phối, lồng ghép nguồn lực của Chương trình cao hơn và tính chất phức tạp hơn.

Thứ tư, việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong theo dõi, tổng hợp, báo cáo, giám sát Chương trình có mặt còn hạn chế, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng núi có thể sẽ gặp khó khăn trong cập nhật cơ sở dữ liệu, theo dõi, giám sát, đánh giá việc thực hiện Chương trình.

Thứ năm, khả năng cân đối nguồn vốn đối ứng, huy động nguồn lực xã hội, tín dụng chính sách, tín dụng thương mại của một số địa phương còn khó khăn.

Do vậy, Thủ tướng nêu rõ, phải nhận diện từ sớm, từ xa để chủ động có các nhiệm vụ, giải pháp xử lý các nhóm vấn đề trên; cần quán triệt, xác định rõ cách thức triển khai thực hiện Chương trình, vai trò, thẩm quyền, trách nhiệm của các cấp, giữa các cơ quan (Ban chỉ đạo, cơ quan thường trực, cơ quan điều phối, cơ quan tổng hợp, cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực).

Thủ tướng nhấn mạnh Chương trình sau tích hợp có phạm vi rất rộng, tích hợp nhiều mục tiêu, lĩnh vực, đối tượng, nguồn lực; liên quan trực tiếp đến đời sống của người dân, nhất là khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, các nhóm yếu thế, đối tượng chính sách.

Với phương châm “Đồng bộ chính sách – Thống nhất hành động”, lấy người dân làm chủ thể thay vì chỉ thụ động nhận hỗ trợ, Thủ tướng yêu cầu thực hiện nghiêm túc, hiệu quả Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội và các quy định của Chính phủ.

Việc tích hợp các Chương trình mục tiêu quốc gia phải tạo chuyển biến thực chất trong quản lý, giảm đầu mối, thủ tục, khắc phục phân tán, chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Quá trình này phải giữ nguyên mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên đã được Quốc hội quyết định, không làm gián đoạn nhiệm vụ, chính sách khi chuyển tiếp.

Thủ tướng yêu cầu xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, mỗi nhiệm vụ có một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, điều kiện thực thi và kiểm tra, giám sát. Địa phương được tăng quyền chủ động, sáng tạo, tự quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm cuối cùng về kết quả.

Nguồn lực Nhà nước phải được tập trung có trọng tâm, ưu tiên nhu cầu thiết yếu như nước sinh hoạt, đất ở, đất sản xuất, bảo đảm đời sống người dân, địa bàn khó khăn và đối tượng yếu thế; không đầu tư dàn trải, trùng lặp, không để thất thoát, lãng phí, tiêu cực. Hiệu quả Chương trình được đo bằng kết quả thực hiện mục tiêu, chỉ tiêu, hiệu quả sử dụng nguồn lực và mức thụ hưởng thực tế của người dân; bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện.

Phân bổ nguồn vốn cho Chương trình không cứng nhắc

Về nhiệm vụ của các Bộ, ngành, địa phương, Thủ tướng yêu cầu người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, hiệu quả và kết quả thực hiện; cấp nào có thẩm quyền phải chủ động giải quyết, không chờ đợi, đùn đẩy hoặc để khoảng trống trong tổ chức thực hiện.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo và bộ quản lý ngành, có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ địa phương tháo gỡ vướng mắc; xây dựng phần mềm hỏi đáp và cơ sở dữ liệu Chương trình; theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá, tổng hợp tình hình, kịp thời báo cáo những vấn đề cần chỉ đạo, điều phối. Bộ phải hoàn thiện, trình ban hành Quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ thành viên Ban Chỉ đạo và Chương trình công tác năm 2026 trước ngày 20/10; khẩn trương kiện toàn Văn phòng thường trực, đồng thời các bộ, cơ quan biệt phái cán bộ đủ năng lực tham gia Văn phòng điều phối Trung ương.

Bộ Tài chính tổng hợp nhu cầu, cân đối nguồn lực, trình phân bổ, giao và điều chỉnh kế hoạch, dự toán; khẩn trương hoàn tất phân bổ ngân sách trung ương năm 2026, chuẩn bị điều kiện giao kế hoạch năm 2027. Bộ kịp thời tháo gỡ vướng mắc về quản lý, sử dụng, điều chuyển, thanh toán, quyết toán ngân sách và đầu tư công, bảo đảm đúng mục tiêu, đối tượng, nhiệm vụ, ưu tiên địa bàn khó khăn, tránh dàn trải, trùng lặp.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Y tế chịu trách nhiệm toàn diện về các mục tiêu, nhiệm vụ thuộc lĩnh vực được giao; cụ thể hóa chỉ tiêu 5 năm và hằng năm, hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, tiêu chí, định mức kinh tế – kỹ thuật và hướng dẫn chuyên môn chậm nhất trong tháng 10/2026. Các bộ, cơ quan liên quan chủ động xử lý công việc theo thẩm quyền, giao mục tiêu giai đoạn 2026–2030 và hằng năm, bảo đảm rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp và thẩm quyền xử lý.

UBND các tỉnh, thành phố đẩy nhanh thực hiện, giải ngân vốn ngân sách trung ương của các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021–2025 chuyển sang năm 2026; ban hành kế hoạch 5 năm và hằng năm, xác định nhiệm vụ, dự án ưu tiên, bố trí nguồn lực và phân cấp phù hợp với năng lực cấp xã. Việc kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh theo Quyết định số 1966/QĐ-TTg phải hoàn thành trước ngày 25/10.

Thủ tướng yêu cầu đầu tư có trọng tâm, ưu tiên nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân; tăng cường kiểm tra, giám sát, sử dụng vốn công khai, minh bạch, không để thất thoát, lãng phí, tiêu cực. Các địa phương chủ động bố trí vốn đối ứng, lồng ghép nguồn lực hợp pháp, phát huy tín dụng chính sách, tín dụng thương mại và nguồn lực từ doanh nghiệp, hợp tác xã, cộng đồng. Phân bổ vốn cần linh hoạt, không phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ giải ngân, đồng thời coi trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo của địa phương là tiêu chí quan trọng.

Thủ tướng khẳng định Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa-xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 có ý nghĩa rất quan trọng đối với phát triển, kinh tế, văn hóa, xã hội, nông thôn và phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây là nhiệm vụ chính trị lớn, thường xuyên, lâu dài của cả hệ thống chính trị.

Thủ tướng đề nghị các Bộ, ngành, địa phương nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm cao hơn nữa, phối hợp chặt chẽ hơn nữa, tổ chức thực hiện quyết liệt hơn, không để người dân phải chờ đợi; lấy kết quả ở cơ sở, sự chuyển biến của đời sống người dân và chất lượng phát triển bền vững làm thước đo hiệu quả Chương trình.