Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ sang xe điện – và VinFast là cái tên đứng ở trung tâm của sự thay đổi đó. Sau gần một thập kỷ, hãng xe non trẻ đã vươn lên dẫn đầu doanh số nội địa, mang theo khát vọng toàn cầu dù song hành là những áp lực không hề nhỏ.

Mười năm trước, xe điện ở Việt Nam vẫn là hình ảnh xa lạ gắn với những mẫu xe ngoại đắt đỏ và cảm giác “chưa đến lượt mình”. Nhưng chỉ sau vài năm, diện mạo đô thị đã đổi khác: taxi điện Xanh SM phủ kín nhiều tuyến phố, xe buýt điện dần thay thế tiếng động cơ và những chiếc xe mang thương hiệu VinFast xuất hiện ngày một nhiều.

Trong khảo sát của Mekong ASEAN với 100 độc giả về các thương hiệu quen thuộc, chị Cao Thị Thu Huyền (26 tuổi) chọn Vinfast vì cho rằng những chiếc taxi điện màu xanh do hãng xe nội này sản xuất đang dần “nhuộm” đường phố và trở nên quen thuộc. Còn anh Đào Chí Nghĩa (25 tuổi, nhân viên ngân hàng) cho biết anh chọn VinFast không phải vì khẩu hiệu “Người Việt dùng hàng Việt”, mà bởi chi phí vận hành thấp và mạng lưới sạc đủ rộng để yên tâm di chuyển mỗi ngày.

Phía sau sự hiện diện ngày càng rõ nét của hãng xe trong cuộc sống hàng ngày đó là hành trình gần một thập kỷ nhiều kỳ vọng của VinFast: từ nhà máy đầu tiên trên vùng đất sình lầy ở Cát Hải (Hải Phòng) đến bảng điện tử Nasdaq tại Mỹ. Hành trình đó đi cùng cả tự hào lẫn hoài nghi, tạo nên câu chuyện đặc biệt của một thương hiệu ôtô Việt trong giai đoạn chuyển mình của ngành xe điện toàn cầu.

VinFast ra đời năm 2017, khi Việt Nam vẫn chưa thể gọi tên một ngành công nghiệp ô tô đúng nghĩa. Chỉ trong vài năm, VinFast xây dựng nhà máy hiện đại bậc nhất Đông Nam Á tại Hải Phòng, chuyển hướng toàn bộ sang xe điện từ 2022, và nhanh chóng trở thành biểu tượng mới của mục tiêu giảm phát thải đối với phương tiện vận chuyển tại Việt Nam.

Năm 2024, hãng bán hơn 97.000 ô tô điện trên toàn cầu, trong đó khoảng 87.000 xe được giao tại Việt Nam, vươn lên trở thành thương hiệu bán chạy nhất thị trường nội địa. Đến năm 2025, lượng xe bàn giao toàn cầu tăng lên gần 197.000 chiếc, tăng hơn gấp đôi so với năm trước; riêng Việt Nam đạt hơn 170.000 xe, tiếp tục giữ vị trí thống lĩnh.

Để giấc mơ công nghiệp không dừng ở biểu tượng, VinFast chọn cách giải bài toán làm sao để người Việt đủ tiền mua, đủ yên tâm sử dụng và đủ tin để gắn bó.

Hãng theo đuổi chiến lược giá cạnh tranh, từ mẫu phổ thông như VF 3 đến các dòng cao hơn, với mức giá đặt cạnh xe xăng cùng phân khúc. Các chương trình “Mua xe 0 đồng”, hỗ trợ lệ phí trước bạ, “Thu xăng – Đổi điện” hay trả góp lãi suất ưu đãi góp phần giúp xe điện không còn là lựa chọn xa tầm với của gia đình trẻ.

Song song đó là mạng lưới trạm sạc phủ khắp toàn quốc, hàng chục nghìn cổng sạc và chính sách miễn phí sạc dài hạn, từng bước xóa đi nỗi lo quãng đường. Dịch vụ taxi điện Xanh SM vừa mở rộng hệ sinh thái, vừa tạo thói quen di chuyển xanh cho số đông.

Ở giai đoạn đầu, VinFast từng đối mặt với nhiều phản ánh về lỗi phần mềm, cảm biến, hệ thống điện tử hay chất lượng hoàn thiện chưa đạt kỳ vọng nếu đặt cạnh xe Nhật, Hàn. Dịch vụ hậu mãi cũng gây tranh cãi, đặc biệt tại các khu vực xa trung tâm khi thời gian sửa chữa và thay thế linh kiện kéo dài hơn mong đợi.

Trong khảo sát của Mekong ASEAN, kiến trúc sư Nguyễn Quang Huy (32 tuổi) gọi đó là “niềm tin có điều kiện”: “Xe chạy êm, quảng cáo đẹp, nhưng khi gặp sự cố thì người dùng vẫn phải chờ xem hãng xử lý ra sao. VinFast vẫn cần thêm thời gian để chứng minh độ bền và độ tin cậy lâu dài với người tiêu dùng”.

Ở góc độ tài chính, dù thống lĩnh thị trường về doanh số trong hai năm gần đây, VinFast vẫn đang trong giai đoạn đầu tư và chưa có lãi. Theo BCTC quý 1/2026 của Vingroup, hoạt động sản xuất – với trụ cột là VinFast – mang về 27.988 tỷ đồng doanh thu, tăng 79% so với cùng kỳ; tuy nhiên, giá vốn lên tới 37.933 tỷ đồng khiến mảng này lỗ gộp 9.945 tỷ đồng. Trong năm 2024 và 2025, hoạt động sản xuất của Vingroup lần lượt lỗ gộp 21.127 tỷ đồng và 31.845 tỷ đồng.

Tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2026 của Vingroup, một cổ đông thẳng thắn phát biểu: “Vinhomes mang lại sự yên tâm bao nhiêu thì nỗi lo về VinFast lớn bấy nhiêu.” Trước lo ngại đó, Chủ tịch HĐQT Phạm Nhật Vượng cho biết doanh nghiệp đang tái cấu trúc hoạt động toàn cầu, hướng tới mục tiêu có lãi từ năm 2027. Ông nhắc lại câu hỏi từng thôi thúc mình bước vào ngành ô tô khi đến Hàn Quốc: “Tại sao họ làm được mà mình không làm được?”

Ngày 12/5/2026, VinFast công bố kế hoạch tái cấu trúc hoạt động tại Việt Nam, tách riêng mảng sản xuất và chuyển nhượng cho nhóm nhà đầu tư do CTCP Nghiên cứu Đầu tư và Phát triển Tương Lai dẫn đầu, với giá trị dự kiến khoảng 13.309,6 tỷ đồng. Sau tái cấu trúc, VinFast Việt Nam đặt mục tiêu giảm mạnh dư nợ và hướng tới việc có lãi từ năm 2027.

Trong cuộc khảo sát của Mekong ASEAN, chị Lê Hải Yến (29 tuổi) cho biết việc lựa chọn xe máy điện VinFast của bản thân không chỉ là câu chuyện thương hiệu nội hay ngoại. Đó là sự thích ứng với một xu hướng ngày càng rõ ràng: di chuyển xanh và phát thải thấp. “Giá hợp lý, bảo trì thuận tiện, linh kiện dễ thay thế và mình tin vào sản phẩm do người Việt làm ra,” chị chia sẻ.

Tại các đô thị lớn của Việt Nam, áp lực ô nhiễm và ùn tắc khiến mô hình giao thông sạch hơn trở thành yêu cầu tất yếu. Ở Hà Nội, lộ trình hạn chế xe máy xăng theo khung giờ tại một số khu vực được đưa ra như một tín hiệu cho thấy quá trình giảm phát thải đang dần hiện hữu trong đời sống.

Trong bối cảnh đó, cơ hội mở ra cho VinFast không chỉ đến từ chiến lược giá, mà còn từ sự thay đổi cấu trúc thị trường. Hạ tầng sạc, hệ sinh thái taxi điện, xe buýt điện và danh mục sản phẩm đa dạng giúp hãng ở vị thế thuận lợi khi xu hướng xanh hóa tăng tốc. Đó là điều kiện để hãng có cơ hội tiếp cận nhiều khách hàng như chị Lê Hải Yến hơn.

Ở tầm rộng hơn, chuyển dịch sang xe điện gắn với mục tiêu giảm phát thải quốc gia, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ cao. Nhưng thay đổi lớn nhất có lẽ nằm ở tâm thế xã hội. Người Việt bắt đầu tin rằng mình có thể làm chủ công nghệ phức tạp, có thể đặt ra những mục tiêu lớn mà không mặc cảm về xuất phát điểm.

Hành trình của VinFast vì thế không chỉ là câu chuyện tăng trưởng của một doanh nghiệp, mà là cuộc đối thoại giữa khát vọng và thực tế, giữa tham vọng toàn cầu và năng lực nội tại.

VinFast vẫn đang trên đường. Có những đoạn tăng tốc, có những khúc cua gập ghềnh. Nhưng chính sự chuyển động ấy phản chiếu một quá trình rộng lớn hơn: nỗ lực của Việt Nam trong việc định vị mình trong một ngành công nghiệp tương lai.