Bán nhiều, thu ít
Báo cáo tại Hội nghị Tổng kết niên vụ Cà phê 2025-2026 ngày 19/10, ông Đỗ Xuân Hiền, Chánh văn phòng Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) cho biết, sản lượng cà phê Việt Nam ước đạt khoảng 31,7 triệu bao loại 60 kg, tương đương gần 1,9 triệu tấn, tăng khoảng 6-10% so với niên vụ trước. Robusta chiếm hơn 90% tổng sản lượng, tiếp tục củng cố vị thế đứng đầu thế giới của Việt Nam trong phân khúc này.
Về xuất khẩu, VICOFA ước tính Việt Nam giao khoảng 1,8 triệu tấn cà phê trong niên vụ 2025-2026, thu về khoảng 8,5 tỷ USD. Khối lượng tăng 21%, nhưng kim ngạch chỉ tăng 1% so với niên vụ trước. Riêng cà phê nhân xanh đạt khoảng 1,65 triệu tấn, trị giá gần 7 tỷ USD; lượng tăng 21,4% trong khi giá trị giảm 1,5%.
Tăng trưởng sản lượng của cà phê Việt Nam đang vượt xa tăng trưởng giá trị. Sau giai đoạn giá cà phê tăng cao giúp kim ngạch xuất khẩu bứt phá, ngành hàng đang phải thích ứng với một thị trường ít thuận lợi hơn về giá.
 |
| Hội nghị Tổng kết Niên vụ Cà phê 2025-2026 của Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam. Ảnh: Hoàng Mi. |
Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO) cho biết chỉ báo giá cà phê tổng hợp bình quân tháng 9/2026 đạt 262,18 cent Mỹ/pound, giảm 8,7% so với tháng trước. Nguồn cung tăng từ vụ thu hoạch Brazil và kỳ vọng nguồn hàng dồi dào tiếp tục gây sức ép lên thị trường. ICO dự báo thị trường thế giới chuyển sang trạng thái thặng dư khoảng 3 triệu bao trong niên vụ 2025-2026, sau bốn năm thâm hụt liên tiếp, tạo sức ép nhẹ lên giá cà phê quý 3-2026.
Hiện nay, tồn kho đạt chuẩn trên các sàn giao dịch vẫn ở mức thấp, trong khi rủi ro thời tiết tại những vùng trồng trọng điểm có thể làm thay đổi kỳ vọng thị trường. Nhưng khi người mua có thêm lựa chọn từ Brazil và các nhà cung cấp khác, khả năng duy trì mức giá cao của cà phê Việt Nam sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng, thời điểm giao hàng và điều kiện hợp đồng.
Ông Đỗ Hà Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam, cho rằng áp lực được mùa, mất giá đối với cà phê không quá đáng ngại nhờ đặc tính có thể bảo quản dài ngày của mặt hàng này. Theo ông, nông dân có thể tích trữ cà phê và chủ động bán ra khi cần thiết. Sang vụ mới, họ có thể xuất bán lượng cà phê đã tích trữ từ vụ trước để thay thế phần hàng mới đưa vào kho mà không ảnh hưởng quá lớn đến chất lượng.
Dù vậy, với nông dân, giá nguyên liệu giảm từ đỉnh có thể làm thu hẹp động lực đầu tư nếu chi phí phân bón, nhân công và chăm sóc vườn cây vẫn cao. Với doanh nghiệp xuất khẩu, biến động giá tạo ra rủi ro trong quản trị tồn kho, vốn lưu động và các hợp đồng đã ký.
Chế biến sâu thu về 1,5 tỷ USD
Bước vào niên vụ 2026-2027, ngành cà phê Việt Nam phải cùng lúc xử lý ba áp lực nguồn cung quốc tế phục hồi, giá bán kém thuận lợi hơn và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng cũng như truy xuất nguồn gốc, đặc biệt khi EUDR có hiệu lực. Một ngành hàng từng hưởng lợi lớn từ tình trạng khan hiếm nguồn cung vì thế phải chuẩn bị cho một giai đoạn mà năng lực quản trị rủi ro có thể quan trọng không kém khả năng thu mua.
Một trong những điểm sáng của ngành cà phê Việt Nam là sự mở rộng của phân khúc chế biến sâu. Theo VICOFA, trong niên vụ 2025-2026, xuất khẩu cà phê chế biến sâu đạt khoảng 142.600 tấn (chưa quy đổi), với kim ngạch khoảng 1,5 tỷ USD. Khối lượng tăng khoảng 15% và giá trị tăng khoảng 14% so với niên vụ trước.
Đây là tín hiệu tích cực đối với ngành này. Tuy nhiên, cà phê hòa tan, cà phê rang xay, sản phẩm phối trộn và các dòng sản phẩm mang thương hiệu riêng đòi hỏi năng lực khác với hoạt động xuất khẩu hạt nhân xanh về công nghệ chế biến, kiểm soát chất lượng, nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm và xây dựng hệ thống phân phối. Để đáp ứng yêu cầu, doanh nghiệp còn phải bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, tiêu chuẩn sản phẩm nhất quán, năng lực tiếp cận nhà rang xay và mạng lưới khách hàng đủ lớn để hấp thụ công suất.
