Ngày 18/11, tại Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế do Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) tổ chức, các diễn giả cùng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập, mở rộng hoạt động ra thị trường nước ngoài.
Trong bối cảnh thương mại quốc tế tiếp tục tái cấu trúc, cơ hội mở rộng thị trường ngày càng nhiều nhưng cũng đi kèm những đòi hỏi khắt khe hơn về công nghệ, quản trị, tiêu chuẩn và khả năng cung ứng.
![]() |
| Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế được tổ chức ngày 18/11 tại Hà Nội. Ảnh: Mộc An/Mekong ASEAN. |
Từ cơ hội quốc tế đến yêu cầu nâng cao nội lực doanh nghiệp
Phân tích bối cảnh kinh doanh quốc tế, TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, cho biết kinh tế thế giới đang vận động dưới tác động của nhiều xu hướng lớn như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược về thương mại, công nghệ, năng lượng.
Theo ông, giai đoạn 2026 - 2030, kinh tế thế giới có thể tăng trưởng chậm lại, từ mức khoảng 4% trong 5 năm vừa qua xuống còn khoảng 3,2%, thậm chí thấp hơn. Trong khi đó, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh hơn xu hướng chung, đòi hỏi nỗ lực bứt tốc lớn hơn.
Ông Lực chỉ ra rằng, cạnh tranh quốc tế gia tăng cũng mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, dữ liệu, chuyển đổi năng lượng, nông nghiệp, công nghiệp chế biến chế tạo và logistics. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với những thách thức từ rủi ro địa chính trị, lạm phát, lãi suất, hàng rào kỹ thuật và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Một vấn đề được ông lưu ý là năng lực của khu vực doanh nghiệp trong nước. Theo số liệu ông dẫn tại diễn đàn, khoảng 80% kim ngạch xuất khẩu thuộc về khu vực FDI, trong khi 73% kim ngạch nhập khẩu cũng đến từ khu vực này. Giá trị gia tăng do doanh nghiệp trong nước tạo ra chưa được cải thiện nhiều.
Từ thực tế đó, ông cho rằng doanh nghiệp Việt cần chủ động nâng cao nội lực, làm chủ công nghệ, tăng tỷ lệ nội địa hóa và minh bạch thông tin, đặc biệt là nguồn gốc xuất xứ sản phẩm.
Đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài, TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh doanh nghiệp không thể tiếp tục làm theo cách tùy hứng mà cần có chiến lược bài bản, lựa chọn từ 2 - 3 thị trường mục tiêu, đồng thời chú trọng quản trị và công nghệ.
Ông cũng khuyến nghị doanh nghiệp học hỏi cách thức quản trị, tổ chức hoạt động của các doanh nghiệp Hàn Quốc và Thái Lan khi mở rộng kinh doanh quốc tế.
Cùng bàn về bài toán đưa doanh nghiệp Việt ra thị trường nước ngoài, TS Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, cho rằng việc lựa chọn thị trường là một trong những yếu tố quyết định hiệu quả của chương trình Go Global.
| Go Global là Chương trình "Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 - 2030", được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 626/QĐ-TTg ngày 6/4/2026, giao Bộ Công Thương chủ trì triển khai. Chương trình hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam, trọng tâm là khu vực kinh tế tư nhân, mở rộng hoạt động đầu tư, kinh doanh ở nước ngoài và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu. Các nội dung hỗ trợ gồm phát triển xuất khẩu, mở rộng thị trường, kinh doanh số xuyên biên giới, xây dựng thương hiệu và đầu tư ra nước ngoài. Đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu đào tạo 10.000 lượt doanh nghiệp, tư vấn xây dựng kế hoạch vươn ra quốc tế cho 1.000 doanh nghiệp và hỗ trợ chuyên sâu 100 doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài. |
Theo ông, doanh nghiệp không thể dàn trải nguồn lực để tiếp cận tất cả thị trường mà cần đánh giá khả năng của chính mình, từ nhân lực, tài chính, khoa học công nghệ đến năng lực quản trị. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp phải sàng lọc những thị trường đáp ứng được điều kiện bắt buộc về pháp lý, hàng rào kỹ thuật và tiêu chuẩn sản phẩm, sau đó mới lựa chọn thị trường có tính khả thi cao.
Ông cũng lưu ý: “Cơ hội bao giờ cũng gắn liền với thách thức”. Vì vậy, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ các vấn đề về tài chính, kỹ thuật và rủi ro trước khi gia nhập thị trường mới, thay vì vội vàng mở rộng hoạt động.
Vị chuyên gia này cũng cho biết chương trình xúc tiến thương mại quốc gia cần được đổi mới để gắn kết đồng thời với xúc tiến đầu tư, chuyển giao công nghệ và sản xuất kinh doanh. Việc hỗ trợ cần hướng trực tiếp đến doanh nghiệp, giúp họ tiếp cận thông tin, đối tác và các nguồn lực cần thiết khi kinh doanh ở nước ngoài.
![]() |
| TS Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Mộc An/Mekong ASEAN. |
Kết nối nguồn lực, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị
Ở góc độ kết nối quốc tế, TS Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam – Hàn Quốc (VKBIA), nhận định doanh nghiệp Việt cần thay đổi tư duy hợp tác, chuyển từ thu hút đầu tư sang hợp tác đầu tư, từ tiếp nhận nguồn lực sang kiến tạo giá trị.
Theo ông, giá trị của một dự án đầu tư không nên chỉ được đánh giá qua quy mô vốn đăng ký mà còn phải xem xét khả năng chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ, đào tạo nhân lực và nâng cao năng lực quản trị cho doanh nghiệp trong nước.
Từ kinh nghiệm hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc, TS Trần Hải Linh đề xuất ba trụ cột cần được triển khai đồng thời gồm kết nối nguồn vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực và đối tác; mở rộng thị trường thông qua những hợp tác thực chất, bền vững; nâng tầm doanh nghiệp về khoa học công nghệ, quản trị, tiêu chuẩn và thương hiệu.
Ông cũng chia sẻ kinh nghiệm kết nối doanh nghiệp hai nước thông qua việc gắn kết chính quyền, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ. Theo ông, hoạt động kết nối cần xuất phát từ nhu cầu thực tế và lợi thế cụ thể của từng địa phương, thay vì xúc tiến chung chung.
![]() |
| TS Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam – Hàn Quốc (VKBIA) chia sẻ trong diễn đàn. Ảnh: Mộc An/Mekong ASEAN. |
“Chúng tôi luôn xác định rằng, một cuộc gặp không chỉ đơn thuần là cái bắt tay hay việc ký kết biên bản ghi nhớ. Điều quan trọng là những giá trị từ cuộc trao đổi phải được hiện thực hóa thông qua các chương trình và hoạt động cụ thể,” ông nhấn mạnh.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, TS Trần Hải Linh đề xuất mô hình kết nối 5 nhà kiến tạo giá trị cho toàn cầu, gồm Nhà nước, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà đầu tư và nhà kết nối quốc tế. Mỗi chủ thể đảm nhận một vai trò riêng, từ kiến tạo thể chế, triển khai sản xuất kinh doanh, cung cấp tri thức và công nghệ đến bổ sung nguồn vốn, kết nối thị trường và đối tác.
Theo ông, hiệu quả hợp tác quốc tế cần được đánh giá bằng những kết quả cụ thể như số doanh nghiệp tìm được đối tác phù hợp, số sản phẩm tiếp cận được thị trường, số dự án được triển khai, công nghệ được ứng dụng và nhân lực chất lượng cao được đào tạo, thay vì chỉ đếm số hội nghị hay biên bản ghi nhớ.
Từ bán được hàng đến xây dựng sự hiện diện toàn cầu
Ở góc độ thực tiễn doanh nghiệp, TS Đặng Thanh Phương, giảng viên Khoa Kinh tế và Quản lý, Trường Đại học Thủy Lợi, cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tư duy bán hàng trên thị trường quốc tế sang tư duy xây dựng sự hiện diện toàn cầu.
Bà Phương nhận định, quy mô xuất nhập khẩu của Việt Nam đã tăng trưởng mạnh, vượt mốc 1.000 tỷ USD trong tháng 10/2026. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở quy mô thương mại mà còn ở giá trị doanh nghiệp trong nước giữ lại được từ hoạt động này.
Bà dẫn số liệu cho biết khu vực doanh nghiệp nội địa chỉ chiếm 18,8% tổng kim ngạch xuất khẩu. Từ đó, bà đặt vấn đề cần chuyển trọng tâm từ câu hỏi thị trường lớn đến đâu sang việc doanh nghiệp có thể phát huy năng lực nào và giữ lại được bao nhiêu giá trị trong thị trường này.
Phân tích các phương thức tiếp cận thị trường quốc tế, bà Phương đưa ra bốn trường hợp tiêu biểu: Vinamilk với hoạt động xuất khẩu sản phẩm; FPT với dịch vụ công nghệ chuyên sâu; Viettel với hoạt động đầu tư, phát triển hạ tầng quốc tế; Trung Nguyên với mô hình xây dựng thương hiệu gắn với văn hóa và trải nghiệm.
Theo bà, mỗi doanh nghiệp có một cách tiếp cận khác nhau, song việc lựa chọn phương thức hiện diện cần phù hợp với nội lực, nguồn lực và khả năng của mình.
| |
| “Doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tư duy bán hàng trên thị trường quốc tế sang cái tư duy hiện diện toàn cầu". | |
| TS Đặng Thanh Phương, giảng viên Khoa Kinh tế và Quản lý, Trường Đại học Thủy Lợi. |
Bên cạnh đó, TS Đặng Thanh Phương cũng đề cập đến những cơ hội để doanh nghiệp chuyển năng lực trong nước thành khả năng cạnh tranh quốc tế, gồm liên kết với chuỗi cung ứng quốc tế, tận dụng mạng lưới FTA, khai thác kênh số, thực hiện chuyển đổi xanh, nâng cấp giá trị sản phẩm và tăng cường hợp tác với nhà trường, viện nghiên cứu, đối tác công nghệ.
Tuy nhiên, bà lưu ý việc tham gia thị trường quốc tế không dừng lại ở đưa sản phẩm lên kệ hay đăng bán trên nền tảng số. Doanh nghiệp còn phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, thanh toán, logistics, giao hàng và dịch vụ sau bán hàng.
Với chuyển đổi xanh, bà nhấn mạnh doanh nghiệp cần xác định rõ yêu cầu của thị trường, đánh giá hiện trạng và xây dựng hệ thống dữ liệu, bằng chứng minh bạch về năng lượng, nguyên liệu, chất lượng và lao động để chứng minh việc tuân thủ các tiêu chuẩn.
Từ những phân tích trên, TS Đặng Thanh Phương khuyến nghị doanh nghiệp nên bắt đầu bằng một nhóm sản phẩm, khách hàng hoặc dịch vụ cụ thể; xác định năng lực còn thiếu, bố trí người chịu trách nhiệm và ngân sách thử nghiệm. Sau đó, doanh nghiệp cần đo lường kết quả trước khi quyết định nhân rộng mô hình.