Guardian đưa tin, vào tuần trước, bản tài liệu về kế hoạch hòa bình Ukraine gồm 28 điểm do Mỹ đề xuất được tiết lộ, trong đó một số điều khoản được cho là có lợi cho Nga như yêu cầu Ukraine nhượng bộ lãnh thổ, giới hạn quy mô quân đội… Bị động trước sáng kiến của Washington, các đồng minh châu Âu của Ukraine ngày 23/11 đã công bố kế hoạch hòa bình đối trọng theo hướng có lợi cho Kiev.
Theo tài liệu, việc đàm phán lãnh thổ giữa Nga và Ukraine chỉ được tiến hành sau khi đạt được lệnh ngừng bắn và phải bắt đầu từ giới tuyến hiện tại. Kế hoạch của châu Âu không yêu cầu Ukraine rút khỏi các thành phố mà quân đội nước này đang kiểm soát tại Donbas.
Trong khi đó, kế hoạch của Mỹ đề xuất Crimea, Lugansk và Donetsk sẽ được công nhận thuộc Nga và Mỹ sẽ là một trong những bên công nhận; Kherson và Zaporizhzhia sẽ được đóng băng theo giới tuyến hiện tại; Nga sẽ từ bỏ các vùng lãnh thổ khác mà nước này kiểm soát ngoài 5 khu vực trên theo thỏa thuận; lực lượng Ukraine sẽ rút khỏi phần tỉnh Donetsk mà nước này đang kiểm soát, khu vực này sẽ trở thành vùng đệm phi quân sự trung lập, được quốc tế công nhận là lãnh thổ thuộc Nga, nhưng Nga sẽ không tiến vào vùng phi quân sự này.
 |
| Ảnh: Pravda |
Tài liệu của châu Âu không loại trừ khả năng Ukraine gia nhập NATO, nhưng ghi nhận rằng chưa có đồng thuận về vấn đề này. Ngược lại, kế hoạch của Mỹ yêu cầu rằng Ukraine phải từ bỏ nguyện vọng gia nhập NATO va NATO cam kết không bao giờ kết nạp Kiev.
Bên cạnh đó, theo các nước châu Âu, mọi phương thức liên quan đến ngừng bắn, bao gồm cơ chế giám sát, sẽ được Nga và Ukraine thống nhất “dưới sự giám sát của Mỹ”.
Một số đề xuất đáng chú ý khác trong tài liệu của châu Âu như: Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia (hiện do quân đội Nga kiểm soát) sẽ được khởi động lại dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và sản lượng điện năng sẽ được chia theo tỷ lệ 50-50 giữa Moscow và Kiev. Quy mô quân đội Ukraine trong thời bình sẽ được giới hạn ở mức 800.000 quân, cao hơn 200.000 quân so với dự thảo của Mỹ.
Các tài sản Nga bị đóng băng cũng sẽ được sử dụng để tái thiết và bồi thường cho Ukraine, thay vì chuyển một phần cho các nhà đầu tư Mỹ. Nếu Nga tuân thủ một “nền hòa bình bền vững”, các lệnh trừng phạt áp đặt từ năm 2014 sẽ dần được dỡ bỏ và Nga sẽ được mời trở lại G8.
Nga và Mỹ chưa bình luận về đề xuất của châu Âu.
Trước đó, kế hoạch hòa bình 28 điểm của Mỹ vấp phải phản đối từ một số thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa, cũng như châu Âu. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó nói rằng kế hoạch này “không phải là đề xuất cuối cùng”, tức để ngỏ khả năng các điều khoản sẽ tiếp tục được điều chỉnh và hoàn thiện.
Bản kế hoạch hòa bình đối trọng của châu Âu được đưa ra trong bối cảnh giới chức Mỹ - Ukraine tổ chức cuộc họp tại Thụy Sĩ ngày 23/11 để thảo luận về việc điều chỉnh các nội dung liên quan.
Sau các cuộc đàm phán, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết hai bên đã đạt tiến triển đáng kể trong việc giải quyết những vấn đề còn tồn đọng của dự thảo kế hoạch Mỹ. “Tôi nghĩ chúng tôi đã đạt được một lượng tiến bộ lớn,” ông Rubio nói với các phóng viên tại phái bộ Mỹ ở Geneva. Ông đồng thời nói thêm: "Chúng tôi thực sự đã tiến lên, vì vậy tôi rất lạc quan rằng chúng ta sẽ sớm đạt được thỏa thuận trong một khoảng thời gian hợp lý".
Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine Andriy Yermak trước đó cũng cho biết hai bên đã đạt “tiến triển rất tốt” và đang "tiến tới một nền hòa bình công bằng và bền vững mà người dân Ukraine xứng đáng được hưởng".
