Một tiết mục biểu diễn do Câu lạc bộ Nghệ thuật truyền thống Văn miếu Mao Điền thực hiện. Ảnh: Phùng Nguyện.

Sự kiện do Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng) và Viện Nghiên cứu phát triển Y dược cổ truyền Việt Nam phối hợp tổ chức sáng 18/10, tại di tích quốc gia đặc biệt đền Bia, xã Tuệ Tĩnh, thành phố Hải Phòng.

Tham dự sự kiện có các nguyên lãnh đạo một số Bộ ngành Trung ương; nguyên lãnh đạo Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; lãnh đạo cục thuộc một số Bộ ngành Trung ương; lãnh đạo các Hội Đông Y, Hội Nam y Việt Nam; lãnh đạo xã Tuệ Tĩnh; lãnh đạo Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc…; cùng người dân và du khách.

Đọc văn tế đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh. Ảnh: Phùng Nguyện.

Các đại biểu, người dân và du khách dự buổi lễ. Ảnh: Phùng Nguyện.

Ông Hà Quang Thành, Trưởng Phòng Quản lý di tích Cẩm Giàng (Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc) cho biết, di tích quốc gia đặc biệt đền Bia là nơi thờ tưởng niệm đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh - người có công lao to lớn trong việc đặt nền móng xây dựng nền y học cổ truyền Việt Nam.

Danh nhân Tuệ Tĩnh tên thật là Nguyễn Bá Tĩnh, ông sinh năm 1330 tại làng Nghĩa Phú, tổng Văn Thai, phủ Thượng Hồng, nay là thôn Nghĩa Phú, xã Tuệ Tĩnh, Thành phố Hải Phòng. Lên 6 tuổi, ông đã mồ côi cả cha lẫn mẹ, được nhà sư chùa Nghiêm Quang tức chùa Giám đón về nuôi dạy. Suốt cuộc đời tuổi thơ ông nương tựa chốn thiền môn.

Nhiếp ảnh gia, Kỷ lục gia Vũ Hải trao bức tranh tượng Phật tặng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc. Ảnh: Tuấn Anh.

Năm Tân Mão (1351), Tuệ Tĩnh thi đỗ Thái học sinh, nhưng ông khước từ việc làm quan. Bởi thường xuyên phải chứng kiến những trận dịch lớn, cướp đi mạng sống của những người dân nghèo khó, ông mong muốn cứu người nên đã nghiên cứu cỏ cây, hoa, lá cùng với việc nghiên cứu dược liệu và chủ động việc trồng thuốc, tiếp tục thu thập những phương thuốc quý trong dân gian. Ông lập y xá tại 24 ngôi chùa do ông xây dựng để chữa bệnh bằng những bài thuốc, phương pháp đơn giản mà công hiệu cứu giúp những người bệnh nghèo, dập tắt những trận dịch lớn.

Các đại biểu dâng hương. Ảnh: Phùng Nguyện.

Người dân và du khách dâng hương. Ảnh: Phùng Nguyện.

Năm ông 55 tuổi, sự nghiệp làm thuốc của ông đang nở rộ thì ông bị vua Trần xung vào đoàn đi sứ nhà Minh (Trung Quốc). Do có tài năng chữa khỏi bệnh cho Tống Vương Phi (vợ vua Minh), trước tài năng của ông, vua Minh phong ông là Thái y - Thiền sư và giữ lại ở Viện Thái y, một thời gian sau ông mất tại Giang Nam, Trung Quốc.

Ngoài ra, di tích còn phối thờ Công bộ Tả thị lang, tiến sĩ Nguyễn Danh Nho - người cùng quê hương với đại danh y Tuệ Tĩnh, ông đỗ tiến sĩ năm Canh Tuất 1670 dưới triều vua Lê Huyền Tông, và làm quan trải qua 11 chức vụ.

Năm Canh Ngọ 1690, tiến sĩ Nguyễn Danh Nho được triều đình phong Chánh sứ - Trưởng đoàn sứ bộ Phương Bắc. Khi đến vùng đất Giang Nam, ông tìm được ngôi mộ của đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh (là người cùng quê Nghĩa Phú) và soạn khắc lời di nguyện của đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh vào bia đá chở về quê hương để thờ tự.

Các đại biểu thực hiện hái lá, cành thuốc tại vườn thuốc đền Bia. Ảnh: Phùng Nguyện.

“Nhằm tỏ lòng thành kính công đức của đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh đối với sự nghiệp bảo vệ chăm sóc sức khỏe của nhân dân và tri ân công đức của tiến sĩ Nguyễn Danh Nho, người có công tạc tạo tấm bia đá khắc lời di nguyện của đại danh y Tuệ Tĩnh đưa về quê hương thờ tự. Hôm nay, ngày 18/10/2026, tức ngày 9/9 âm lịch, Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc phối hợp cùng Viện Nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam long trọng tổ chức lễ dâng hương tưởng niệm đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh (1400 - 2026) và 327 năm ngày mất cùa Công bộ Tả thị lang, tiến sĩ Nguyễn Danh Nho (10/9/ năm Kỷ Mão 1699 - 10/9/năm Bính Ngọ 2026)…”, ông Hà Quang Thành phát biểu.

Người dân và du khách xin hái lá, cành thuốc tại vườn thuốc đền Bia. Sau đó các đại biểu, người dân và du khách đưa thuốc đã hái vào trong túi vải (do Ban tổ chức tặng) rồi đưa vào trong đền Bia dâng lên đức Thánh và xin thuốc mang về. Ảnh: Phùng Nguyện.

Theo Ban tổ chức, lễ dâng hương được tổ chức nhằm tưởng niệm, tri ân công lao và tôn vinh những đóng góp của đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh đối với nền y học cổ truyền Việt Nam; tưởng niệm 327 năm ngày mất của Công bộ Tả thị lang, tiến sĩ Nguyễn Danh Nho, người có nhiều đóng góp đối với đất nước dưới triều Lê Trung hưng và có công soạn, khắc tấm bia ghi lại lời di nguyện của đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh.

Đây cũng là dịp nhằm tuyên truyền, giới thiệu giá trị lịch sử, văn hóa của di tích quốc gia đặc biệt Đền Bia; góp phần giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, bồi đắp niềm tự hào về danh nhân quê hương.

Đồng thời tăng cường phối hợp giữa Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, chính quyền địa phương, dòng họ và các cơ quan, đơn vị trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích; từng bước gắn hoạt động tưởng niệm với giáo dục di sản và phát triển du lịch văn hóa…