Nhìn lại những ngày cuối năm 2025, khi nhịp cầu cuối cùng của tuyến cao tốc Bắc - Nam được nối thông, đó không chỉ là một cột mốc kỹ thuật, đó là sự hiện diện của một lời hứa đã thành hình.

Những con đường mới khánh thành vẫn còn thơm mùi nhựa nóng, những dải phân cách sáng loáng dưới nắng xuân như những dải lụa dẫn lối về nhà. Từ cửa kính xe, một Việt Nam hiện ra hùng vĩ qua những nhịp cầu vượt núi, băng rừng. Thời gian từ Hà Nội về miền Trung, từ Sài Gòn về đất mũi Cà Mau được rút ngắn lại, đồng nghĩa với việc thời gian sum vầy bên mâm cơm tất niên được kéo dài thêm.

Con số 1,15 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công giải ngân năm 2025 được ghi nhận là nguồn lực khổng lồ và cao nhất từ trước đến nay. Giải ngân đầu tư công đóng góp trực tiếp từ 1,8 - 2 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng GDP 8,02%.

Với vai trò "vốn mồi", dòng tiền này đã khơi thông các điểm nghẽn hạ tầng, giúp tổng vốn đầu tư toàn xã hội vượt mốc 5,14 triệu tỷ đồng năm 2025. Mỗi đồng vốn công giải ngân đã trở thành thỏi nam châm thu hút mạnh mẽ dòng vốn tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tạo ra sự lan tỏa rộng khắp từ hạ tầng giao thông đến hạ tầng số, giúp khơi thông các điểm nghẽn và mở rộng không gian phát triển mới. Đây chính là động lực quan trọng nhất để Việt Nam bứt phá về đích trong kế hoạch 5 năm 2021-2025, tạo tiền đề vững chắc để bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Đặc biệt, không chỉ dành cho bê tông và cốt thép, một phần quan trọng trong 1,3 triệu tỷ đồng này đã được "rót" vào hạ tầng số, năng lượng xanh và các trung tâm đổi mới sáng tạo, đặt nền móng cho một nền kinh tế tri thức vào năm 2026.

Năm 2025 sẽ được ghi nhớ trong lịch sử đầu tư công như một năm của những lễ khánh thành, khởi công dồn dập. Với con số kỷ lục 564 công trình lớn nhỏ được chính thức đưa vào vận hành trên khắp cả nước, diện mạo hạ tầng Việt Nam đã thay đổi hoàn toàn chỉ sau 365 ngày.

Đây không chỉ đơn thuần là những buổi cắt băng khánh thành nghi thức, mà là kết quả của một tinh thần "3 ca 4 kíp". Điều này tạo ra một sự cộng hưởng mạnh mẽ, giúp khơi thông những điểm nghẽn kinh tế tại địa phương và nâng cao chất lượng sống cho hàng triệu người dân.

564 công trình này bao phủ mọi lĩnh vực từ những cây cầu vượt sông, các đoạn cao tốc huyết mạch đến hệ thống thủy lợi hiện đại và hạ tầng năng lượng số. Việc hoàn thành đúng tiến độ hàng trăm dự án trong cùng một năm là minh chứng rõ nét nhất cho năng lực quản trị, sự quyết liệt của Chính phủ và nỗ lực bền bỉ của đội ngũ kỹ sư, công nhân trên khắp các đại công trường.

Nếu có một thành tựu nào thực sự "thay da đổi thịt" đất nước trong năm 2025, thì đó chính là kỳ tích hoàn thành hơn 3.000 km đường bộ cao tốc. Đây không chỉ là một con số, mà là hiện thực hóa giấc mơ ngàn đời của nhiều thế hệ, biến Việt Nam từ một quốc gia có hạ tầng đường bộ hạn chế thành một mạng lưới giao thông hiện đại, đồng bộ.

Vào ngày 19/12/2025, khi nút giao cuối cùng của tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông được nối thông, cả nước đã chứng kiến một khoảnh khắc lịch sử. Trục xương sống huyết mạch chạy dọc dải đất hình chữ S, từ cửa khẩu Lạng Sơn đến tận đất mũi Cà Mau, đã hoàn toàn liền mạch. Những chuyến xe không còn phải chen chúc trên các quốc lộ cũ kỹ, mà thênh thang lướt đi trên những làn đường hiện đại, an toàn.

Hơn 3.000 km cao tốc không chỉ rút ngắn hàng ngàn giờ di chuyển, mà còn xóa nhòa khoảng cách giữa các vùng miền, mở ra không gian phát triển kinh tế mới và kiến tạo nên những hành trình hạnh phúc cho mọi gia đình trong mùa xuân 2026 này. Đó là biểu tượng sống động nhất cho ý chí và năng lực vươn lên của một Việt Nam hùng cường.

Nhìn lại năm 2025, đầu tư công không còn là những con số khô khan, mà là biểu tượng của một tinh thần hiệp lực chưa từng có giữa các địa phương. Từ thực tại đầy áp lực của một năm "nước rút" với tổng vốn kỷ lục gần 1,15 triệu tỷ đồng, các địa phương đã viết nên một chương mới về sự hợp lực. Không còn tư duy "mạnh ai nấy làm" hay những dự án đứt đoạn tại ranh giới hành chính, năm 2025 ghi dấu những "đại công trường liên vùng" khổng lồ.

Điển hình là hình ảnh những tiếng trống khởi công đồng loạt vang lên dọc tuyến Vành đai 4 vùng Thủ đô và Vành đai 3 TP HCM. Tại đó, Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh hay TP HCM, Đồng Nai, Bình Dương, Long An đã cùng bắt tay, xóa bỏ tư duy cục bộ để tạo ra một thực thể thống nhất.

Tại miền Trung, Đà Nẵng và Quảng Nam đã bắt tay nhau trong các dự án liên kết vùng, thay vì chỉ tập trung vào địa giới hành chính của mình. Ở phía Bắc, Quảng Ninh và Hải Phòng đã trở thành hình mẫu về việc dùng ngân sách địa phương để chủ động xây dựng cao tốc, tạo ra sự chủ động hoàn toàn so với sự phụ thuộc vào ngân sách Trung ương như những năm trước.

Sự chuyển mình này được minh chứng bằng những con số so sánh đầy thuyết phục: Nếu năm 2021, giải ngân chỉ dừng lại ở mức hơn 430.000 tỷ đồng với nhiều vướng mắc, thì đến năm 2025, con số này đã tăng gấp hơn 2,6 lần. Tại những "đầu tàu", Hà Nội với kế hoạch vốn khổng lồ hơn 87.130 tỷ đồng đã biến những vùng đất ven đô thành đại công trường của Vành đai 4; TP HCM dù đối mặt với áp lực giải ngân hơn 84.149 tỷ đồng, những nỗ lực "xuyên lễ, xuyên Tết" tại rạch Xuyên Tâm hay Metro số 1 đã trở thành biểu tượng cho quyết tâm không lùi bước.

Đầu tư công năm 2025 không chỉ là sân chơi của các thành phố lớn. Những địa phương như Lào Cai, Phú Thọ, Tuyên Quang đã xóa bỏ ký ức về sự chậm trễ bằng việc lọt vào Top đầu giải ngân cả nước. Việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trong năm 2025 đã cho phép các tỉnh này tự quyết định vận mệnh hạ tầng của mình, từ đó rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư từ 6-9 tháng xuống chỉ còn vài tuần.

Chính tinh thần "hiệp lực khởi công, đồng lòng về đích" của năm 2025 đã biến những nút thắt trở thành dòng chảy thông suốt của nguồn lực. Bước sang mùa xuân 2026, những nhịp cầu nối liền các tỉnh thành không chỉ là biểu tượng của hạ tầng, mà còn là minh chứng cho một Việt Nam tự cường, nơi sức mạnh của mỗi địa phương được cộng hưởng để tạo nên khát vọng thịnh vượng cho cả dân tộc.

Bước vào đầu năm 2026, thành quả từ sự quyết liệt của năm 2025 đã hiện hữu rõ nét. Đầu tư công không còn là những dự án "treo" trong ký ức, mà đã trở thành những công trình hữu hình, thay đổi hoàn toàn diện mạo quốc gia: Tuyến cao tốc xuyên suốt từ Lạng Sơn đến Cà Mau đã cơ bản nối liền, không chỉ rút ngắn thời gian mà còn giảm chi phí logistics – vốn là "hòn đá tảng" cản trở sức cạnh tranh bấy lâu nay. Cảng hàng không quốc tế Long Thành và các dự án cảng biển nước sâu tại Hải Phòng, Bà Rịa - Vũng Tàu đang vận hành những nhịp cầu giao thương với thế giới.

Và mỗi đồng vốn đầu tư công giải ngân trong năm qua đã đóng góp tích cực vào tăng trưởng GDP (ước tính tăng 1% giải ngân giúp tăng 0,058% GDP), kéo theo dòng vốn tư nhân đổ vào các khu công nghiệp công nghệ cao và hệ sinh thái bán dẫn.

Nếu như cao tốc và sân bay là khung xương của nền kinh tế, thì hạ tầng số, năng lượng xanh và các trung tâm đổi mới sáng tạo chính là hệ thần kinh và nguồn năng lượng để Việt Nam bứt tốc trong tương lai. Bước sang năm 2026, dòng vốn đầu tư công đã không còn chỉ quẩn quanh những khối bê tông, mà bắt đầu len lỏi vào những lĩnh vực "chìa khóa" của thời đại.

Về hạ tầng số, Việt Nam đang chứng kiến sự hình thành của các Trung tâm dữ liệu quốc gia (Data Center) quy mô lớn, được đầu tư bài bản từ ngân sách và vốn mồi của Nhà nước. Những "bộ não số" này không chỉ giúp quản trị xã hội thông minh hơn mà còn là nền tảng để các doanh nghiệp công nghệ nội địa vươn ra biển lớn.

Trong lĩnh vực năng lượng xanh, đầu tư công năm qua đã tập trung mạnh mẽ vào hạ tầng truyền tải để giải tỏa công suất cho các dự án điện gió, điện mặt trời. Những hệ thống lưới điện thông minh, trạm biến áp kỹ thuật số được khởi công đồng loạt tại các "thủ phủ năng lượng" miền Trung và miền Nam là câu trả lời đanh thép của Việt Nam đối với cam kết Net Zero. Đây không chỉ là hạ tầng điện lực, mà là tấm "hộ chiếu xanh" để hàng hóa Việt Nam tiến vào các thị trường khó tính nhất toàn cầu.

Đặc biệt là các Trung tâm Đổi mới sáng tạo, từ hạt nhân là Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), các mô hình này đã lan tỏa ra các địa phương trọng điểm như Đà Nẵng, Bình Dương và TP HCM. Đây không chỉ là những tòa nhà hiện đại, mà là nơi đầu tư công tạo ra "hệ sinh thái": nơi các phòng thí nghiệm bán dẫn, các trung tâm ươm tạo khởi nghiệp AI được hỗ trợ để biến ý tưởng thành giá trị kinh tế.

Đầu tư vào hạ tầng số và năng lượng xanh là khoản đầu tư cho sự tự chủ. Việt Nam không chỉ xây đường cho xe chạy, mà đang xây lộ trình cho trí tuệ Việt vươn tầm và dòng máu xanh chảy mãi trong huyết mạch kinh tế.

Chia sẻ với Mekong ASEAN, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho biết, đầu tư công góp phần quan trọng phát triển hạ tầng giao thông, năng lượng, thông tin - viễn thông, hạ tầng số, y tế - giáo dục, củng cố khả năng ứng phó thiên tai và biến đổi khí hậu. Đây là nền tảng không thể thiếu để Việt Nam vươn tới mục tiêu nước thu nhập cao và tránh bẫy thu nhập trung bình như bài học Đông Á.

Mặc dù ghi nhận những kết quả tích cực, chuyên gia BIDV cũng thẳng thắn chỉ rõ những tồn tại trong phân bổ và sử dụng vốn đầu tư công. Cơ cấu đầu tư vẫn nghiêng nhiều về hạ tầng cứng, chiếm tới 80% tổng đầu tư công, chưa thực sự cân đối giữa các lĩnh vực.

Hạ tầng giao thông đang chiếm khoảng 22% tổng vốn đầu tư công, song thực tế triển khai lại cho thấy nhiều dự án chưa đáp ứng được kỳ vọng. Không ít công trình gặp tình trạng chậm tiến độ, thiếu tính kết nối và đồng bộ giữa các tuyến, khiến hiệu quả khai thác chưa được phát huy tối ưu.

Bên cạnh đó, lĩnh vực năng lượng dù được ưu tiên với tỷ trọng 32,3% vốn đầu tư công nhưng vẫn chưa đủ để bắt kịp nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội; hiện vẫn còn thiếu hụt tới 35% so với mức cần thiết, đặc biệt tại các khu vực tăng trưởng nóng và các ngành công nghiệp tiêu thụ điện lớn.

Theo chuyên gia Cấn Văn Lực, các lĩnh vực trực tiếp tác động đến chất lượng nguồn nhân lực và đời sống người dân như giáo dục, khoa học công nghệ và y tế lại chưa được phân bổ tương xứng. Đầu tư cho giáo dục đào tạo mới đạt 10,3%, khoa học công nghệ chỉ chiếm vỏn vẹn 0,45% và y tế ở mức 4,2%, đều thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung của nhiều nước ASEAN. Đây chính là khoảng trống cần nhanh chóng được lấp đầy nếu Việt Nam muốn bứt phá về năng suất và chất lượng tăng trưởng trong dài hạn.

Để tăng năng suất lao động, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Việt Nam cần ưu tiên hơn cho các lĩnh vực “hạ tầng mềm” như giáo dục, khoa học công nghệ, y tế, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Ngoài ra, hiện nhu cầu vốn ứng phó biến đổi khí hậu giai đoạn 2022-2040 lên tới 6,8% GDP mỗi năm nhưng đầu tư công mới chỉ đáp ứng được khoảng 0,05% GDP. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái cơ cấu đầu tư công theo hướng bền vững và dài hạn hơn.

TS. Cấn Văn Lực kiến nghị trong giai đoạn 2026-2030, đầu tư công cho hạ tầng nên giảm dần xuống 50-55% tổng vốn; giáo dục đào tạo phải đạt tối thiểu 20% tổng chi ngân sách, trong đó chi đầu tư đạt ít nhất 5%; chi cho y tế khoảng 10-12%; và dành 3-5% cho khoa học công nghệ. Đây là điều kiện tiên quyết để Việt Nam có thể bứt phá về năng suất và đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho cơ sở hạ tầng giai đoạn 2026-2030 được ước tính lên đến 261 tỷ USD, tương đương 8,3% GDP mỗi năm, TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh việc khai thác mọi nguồn lực tài chính trong và ngoài nước là cực kỳ quan trọng. Theo đó, cần đa dạng hóa kênh huy động như hợp tác công tư (PPP), trái phiếu hạ tầng, tăng cường vai trò của Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) trong tài trợ các dự án trọng điểm.

Ngoài ra, xây dựng và sử dụng hệ thống dữ liệu đầu tư công minh bạch, ứng dụng công nghệ số vào theo dõi, dự báo và điều hành là chìa khóa để đảm bảo hiệu quả đầu tư được nâng lên rõ rệt, kiểm soát được hệ số ICOR về mức 4-5 lần.

Đặc biệt, TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh sau nhiều năm tập trung hoàn thiện thể chế, giai đoạn 2026-2030 cần xem đây là thời điểm “tăng tốc” để dòng vốn đầu tư công thực sự phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế và phát triển bền vững. Đầu tư công phải tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt để tạo không gian phát triển mới và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Năm 2026 là năm cao điểm của đầu tư công nhờ nguồn vốn phân bổ dự kiến ở mức 1,08 triệu tỷ đồng. Nguồn lực này được huy động để phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong năm 2026. Đây là mức vốn đầu tư phát triển cao nhất từ trước đến nay, chiếm khoảng 32-33% tổng chi ngân sách Nhà nước.

Việt Nam bước vào mùa xuân năm 2026 với một tâm thế hoàn toàn mới. Đầu tư công không chỉ là những con số tăng trưởng khô khan trên biểu đồ, mà đã hiện hữu thành hình hài của đất nước: là những nhịp cầu vươn cao, là những đường băng thênh thang và là những dải cao tốc xuyên suốt mọi miền Tổ quốc.

Từ ký ức về hạ tầng chia cắt đến tương lai của những hành trình vận tốc cao, chúng ta nhận ra rằng: Mỗi đồng vốn đầu tư công đổ xuống hôm nay chính là một hạt mầm cho sự thịnh vượng của mai sau. Những công trình ấy không chỉ nối liền những địa danh, mà còn nối liền khát vọng của 100 triệu dân Việt Nam với dòng chảy chung của thế giới.

Dưới nắng xuân rực rỡ của năm mới Bính Ngọ, một Việt Nam hiện đại, kết nối và bứt phá không còn là giấc mơ xa xôi, mà đã nằm trong tầm tay, bắt đầu từ những nhịp cầu hôm nay hướng tới tương lai; bắt đầu từ sự hoà nhịp giữa hạ tầng giao thông truyền thống và hạ tầng thông minh - tâm điểm của năm 2026.