Back to homepage
19/11/2026 19:00

Buổi sáng ở TP.HCM, một chuyến xe có thể bắt đầu từ khu dân cư thuộc Bình Dương cũ, đi qua các khu công nghiệp và hướng về những trung tâm dịch vụ của thành phố. Ở phía Đông Nam, hàng hóa từ các khu công nghiệp có thể đi về cụm cảng Cái Mép - Thị Vải hoặc sân bay Long Thành qua các tuyến kết nối mới.

Trên bản đồ hành chính, những không gian này đã trở thành một thành phố. Về kinh tế, quá trình hình thành một đô thị thống nhất vẫn đang diễn ra.

Quốc hội đã quyết định sắp xếp toàn bộ diện tích và dân số của TP HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu thành TP.HCM mới, với diện tích hơn 6.700 km² và dân số 14 triệu người. Quy hoạch mới đang hướng tới mô hình đa cực, đa trung tâm, lấy giao thông công cộng và TOD làm động lực, đồng thời tăng liên kết vùng và cải thiện chất lượng sống.

Đô thị đổi khác

Lịch sử đô thị hóa TP.HCM cho thấy quy hoạch không phải lúc nào cũng đi trước thị trường. Các quy hoạch năm 1993 và 1998 từng định hướng phát triển về phía Nam và phía Đông, nhưng đô thị hóa trên thực tế lại diễn ra mạnh về phía Bắc và Đông Bắc, một phần do địa hình và một phần do dòng vốn FDI đổ vào các khu công nghiệp tại Bình Dương và Đồng Nai.

Khi nhà máy xuất hiện, nhu cầu lao động tăng lên. Lao động đến, nhu cầu nhà ở, dịch vụ và giao thông tăng theo. Quá trình đó đã giúp Bình Dương từ một không gian công nghiệp ở rìa TP.HCM trở thành một cực kinh tế quan trọng của vùng.

Chu kỳ tiếp theo đang được chuẩn bị bằng một mạng lưới hạ tầng lớn hơn. TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị, trong khi Vành đai 3, sân bay Long Thành và các tuyến kết nối liên vùng đang mở ra những hướng phát triển mới. Những công trình này có thể thay đổi quan hệ giữa các địa điểm đã tồn tại, thay vì đơn thuần mở thêm đất cho đô thị.

Chia sẻ với Mekong ASEAN, ông Nguyễn Đỗ Dũng, Tổng giám đốc enCity, chuyên gia quy hoạch đô thị, cho rằng khả năng mở rộng không gian đô thị gắn với phương thức di chuyển. Theo ông, đô thị thời đi bộ thường phát triển trong phạm vi khoảng 1 km, xe đạp và tàu điện có thể mở rộng bán kính lên khoảng 5 km, còn ô tô có thể kéo giãn không gian lên khoảng 10 km. Khi metro hình thành, những khu vực từng được xem là xa trung tâm có thể trở nên dễ tiếp cận hơn.

Điểm đáng chú ý nằm ở thời gian di chuyển. Một căn nhà cách trung tâm 20 km nhưng mất 30 phút để đi làm có thể có giá trị sử dụng khác một căn nhà cách 10 km nhưng mất 90 phút vì kẹt xe. Tài liệu enCity tại diễn đàn bất động sản gọi đây là sự chuyển đổi từ “kilomet sang phút”, khi thời gian tiếp cận việc làm và dịch vụ trở thành một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá vị trí.

Đô thị đổi khác

Dữ liệu thị trường bắt đầu phản ánh sự thay đổi này. Theo dữ liệu của Sở Xây dựng TP.HCM, trong 7 tháng đầu năm 2026, thành phố có 21.165 căn hộ đủ điều kiện đưa ra thị trường từ 37 dự án. Trong số này, Bình Dương cũ chiếm 11.714 căn, tương đương hơn 55% tổng nguồn cung; con số này cao gấp 2,7 lần TP Thủ Đức cũ và gần 5 lần khu vực nội thành cũ.

Nguồn cung dịch chuyển ra ngoài lõi cũ vì nhiều nguyên nhân. Quỹ đất tại khu vực TP.HCM cũ ngày càng hạn chế, trong khi một số dự án vẫn gặp vấn đề pháp lý. Bình Dương cũ có quỹ đất lớn hơn và đã hình thành hệ thống khu công nghiệp, đô thị và hạ tầng kết nối, tạo điều kiện để nguồn cung nhà ở mở rộng.

Tuy nhiên, nguồn cung dịch chuyển không đồng nghĩa với việc mọi khu vực bên ngoài lõi đều sẽ hình thành một thị trường đô thị bền vững. Ông Nguyễn Đỗ Dũng cho biết từng có những đô thị vệ tinh bán hết nhà nhưng cư dân không chuyển đến sinh sống đầy đủ, bởi người mua vẫn phải di chuyển xa để làm việc và tiếp cận dịch vụ.

“Một đô thị cần “tự nuôi sống được mình” với việc làm, y tế, giáo dục và hệ thống tiện ích để cư dân thực sự ở lại”, bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam nhận định.

Theo quan sát của lãnh đạo đơn vị tư vấn, định giá bất động sản của Mỹ này, một dự án có thể bán được căn hộ nhưng chưa chắc đã tạo ra một đô thị. Một đô thị hình thành đầy đủ cần có cư dân ở lâu dài, hoạt động kinh tế và các dịch vụ phục vụ đời sống hàng ngày. Hạ tầng giao thông vì vậy chỉ giải quyết một phần bài toán, bởi metro có thể đưa người dân đến một nơi nhưng không tự tạo ra lý do để họ sinh sống tại đó.

Một dấu hiệu khác của sự thay đổi nằm ở bất động sản công nghiệp. Theo CBRE, trong nửa đầu năm 2026, diện tích hấp thụ đất công nghiệp tại thị trường phía Nam đạt 124 ha, tăng 125% so với cùng kỳ năm trước. Phần lớn giao dịch tập trung ở Bình Dương và Đồng Nai, trong khi dòng vốn FDI có xu hướng hướng vào các ngành công nghệ cao.

Thực tế, việc làm vẫn là một lực kéo căn bản của đô thị. Một khu vực chủ yếu phát triển nhà ở sẽ khiến cư dân phải di chuyển đến nơi khác để làm việc. Quy hoạch mới của TP.HCM đang đặt các chức năng trong cùng một cấu trúc không gian, từ trung tâm tài chính - dịch vụ, các cực công nghiệp và đổi mới sáng tạo đến hệ thống cảng biển - logistics, kinh tế biển và du lịch. Khi đó, chuỗi hình thành giá trị có thể bắt đầu từ việc làm, kéo theo dân cư, nhà ở và các dịch vụ đô thị.

Trong nhiều năm, thị trường thường đánh giá bất động sản bằng khoảng cách tới trung tâm và sự xuất hiện của hạ tầng mới. Quy mô của TP.HCM mới khiến cách tiếp cận này trở nên phức tạp hơn, bởi một khu đất có thể nằm xa trung tâm nhưng lại nằm gần một đầu mối giao thông, khu công nghiệp hoặc trung tâm việc làm lớn.

enCity đưa ra năm yếu tố định hình chu kỳ giá đất gồm dân số, pháp lý, tín dụng, hạ tầng và khả năng tiếp cận bằng metro. Ông Dũng cho rằng dân số thường đi trước giá đất, pháp lý quyết định khả năng triển khai dự án, tín dụng ảnh hưởng đến tốc độ phát triển và hạ tầng mở ra những khu vực có khả năng hình thành giá trị mới.

Phân tích của enCity về các trường hợp Tokyo, Thượng Hải, Bắc Kinh và Bangkok cho thấy tác động của metro không đồng đều. Hiệu ứng phụ thuộc vào khoảng cách tới ga, mật độ mạng lưới, chất lượng kết nối, việc làm và dịch vụ xung quanh. Một khu vực gần metro nhưng thiếu việc làm và tiện ích có thể không hưởng lợi giống một khu vực nằm trên tuyến kết nối trực tiếp các trung tâm kinh tế.

Điều này có thể làm thay đổi cách thị trường đọc bản đồ bất động sản. Nhà đầu tư sẽ phải quan tâm nhiều hơn đến vị trí của một dự án trong mạng lưới giao thông và kinh tế thay vì chỉ nhìn vào khoảng cách tới trung tâm. Khả năng kết nối với sân bay, cảng, khu công nghiệp, trường học và bệnh viện sẽ trở thành những yếu tố quan trọng khi đánh giá một vị trí.

Đô thị đổi khác

Không gian đô thị lớn hơn cũng tạo ra những vấn đề phức tạp hơn về giao thông, môi trường và khí hậu. Một khu vực có thể hưởng lợi từ tuyến đường mới nhưng vẫn gặp hạn chế nếu thường xuyên chịu ngập. Một khu đô thị có thể có hàng chục nghìn căn hộ nhưng vẫn khó thu hút cư dân nếu thiếu việc làm và giao thông công cộng.

Nghiên cứu World Bank công bố ngày 9/9 cho thấy Thủ Đức vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa vị thế trong mạng lưới đô thị và năng lực kinh tế hiện tại, qua phân tích mô hình cân bằng tổng thể không gian trên 116 ô nghiên cứu tại TP.HCM và các tỉnh lân cận.

Trong kịch bản phát triển thông thường đến năm 2040, tổng giá trị kinh tế được tạo ra tại Thủ Đức, được World Bank đo bằng GVA, đạt khoảng 13,9 tỷ USD. Khi kết hợp các giải pháp về khu đổi mới sáng tạo, chống ngập và giao thông, con số này có thể tăng lên khoảng 23 tỷ USD, cao hơn 65% so với kịch bản phát triển thông thường. Tuy nhiên, mức 23 tỷ USD mới tương đương khoảng 31% mức “frontier” 74,7 tỷ USD được xây dựng trong mô hình. “Frontier” ở đây không phải là dự báo hay mục tiêu kinh tế, mà là một kịch bản giả định để đo dư địa phát triển, trong đó năng suất và mức độ thuận tiện của Thủ Đức được nâng lên tương ứng với mức trung bình của vùng đô thị.

Khoảng cách này xuất phát từ điểm khởi đầu khá thấp của Thủ Đức trong mô hình. Các tham số được World Bank hiệu chỉnh cho thấy năng suất của Thủ Đức hiện chỉ ở mức khoảng một phần ba mức trung bình của vùng đô thị, trong khi mức độ thuận tiện của môi trường sống vào khoảng hai phần ba. Vì vậy, các dự án hạ tầng có thể tạo ra mức cải thiện đáng kể, nhưng để Thủ Đức tiến gần hơn tới mức tiềm năng trong mô hình, thành phố còn cần một quá trình dài hạn liên quan đến việc làm, giáo dục, y tế, dịch vụ công, hệ thống tiện ích, quản lý sử dụng đất và chất lượng môi trường đô thị. “Đây là những yếu tố cần được tích lũy thông qua đầu tư đô thị liên tục trong nhiều thập niên, thay vì chỉ có thể giải quyết bằng một số dự án hạ tầng mục tiêu trong một khoảng thời gian nhất định”, World Bank nhận định.

Cách tiếp cận này cho thấy hạ tầng, đất đai, năng suất và môi trường ngày càng phải được nhìn trong cùng một hệ thống. Đây có thể là khác biệt lớn nhất giữa chu kỳ trước và chu kỳ đang hình thành. Chu kỳ trước chủ yếu là quá trình mở rộng đô thị, trong đó đường sá được mở, đất được chuyển đổi và các khu dân cư mới hình thành. Chu kỳ mới đặt ra bài toán kết nối những cực kinh tế đã tồn tại và tạo thêm những cực mới.

Nếu metro, vành đai, sân bay, cảng và các khu công nghiệp được kết nối, thành phố có thể hình thành một mạng lưới nhiều cực, thậm chí tiến xa hơn trở thành đô thị đa trung tâm. Ngược lại, các dự án phát triển rời rạc có thể tạo ra một không gian rộng hơn nhưng vẫn gồm những trung tâm tách biệt.

Thị trường bất động sản đã phần nào phản ánh sự thay đổi khi nguồn cung dịch chuyển về các khu vực ngoài lõi cũ. Công nghiệp, logistics tạo nhu cầu về đất và kho xưởng, trong khi metro và TOD định hình lại cách tổ chức không gian đô thị. Tuy nhiên, hiệu quả của chu kỳ mới vẫn phụ thuộc vào khả năng phát triển đồng bộ giữa hạ tầng, việc làm, nhà ở và dịch vụ.

Một đô thị thực sự được kết nối khi người dân có thể sống, làm việc và tiếp cận dịch vụ ở những khu vực khác nhau trong thời gian hợp lý. Khi mạng lưới đó vận hành hiệu quả, giá trị của một mảnh đất sẽ ngày càng phụ thuộc vào vị trí của nó trong toàn bộ hệ thống đô thị.

SeABank nhận cú đúp giải thưởng về nơi làm việc hàng đầu và phát triển bền vững

SeABank nhận cú đúp giải thưởng về nơi làm việc hàng đầu và phát triển bền vững

Gần 620 triệu cổ phiếu LPBank được giao dịch thỏa thuận trong tháng 11

Gần 620 triệu cổ phiếu LPBank được giao dịch thỏa thuận trong tháng 11

SHB dẫn đầu ngành tại bảng xếp hạng Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026

SHB dẫn đầu ngành tại bảng xếp hạng Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026

TPBank tiên phong ứng dụng xác thực sinh trắc học và ký số qua VNeID tại quầy

TPBank tiên phong ứng dụng xác thực sinh trắc học và ký số qua VNeID tại quầy

The Magnolia: Đầu tư thông minh, sở hữu dấu ấn kiến trúc đáng giá

The Magnolia: Đầu tư thông minh, sở hữu dấu ấn kiến trúc đáng giá

Phân bón Cà Mau: Xuất khẩu ure tăng gần 50% trong tháng 10/2026

Phân bón Cà Mau: Xuất khẩu ure tăng gần 50% trong tháng 10/2026

VinFast ra mắt hai mẫu xe máy điện cao cấp Sadie và Rasad, giá từ 59,9 triệu đồng

VinFast ra mắt hai mẫu xe máy điện cao cấp Sadie và Rasad, giá từ 59,9 triệu đồng

VinaCapital tăng sở hữu, Dragon Capital rời ghế cổ đông lớn Khang Điền

VinaCapital tăng sở hữu, Dragon Capital rời ghế cổ đông lớn Khang Điền

Giá bạc giảm 64% từ đỉnh, liệu lịch sử có lặp lại?

Giá bạc giảm 64% từ đỉnh, liệu lịch sử có lặp lại?

Lãnh đạo Mỹ - Trung - Nga gặp riêng trước đàm phán ba bên

Lãnh đạo Mỹ - Trung - Nga gặp riêng trước đàm phán ba bên

VIC và FPT gây sức ép, VN-Index mất mốc 1.700 điểm

VIC và FPT gây sức ép, VN-Index mất mốc 1.700 điểm

Thiết bị Wi-Fi của VNPT có thể nghe hiểu tiếng Việt, điều khiển giọng nói

Thiết bị Wi-Fi của VNPT có thể nghe hiểu tiếng Việt, điều khiển giọng nói

Nhà đầu tư ngoại tăng sở hữu tại sàn mã hóa CAEX lên 12,25%

Nhà đầu tư ngoại tăng sở hữu tại sàn mã hóa CAEX lên 12,25%

Vingroup khởi công dự án nhà ở xã hội gần 192 ha tại TP HCM

Vingroup khởi công dự án nhà ở xã hội gần 192 ha tại TP HCM

Ông Tập Cận Bình đề xuất 4 trụ cột xây dựng Cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương

Ông Tập Cận Bình đề xuất 4 trụ cột xây dựng Cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương

Việt Nam chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà Năm APEC 2027

Việt Nam chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà Năm APEC 2027

Đợt 2 kỳ họp thứ 2: Những quyết sách quan trọng đi đến bước quyết định

Đợt 2 kỳ họp thứ 2: Những quyết sách quan trọng đi đến bước quyết định

HAGL dự kiến đầu tư 3.050 tỷ đồng trồng thêm 5.000 ha cà phê

HAGL dự kiến đầu tư 3.050 tỷ đồng trồng thêm 5.000 ha cà phê

Hàng thực phẩm Việt lên kệ siêu thị: Ai đang nắm lợi thế?

Hàng thực phẩm Việt lên kệ siêu thị: Ai đang nắm lợi thế?

Việt Nam tổ chức Tuần lễ Y tế Toàn cầu 2027, thu hút 30.000 chuyên gia quốc tế

Việt Nam tổ chức Tuần lễ Y tế Toàn cầu 2027, thu hút 30.000 chuyên gia quốc tế