Straits Times đưa tin, phát biểu trước Quốc hội ngày 31/7, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim đã công bố Kế hoạch Malaysia lần thứ 13 (giai đoạn 2026-2030) có chủ đề “Tái định hình phát triển”, trị giá 611 tỷ RM (tương đương 142 tỷ USD).

So với kế hoạch 5 năm trước (2021–2025) với tổng vốn đầu tư 400 tỷ RM (93,4 tỷ USD), kế hoạch mới tăng 53% về quy mô phân bổ ngân sách. Đây là kế hoạch lớn nhất từ trước đến nay của Malaysia, đặt mục tiêu đầy tham vọng là thúc đẩy số hóa, phát triển trí tuệ nhân tạo và đẩy mạnh các ngành công nghiệp có tốc độ tăng trưởng cao và giá trị gia tăng lớn.

Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim tại Quốc hội Malaysia, ngày 31/7. Ảnh: Facebook/Anwar Ibrahim

Theo Kế hoạch Malaysia lần thứ 13, nền kinh tế nước này dự kiến sẽ tăng trưởng trung bình từ 4,5% đến 5,5% mỗi năm trong mỗi giai đoạn trên. Con số này cao hơn mức tăng trưởng 3,7% năm 2023 và 5,1% dự kiến cho năm 2024. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) được dự báo sẽ tăng từ 4% đến 4,8% trong năm 2025.

“Kế hoạch này không chỉ là lời hứa suông. Thay vào đó, Chính phủ đã đặt ra các chỉ tiêu rõ ràng, có thể đo lường được, nhằm định hướng và giám sát tiến độ triển khai,” Thủ tướng Anwar khẳng định.

Việc Thủ tướng Malaysia công bố kế hoạch trong bối cảnh nước này đang phải đối mặt với nhiều thách thức kinh tế toàn cầu, bao gồm các rào cản thương mại và thuế quan từ Mỹ đối với hàng xuất khẩu trong nước.

Kế hoạch phát triển của Malaysia đặt mục tiêu đưa nước này trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2030 và lọt vào nhóm 30 nền kinh tế hàng đầu thế giới. Theo bảng xếp hạng của Ngân hàng Thế giới, GDP của Malaysia hiện đứng thứ 37 trong số các nền kinh tế lớn nhất toàn cầu vào năm 2024.

Một trong những chiến lược trọng tâm nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong các lĩnh vực công nghệ số và công nghệ tương lai là tập trung vào nghiên cứu, phát triển, thương mại hóa và đổi mới – gọi tắt là RDCI. Chính phủ Malaysia kỳ vọng thông qua chiến lược này sẽ tạo ra nhiều sản phẩm và dịch vụ mang dấu ấn “Made by Malaysia” (Do Malaysia sáng tạo).

Thủ tướng Anwar cũng đặt mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm điện và điện tử lên 1.000 tỷ RM (233,6 tỷ USD) vào năm 2030, từ mức 600 tỷ Ringgit (140 tỷ USD) năm 2024. Mục tiêu này sẽ được thực hiện thông qua dự án đầu tàu công nghiệp bán dẫn công nghệ cao.

Trong bài phát biểu của mình, đáp lại lo ngại từ giới kinh tế về tình trạng nợ công và chi tiêu chính phủ, Thủ tướng Anwar cho biết thâm hụt ngân sách dự kiến sẽ giảm dần xuống dưới 3% GDP trong giai đoạn 5 năm tới, trong khi nợ công sẽ không vượt quá 60% GDP.

Thứ trưởng Tài chính Lim Hui Ying cho biết tại Quốc hội ngày 29/7 rằng nợ liên bang của Malaysia tính đến cuối tháng 6 đạt 1.300 tỷ RM (303,7 tỷ USD). Thâm hụt ngân sách năm 2024 là 4,1% GDP, nhưng được dự báo sẽ giảm xuống mức khả thi hơn là 3,8% vào năm 2025. Ngân hàng Thế giới (WB) ước tính tỷ lệ nợ công trên GDP của Malaysia đạt 64,6% trong năm 2024, chỉ thấp hơn một chút so với trần nợ tự áp đặt là 65%.

Về mục tiêu đưa Malaysia trở thành trung tâm khu vực về đổi mới công nghệ số, Thủ tướng Anwar nhấn mạnh: “Ngày nay, ‘cơ hội thế hệ’ mà trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại đang hiện hữu trước mắt chúng ta và không được bỏ lỡ. Malaysia đã vạch ra định hướng rõ ràng để dẫn dắt nền kinh tế Đông Nam Á trong lĩnh vực AI, công nghệ số và công nghiệp năng lượng tái tạo, với kỳ vọng vươn lên trở thành một trong những quốc gia chủ chốt toàn cầu”.

Thủ tướng Anwar cũng đặt mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng công suất điện quốc gia lên 35% vào năm 2030, so với mức hiện tại là 29%. Trước đó, ngày 12/7, ông đã khởi động dự án điện mặt trời nổi tại hồ Kenyir và chương trình Trung tâm Hydro xanh tại Terengganu nhằm thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.

Chuyên gia phân tích địa chính trị Adib Zalkapli nhận định với Straits Times rằng Kế hoạch Malaysia lần thứ 13 có ý nghĩa then chốt trong việc đưa Malaysia quay lại quỹ đạo phát triển sau nhiều năm bất ổn chính trị kể từ cuộc tổng tuyển cử năm 2018 và đại dịch Covid-19.

Trong khi đó, ông Adib, Giám đốc điều hành Viewfinder Global Affairs, cho biết: “Sự thành công của kế hoạch phụ thuộc lớn vào việc duy trì ổn định chính trị trong 5 năm tới và tránh được các cú sốc bên ngoài như khủng hoảng y tế toàn cầu khác”.

Giáo sư Yeah Kim Leng, Giám đốc nghiên cứu kinh tế tại Viện Jeffrey Cheah về Đông Nam Á, cho rằng Malaysia đang đi đúng hướng để đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP và trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2030, phù hợp với dự báo của WB.

“Chúng ta cần chuẩn bị và đảm bảo các chính sách được điều chỉnh hợp lý để duy trì tốc độ tăng trưởng thu nhập, rút ngắn khoảng cách với các nước phát triển nhanh hơn. Điều này đòi hỏi sự tham gia và đầu tư mạnh mẽ hơn từ khu vực tư nhân, đặc biệt trong các lĩnh vực tăng trưởng cao như bán dẫn,” ông nhấn mạnh.