Phát biểu trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News ngày 3/11, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã thống nhất về việc chấm dứt khoản viện trợ quân sự thường niên dành cho Israel từ cuối năm 2026.

“Hiện tại, về việc viện trợ cho Israel, ông Bibi Netanyahu và tôi đã đạt được thỏa thuận rằng chúng tôi sẽ viện trợ cho Israel 4 tỷ USD mỗi năm, và chúng tôi đã thống nhất từ vài tháng trước rằng sẽ ngừng việc này. Chúng tôi đã nhất trí rằng, đến cuối năm nay, chúng tôi sẽ không còn viện trợ cho Israel nữa. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ hỗ trợ Israel nếu họ cần,” ông Trump nói.

Giải thích cho thông báo này, ông Trump cho biết Israel hiện không còn cần khoản hỗ trợ tài chính bởi nước này đang phát triển thịnh vượng. Ông Trump cũng nhấn mạnh rằng Israel có thể tự mua sắm những loại vũ khí cần thiết, trong khi Mỹ vẫn là quốc gia sản xuất những loại vũ khí tốt nhất thế giới.

Theo thỏa thuận viện trợ được ký dưới thời Tổng thống Barack Obama và chính thức triển khai vào năm 2019, Israel nhận khoảng 3,8 tỷ USD mỗi năm để mua sắm vũ khí từ Mỹ. Bản ghi nhớ thỏa thuận quy định khoản viện trợ quân sự này sẽ hết hạn vào năm 2028. Hai bên đã tiến hành thảo luận về hình thức hỗ trợ của Washington dành cho Israel sau thời điểm này.

Văn phòng Thủ tướng Israel chưa đưa ra bình luận ngay lập tức về tuyên bố của Tổng thống Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại cuộc gặp ở Phòng Bầu dục, Nhà Trắng, ngày 28/7. Ảnh: Nhà Trắng

Trên thực tế, Thủ tướng Netanyahu từng nhiều lần bày tỏ mong muốn tăng cường khả năng tự chủ quốc phòng và giảm sự phụ thuộc vào viện trợ Mỹ. Trong cuộc phỏng vấn với đài CBS hồi tháng 5, ông cho biết hy vọng Israel có thể từng bước giảm hỗ trợ quân sự từ Washington trong vòng 10 năm, tiến tới đưa mức viện trợ của Mỹ xuống bằng 0.

Đến tháng 6, trong bức thư gửi một nghị sĩ Mỹ, ông Netanyahu tiếp tục nhấn mạnh quan điểm này, cho rằng đã đến lúc Israel “chuyển từ vị thế nước nhận viện trợ sang đối tác”.

Theo Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), kể từ khi thành lập năm 1948, Israel đã nhận hơn 300 tỷ USD viện trợ kinh tế và quân sự từ Mỹ, tính theo giá trị đã điều chỉnh theo lạm phát. Đây là quốc gia nhận được tổng viện trợ lớn nhất của Washington kể từ năm 1946.

Thông báo chấm dứt viện trợ được ông Trump đưa ra đúng ngày diễn ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Đây là cuộc bầu cử có ý nghĩa quyết định quyền kiểm soát Quốc hội trong 2 năm cuối nhiệm kỳ tổng thống của ông. Động thái này cũng diễn ra không lâu sau cuộc bầu cử Quốc hội tại Israel.

Trong khi đó, cuộc tấn công của Israel tại Dải Gaza nhằm đáp trả cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023 đã gia làm gia tăng chia rẽ trong nội bộ dư luận Mỹ. Các cuộc thăm dò cho thấy ngày càng nhiều người Mỹ ủng hộ việc cắt giảm viện trợ cho Israel, đặc biệt trong nhóm cử tri đảng Dân chủ.

Tranh cãi về khoản viện trợ Israel cũng diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến kéo dài 8 tháng giữa Mỹ với Iran. Cũng trong ngày 3/11, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận quân đội nước này đã tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào đảo Qeshm của Iran.

“Iran đã mất khoảng 2 tháng để xây dựng một cơ sở phòng không. Ngay sau khi cơ sở này hoàn thành, chúng tôi đã tiến hành một cuộc tấn công chính xác nhằm vào mục tiêu đó. Iran hiện không còn máy bay hay vũ khí phòng không nào, bởi chúng tôi đã phá hủy toàn bộ trong đêm qua. Đây chỉ là một cuộc tấn công quy mô nhỏ, không phải một cuộc xung đột,” ông Trump nói với Fox News.

Đề cập đến những bước đi tiếp theo của Washington trong cuộc xung đột với Tehran, ông Trump không tiết lộ cụ thể kế hoạch, nhưng khẳng định Mỹ sẽ hành động nếu cần thiết.

“Hãy chờ xem. Tôi không muốn khiến nhiều người thiệt mạng, nhưng nếu cần thiết, chúng tôi sẽ hành động. Mỹ vẫn đang kiểm soát Eo biển Hormuz và chiến dịch phong tỏa hải quân của chúng tôi đang đạt hiệu quả đáng kinh ngạc,” Tổng thống Mỹ cho biết.

Giá dầu tăng sau khi đảo Qeshm của Iran bị tấn công Giá dầu thế giới tăng trong phiên giao dịch ngày 3/11, sau khi xuất hiện thông tin đảo Qeshm của Iran, gần Eo biển Hormuz, bị tấn công.

Ông Trump nêu lý do dừng nhắm vào giới lãnh đạo Iran Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington cần ngừng tấn công các quan chức lãnh đạo Iran để xác định rõ đang đàm phán với ai, trong bối cảnh xung đột giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Lãnh tụ tối cao Iran kêu gọi Mỹ đáp ứng điều kiện chấm dứt xung đột Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei yêu cầu cần bảo đảm các điều kiện do nước này công bố để chấm dứt xung đột với Mỹ, trong đó nhấn mạnh bảo vệ quyền và lợi ích của Tehran và “Mặt trận Kháng chiến”.

Hàng loạt tiếng nổ vang lên trên đảo của Iran gần Eo biển Hormuz Thông tấn xã Iran (IRNA) ghi nhận 5 tiếng nổ liên tiếp trên đảo Qeshm, trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố bắn hạ máy bay không người lái (UAV) Mỹ.