Vào ngày 25/2, một ngày sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, Kolya Rybytva đã cùng bà nội và em gái của mình di tản nhanh chóng khỏi Kiev, hướng về khu vực phía tây. Cha mẹ và người anh trai của anh đã ở lại để tham gia lực lượng cứu trợ trong thành phố.

"Quyết định di tản được đưa ra chỉ trong vài phút. Đó là một trong những thời khắc khó khăn nhất trong cuộc đời chúng tôi, nhưng tất cả đều hiểu chiến tranh không mang lại những giải pháp dễ chịu", Rybytva nói với New York Times.

Một tháng trước, thủ đô Kiev đã thông báo bị giới nghiêm. Tuy nhiên, hiện những dòng xe ô tô đang quay trở về thành phố này. Ảnh: NYT

Vào thời điểm đó, chàng thanh niên Rybytva 24 tuổi đã nghĩ đến tình huống sẽ không bao giờ có cơ hội quay trở lại. Nhưng hai tuần trước, Rybytva đã trở về thủ đô Kiev, khi quân đội Nga tuyên bố rút hoàn toàn khỏi Kiev.

Sau hơn một tháng hứng chịu các cuộc pháo kích và không kích, khắp nơi tại Kiev đã bị tàn phá nặng nề và người dân phải tìm nơi trú ẩn trong các ga tàu điện ngầm. Tuy nhiên, giờ đây cảm giác tương đối bình yên đang dần được khôi phục. Và những người dân thủ đô như Rybytva bắt đầu trở về nhà của họ.

"Cảm giác thật kỳ lạ. Thật khó để tôi giải thích được. Kiev không chỉ là ngôi nhà, thành phố này còn là một biểu tượng. Và tất nhiên, tôi rất muốn được ôm gia đình và bạn bè của mình", Rybytva cho biết.

Cuộc sống mới tại Kiev

Trong tuần này, người dân thủ đô Kiev đã có thể đi tàu điện ngầm, thay vì phải lo lắng tìm kiếm chỗ trú ẩn. Các chuyến tàu điện đã được khôi phục, mặc dù không phải tất cả các điểm dừng đều mở. Khoảng 150 xe buýt và 30 tàu điện đang được hoạt động trở lại. Theo báo cáo cuả hội đồng thành phố Kiev, hơn 500 doanh nghiệp đã mở cửa lại trong tuần qua.

Các trường học tại đây cũng bắt đầu khôi phục chương trình dạy học trực tuyến cho học sinh, bao gồm cho cả trẻ em trong nước cũng như trẻ em đang phải tị nạn ở các nước châu Âu.

Những hàng rào bao cát được người dân thủ dô Kiev sử dụng để bảo vệ các di tích trước nguy cơ bị tấn công. Ảnh: NYT

Vẫn có các rào chắn, trạm kiểm soát và hành lang bao cát trên một số tuyến đường của thủ đô, nhưng đã ghi nhận có những dòng xe lớn đổ về cao tốc vào thành phố. Hình ảnh này hoàn toàn trái ngược với hàng đoàn ô tô di tản trong những ngày đầu chiến sự, khi hàng chục nghìn người đi sơ tán và tắc nghẽn trên các tuyến đường ra vào thành phố.

Ông Andriy Smyrnov, Phó chánh Văn phòng tổng thống Ukraine, cho biết thành phố đang cân nhắc khởi động lại các phiên xét xử tại tòa án bởi một số thẩm phán đã quay lại thủ đô.

Mặc dù đã có nhiều người sơ tán khỏi Kiev, nhưng cũng có những người khác bất chấp nguy hiểm, bám trụ ở lại để bảo vệ thủ đô. Giới chức thành phố ước tính rằng, gần một nửa dân số (khoảng 3 triệu người) đã ở lại Kiev trong những ngày chiến sự.

Số lượng những người ở lại thủ đô đã gia nhập đội quân tình nguyện, họ đóng vai trò quan trọng trong thế trận phòng thủ Kiev. Ông Oleksandr Danylyuk, Cựu thư ký của Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia còn ví họ như "lực lượng quân đội thứ 4" của đất nước.

Những tình nguyện viên đan lưới ngụy trang cho quân đội Ukraine. "Nếu không có họ, chúng tôi sẽ mất đi một nửa khả năng chiến đấu", ông Oleksandr Danylyuk nói. Ảnh: Reuters

Hầu hết các tình nguyện viên, phần lớn trong số họ đều không biết nhiều về vấn đề vũ trang, quân sự, nhưng đã sẵn sàng giúp vận chuyển trang thiết bị, mua sắm vũ khí và nhu yếu phẩm trực tuyến và cung cấp cho binh lính. Họ đã tổ chức một hệ thống sơ tán quân y chiến trường và thiết lập các bếp ăn dã chiến cung cấp đồ ăn cho quân đội tại các trạm kiểm soát.

"Các tình nguyện viên là một lực lượng quan trọng trong cuộc chiến này. Nếu không có họ, chúng tôi sẽ mất đi một nửa khả năng chiến đấu. Các tình nguyện viên đã làm một công việc phi thường, đôi khi có thể rủi ro đến tính mạng. Tôi rất tự hào về người dân Ukraine", ông Oleksandr Danylyuk nói.

Những hy vọng cho tương lai

Giờ đây, khi các doanh nghiệp đã mở cửa trở lại, người dân tiếp tục hỗ trợ quân đội, bên cạnh các công việc vì lợi nhuận. Bà Yana Zhadan, chủ một chuỗi nhà hàng tại Kiev, cho biết công ty vẫn sẽ duy trì hoạt động cung cấp pizza miễn phí cho binh sĩ và người dân.

"Có ba mục tiêu chính của công ty chúng tôi lúc này đó là hỗ trợ nhân viên công ty, hỗ trợ nền kinh tế của thành phố thông qua đóng thuế, các khoản thanh toán và hoạt động tình nguyện", bà Zhadan nói.

Người dân Ukraine đang dọn dẹp các đống đổ nát trên đường phố Kiev. Ảnh: NYT

Trong một tháng qua, bà Zhadan với vai trò bếp trưởng, đã nấu ăn miễn phí cho mọi người. Bây giờ, công ty của bà sẽ bắt đầu chuyển sang hoạt động kinh doanh thường xuyên hơn để để duy trì hoạt động.

"Tất cả mọi người đều muốn được làm công việc của họ. Bởi vì đó là cách chúng ta có thể đóng góp thiết thực nhất, hiệu quả nhất cho đất nước. Thành phố sẽ dần có sinh khí, trẻ con lại chơi trên những con phố, hoa quả lại được bày bán trong siêu thị và người dân Kiev trở nên thân thiết hơn", bà Zhadan cho biết.

Còn chàng thanh niên Rybytva, sau khi di tản về phía Tây cùng bà và em gái, anh cũng tham gia công tác tình nguyện. Nhưng Rybytva vẫn khao khát được trở về thủ đô.

"Tưởng như chúng ta đang trở lại cuộc sống bình thường, nhưng tôi nhận ra rằng sẽ có những thứ không bao giờ như trước nữa. Lần đầu tiên trở lại và khi nhìn thấy những con phố quen thuộc, tôi không thể tin rằng mình đã trở lại Kiev. Thứ cảm xúc này thật kỳ lạ, vừa vui sướng, nhưng cũng thật đau buồn", Rybytva nói. "Sau tất cả những cung bậc cảm xúc, tôi chỉ muốn nói rằng tôi tự hào vì Kiev vẫn hiên ngang".