“Tôi hoan nghênh nồng nhiệt cử chỉ sáng suốt này và xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới lãnh đạo của cả hai quốc gia, đồng thời mời các phái đoàn của họ tới thủ đô Islamabad vào thứ Sáu, ngày 10/4/2026, để tiếp tục đàm phán nhằm đạt được một thỏa thuận toàn diện giải quyết mọi tranh chấp,” Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif viết trên mạng xã hội X ngày 8/4 sau khi Mỹ - Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần.

“Pakistan đã đạt được một trong những thắng lợi ngoại giao lớn nhất trong nhiều năm qua. Nước này cũng đã bác bỏ những hoài nghi và chỉ trích từ nhiều phía, từ những người từng cho rằng Pakistan không đủ năng lực để thực hiện một nhiệm vụ phức tạp và có mức độ rủi ro cao. Nhưng quan trọng hơn cả, họ đã góp phần ngăn chặn một thảm họa tiềm tàng tại Iran,” ông Michael Kugelman, chuyên gia về khu vực Nam Á của Tạp chí Foreign Policy viết trên mạng xã hội X.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif (phải) gọi Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian là “người anh em” trong bài đăng trên X ngày 3/8/2025. Ảnh: X/@CMShehbaz

Quan hệ Pakistan – Iran

“Pakistan có lợi thế đặc biệt khi là quốc gia duy nhất trong khu vực duy trì quan hệ tốt với cả Mỹ và Iran,” cựu Đại sứ Pakistan tại Tehran Asif Durrani chia sẻ với AFP ngày 8/4.

Theo AFP, Pakistan có đường biên giới dài khoảng 900 km với Iran ở phía tây nam, đồng thời chia sẻ nhiều mối liên kết sâu sắc về lịch sử, văn hóa và tôn giáo. Pakistan là nơi có cộng đồng người Hồi giáo dòng Shia lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Iran.

Iran cũng chính là quốc gia đầu tiên công nhận Pakistan sau khi nước này giành độc lập năm 1947.

Không giống các nước Hồi giáo khác ở Vùng Vịnh, Pakistan không có bất kỳ căn cứ quân sự nào của Mỹ. Vì vậy, kể từ khi xung đột Trung Đông leo thang, Islamabad chưa từng bị tên lửa hay máy bay không người lái (UAV) của Iran nhắm mục tiêu.

Bên cạnh đó, Pakistan không có quan hệ ngoại giao với Israel do vấn đề Palestine. Theo NDTV, đây là một trong các lý do khiến Tehran đặt niềm tin vào Islamabad.

Trong bối cảnh Eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa từ đầu tháng 3, Iran đã đạt thỏa thuận cho phép nhiều tàu treo cờ Pakistan đi qua an toàn, theo tuyên bố của Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar trên mạng xã hội X hôm 28/3.

Ông Dar khi ấy nhận định đây là “một cử chỉ mang tính xây dựng và đáng hoan nghênh” từ phía Iran, đồng thời nhấn mạnh quyết định này là “dấu hiệu báo trước về hòa bình” và sẽ góp phần mang lại ổn định trong khu vực.

Quan hệ Pakistan – Mỹ

Theo AFP, dù từng là đồng minh ngoài NATO trong “cuộc chiến chống khủng bố” sau sự kiện 11/9, Pakistan vẫn đối mặt với cáo buộc từ Mỹ rằng nước này dung túng các tay súng tấn công lực lượng liên quân tại Afghanistan.

Quan hệ hai bên từng trở nên căng thẳng khi lực lượng Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh al-Qaeda Osama bin Laden trên lãnh thổ Pakistan năm 2011 mà không thông báo trước cho Islamabad.

Nhưng theo Bloomberg và NDTV, Pakistan đã có nhiều động thái nhằm cải thiện quan hệ với Mỹ từ năm ngoái. Vào tháng 9/2025, Tổng tư lệnh quân đội Pakistan, Thống chế Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif đã thăm Washington. Chuyến công du diễn sau khi Pakistan - Ấn Độ đạt được thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 5 do Mỹ làm trung gian.

Tại Washington, hai bên đạt được một số thỏa thuận quan trọng, trong đó có việc khôi phục “Đối thoại chống khủng bố Mỹ – Pakistan” cùng các thỏa thuận về khoáng sản chiến lược và hydrocarbon.

Islamabad cũng tham gia “Hội đồng Hòa bình” do Tổng thống Donald Trump khởi xướng, nhằm thúc đẩy hòa bình tại Dải Gaza.

Theo Bloomberg và AFP, Thống chế Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif đã xây dựng được mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ông Sharif ca ngợi sự can thiệp “mạnh mẽ và có tầm nhìn” của ông Trump, trong khi ông Munir cho rằng nhà lãnh đạo Mỹ xứng đáng nhận giải Nobel Hòa bình 2025 vì đã ngăn chặn leo thang căng thẳng Pakistan - Ấn Độ. Ông Trump thậm chí đã gọi Tổng tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir là “Thống chế yêu thích” của mình.

Từ trái sang phải: Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir. Ảnh: Nhà Trắng

Quan hệ giữa Pakistan với các quốc gia khác

Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar trong hai ngày 29 - 30/3 đã chủ trì cuộc họp với các Ả Rập Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập nhằm thảo luận về việc hạ nhiệt căng thẳng.

Đến ngày 31/3, ông Ishaq Dar tới Bắc Kinh để hội đàm với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị. Theo Tân Hoa xã, sau cuộc họp, hai bên công bố đề xuất hòa bình 5 điểm cho Trung Đông, trong đó có việc chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch, bắt đầu đàm phán hòa bình càng sớm càng tốt, đảm bảo an ninh cho các mục tiêu phi quân sự, an ninh cho các tuyến đường hàng hải và tuân theo Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Tuy nhiên những tuyên bố của ông Shehbaz Sharif về lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran đang có mâu thuẫn với phía Israel.

Cụ thể, Văn phòng Tổng thống Israel tuyên bố ủng hộ quyết định của ông Trump về việc tạm dừng các cuộc không kích, nước này cũng nhấn mạnh lệnh ngừng bắn hai tuần không áp dụng tại Lebanon – nơi Israel vẫn đang tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn.

Điều này mâu thuẫn với tuyên bố trước đó của Thủ tướng Pakistan trên mạng xã hội X rằng lệnh ngừng bắn áp dụng “trên toàn bộ các mặt trận, bao gồm cả Lebanon”.

Lợi ích của Pakistan khi làm trung gian

Theo AFP, việc giữ thế trung lập mang lại lợi ích kinh tế cho Pakistan, quốc gia phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu dầu khí qua Eo biển Hormuz và muốn tránh bị cuốn vào xung đột ngay sát biên giới.

Nếu xung đột kéo dài, nguồn cung nhiên liệu sẽ bị gián đoạn, giá cả tăng cao và buộc chính phủ Pakistan, vốn đang gặp khó khăn tài chính, phải áp dụng thêm các biện pháp thắt lưng buộc bụng.

Một giải pháp hòa bình lâu dài không chỉ giúp ổn định khu vực mà còn nâng cao vị thế quốc tế của Pakistan, trong bối cảnh nước này đang xung đột với Afghanistan và vừa trải qua các cuộc đụng độ với Ấn Độ vào năm ngoái.

“Iran sẽ cảm thấy thoải mái hơn tại Islamabad, đó là lý do họ chấp nhận vai trò trung gian của Pakistan,” cựu Đại sứ Pakistan tại Tehran Asif Durrani nhận định với AFP, đồng thời cho rằng Pakistan có thể giúp hai bên giải quyết những khác biệt còn tồn tại.

Theo ông, nếu các cuộc đàm phán diễn ra trực tiếp, Pakistan có thể hỗ trợ điều chỉnh ngôn ngữ đàm phán khi xảy ra bế tắc. Ngoài ra, các quan chức Pakistan cũng có thể đóng vai trò trung gian nếu hai bên không muốn gặp mặt trực tiếp.

Ông Trump: Iran đã chấp nhận ‘phần lớn’ kế hoạch 15 điểm của Mỹ Tổng thống Mỹ cho biết các cuộc trao đổi giữa Mỹ với Iran đang đạt tiến triển tích cực, trong đó Tehran được cho là đã đồng ý phần lớn kế hoạch 15 điểm do Washington đưa ra nhằm chấm dứt xung đột.

Mỹ tuyên bố ngừng bắn với Iran hai tuần Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ - Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần do Pakistan làm trung gian, trong đó cho phép mở cửa Eo biển Hormuz.

Pakistan công bố ngày tổ chức đàm phán Mỹ - Iran Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif gửi lời mời phái đoàn Mỹ - Iran tới thủ đô Islamabad để đàm phán vào ngày 10/4 tới.