Một góc cảng nước sâu Lạch Huyện, TP Hải Phòng. Ảnh: Minh Phong - Mekong ASEAN

Năm 2025 khép lại với nhiều gam màu tích cực của kinh tế Việt Nam, khi tăng trưởng GDP đạt 8,02% – mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Theo báo cáo vĩ mô tháng 12/2025 vừa được CTCP Chứng khoán Quốc Gia (NSI) công bố, tăng trưởng kinh tế năm qua cải thiện dần theo từng quý, đặc biệt tăng tốc mạnh trong nửa cuối năm, với GDP quý 4 đạt 8,46%.

Động lực chính đến từ khu vực dịch vụ (+8,62%) và công nghiệp – xây dựng (+8,95%), phản ánh sự cộng hưởng tích cực giữa sản xuất và tiêu dùng nội địa trong giai đoạn cao điểm cuối năm.

Sản xuất - xuất khẩu tiếp tục vai trò trụ cột

Tháng 12/2025, hoạt động sản xuất duy trì nền tích cực khi chỉ số quản lý thu mua PMI đạt 53 điểm, dù hạ nhẹ so với tháng trước nhưng vẫn cho thấy sự mở rộng ổn định của khu vực chế biến – chế tạo. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 10,1% so với cùng kỳ, trong đó không chỉ nhóm chế biến – chế tạo mà cả lĩnh vực điện năng cũng ghi nhận mức tăng rõ nét, phản ánh cường độ hoạt động sản xuất cao vào cuối năm.

Kim ngạch xuất khẩu tháng 12 đạt khoảng 44,03 tỷ USD, tăng 12,6% so với tháng trước. Đáng chú ý, khu vực kinh tế trong nước ghi nhận mức tăng theo tháng nổi bật, đạt khoảng 9,8 tỷ USD, tăng 17,4%, cao hơn đáng kể so với khối FDI (khoảng 34,3 tỷ USD, tăng 11,3%). Diễn biến này cho thấy doanh nghiệp nội địa có dấu hiệu bắt nhịp tốt hơn trong giai đoạn cao điểm giao hàng cuối năm, dù xét theo cùng kỳ, động lực xuất khẩu tổng thể vẫn chủ yếu đến từ khu vực FDI.

Dù bức tranh tổng thể khá sáng, NSI cho rằng chất lượng tăng trưởng năm 2025 vẫn tồn tại nhiều điểm cần lưu ý. Cấu trúc xuất khẩu tiếp tục phụ thuộc lớn vào khu vực FDI, với tỷ trọng lên tới 77%, trong khi khu vực kinh tế trong nước chỉ chiếm khoảng 23% và còn suy giảm so với năm trước.

Khu vực FDI chiếm tỷ trọng 77% trong cơ cấu xuất khẩu. Ảnh: Chứng khoán NSI

Các nhóm hàng công nghệ cao như điện tử, máy tính, điện thoại tiếp tục dẫn dắt xuất khẩu nhưng lại đi kèm tình trạng nhập siêu lớn ở khâu linh kiện, phản ánh mô hình gia công với giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế. Bên cạnh đó, dòng vốn đăng ký đầu tư của các doanh thành lập mới vẫn tập trung nhiều vào bất động sản, với tỷ lệ 26,3%, hơn là chế biến - chế tạo với 11,5%.

Một điểm nhấn quan trọng khác là diễn biến lãi suất. Cuối năm 2025, chi phí vốn của hệ thống ngân hàng đã dịch chuyển lên mặt bằng cao hơn khi dư địa hỗ trợ thanh khoản thu hẹp. Trong bối cảnh đó, lãi suất huy động được dự báo tiếp tục nhích lên trong 3–6 tháng tới nhằm củng cố nền tiền gửi.

Theo NSI, khi chi phí vốn tăng và biên lợi nhuận bị nén, áp lực nhiều khả năng sẽ truyền dẫn sang lãi suất cho vay trong nửa đầu năm 2026, đặc biệt ở các phân khúc rủi ro cao. Điều này có thể ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi của doanh nghiệp trong nước, nhất là khi tăng trưởng tín dụng năm 2025 đã lên tới 19%, khiến dư địa điều hành năm 2026 trở nên thận trọng hơn.

"Nhìn chung, tháng 12 tiếp tục củng cố vai trò của trục sản xuất – xuất khẩu trong việc giữ nhịp tăng trưởng cuối năm 2025, đồng thời phát đi tín hiệu tích cực hơn về mức độ tham gia của khu vực kinh tế trong nước khi xét theo đà tăng theo tháng. Đây được xem là yếu tố quan trọng để cải thiện độ lan tỏa của tăng trưởng trong năm 2026," NSI đánh giá.

Nghị quyết 79-NQ/TW - bước ngoặt cho chu kỳ tăng trưởng mới

Ngay từ những ngày đầu năm 2026, nền kinh tế đã chứng kiến một bước đột phá về thể chế với việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước ngày 6/1/2026. Theo đánh giá của Chứng khoán NSI, đây là một bước đột phá thể chế quan trọng, tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Vai trò của doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) được Nghị quyết xác lập như một trụ cột của nền kinh tế, không chỉ trong chức năng ổn định vĩ mô mà còn với vai trò dẫn dắt các chu kỳ đầu tư mang tính nền tảng và dài hạn.

Nghị quyết cũng nêu rõ khung vai trò bốn lớp của DNNN, gồm: thành phần đặc biệt trong cấu trúc kinh tế Nhà nước; lực lượng chủ đạo nắm giữ các lĩnh vực thiết yếu và quốc phòng; công cụ điều tiết vĩ mô nhằm ổn định hệ thống và an ninh kinh tế; và lực lượng dẫn dắt, mở đường, tạo không gian phát triển cho khu vực tư nhân và FDI.

Song song, Nghị quyết đặt ra bộ mục tiêu cải cách đến năm 2030, trong đó nhấn mạnh số hóa 100% DNNN, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tham vọng đưa 50 DNNN vào Top 500 Đông Nam Á, cùng 1–3 doanh nghiệp vào Top 500 thế giới.

Trọng tâm cải cách tập trung vào các lĩnh vực then chốt như năng lượng, hạ tầng chiến lược, tài chính, quốc phòng và hạ tầng số, đồng thời kiên quyết thu hẹp vai trò ở những lĩnh vực Nhà nước không cần nắm giữ, qua đó tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới cân bằng hơn giữa Nhà nước và thị trường.

Một điểm nhấn thể chế quan trọng khác là việc tái cơ cấu Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) theo hướng kinh doanh vốn chuyên nghiệp, tạo tiền đề hình thành Quỹ đầu tư quốc gia.

Theo đánh giá của NSI, khi kết hợp với Nghị quyết 68-NQ/TW, mô hình này hoàn thiện cấu trúc “động cơ kép”, trong đó Nhà nước thông qua Quỹ đầu tư quốc gia để định hướng và mở đường, tạo không gian cho khu vực tư nhân bứt phá trong khâu triển khai và thương mại hóa.