Theo Reuters, kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc năm nay diễn ra trong bối cảnh trật tự thế giới thời hậu Thế chiến II đang chịu nhiều thách thức. Chương trình nghị sự của các nhà lãnh đạo dự kiến sẽ tập trung vào những điểm nóng xung đột, tác động đến an ninh lương thực và năng lượng, cùng những vấn đề mới nổi trong quản trị công nghệ.

Quang cảnh cuộc họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, New York, Mỹ. Ảnh: UN News

Trung Đông tiếp tục là tâm điểm

Tình hình Trung Đông dự kiến tiếp tục là một trong những trọng tâm của các cuộc thảo luận tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran đang làm gia tăng lạm phát trên toàn cầu và gây bất ổn cho khu vực. Những hành động gần đây của lực lượng Houthi tại Yemen đang đe dọa hoạt động vận tải biển qua Eo biển Bab el-Mandeb huyết mạch, đồng thời có thể khiến giá năng lượng tiếp tục tăng vọt.

Trong khi đó, các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn đình trệ khi hai bên tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công lẫn nhau.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian dự kiến phát biểu tại Đại hội đồng vào ngày 23/9, trong khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sẽ phát biểu vào ngày 24/9. Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas sẽ tiếp tục không trực tiếp tham dự hội nghị trong năm thứ hai liên tiếp, do Mỹ từ chối cấp thị thực cho ông. Ngày 17/9, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã bỏ phiếu cho phép Tổng thống Abbas phát biểu qua hình thức trực tuyến.

Bên lề hội nghị, các nhà ngoại giao cho biết nhiều khả năng một cuộc họp cấp cao về xung đột tại Sudan sẽ được tổ chức, mặc dù khả năng đạt được bước đột phá ngoại giao là không cao.

Xung đột Nga - Ukraine và tác động đến an ninh lương thực

Một vấn đề khác trong chương trình nghị sự của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc là cuộc xung đột Nga - Ukraine, vốn đã kéo dài hơn 4 năm. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov dự kiến sẽ phát biểu tại Đại hội đồng. Theo các nhà ngoại giao, nhiều khả năng ông Zelensky sẽ tìm cách củng cố vị thế của Ukraine trong bối cảnh mùa đông sắp tới được dự báo sẽ tiếp tục khắc nghiệt.

Trong thời gian qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần bày tỏ thất vọng vì chưa đạt tiến triển trong nỗ lực làm trung gian chấm dứt cuộc chiến. Đây vốn là mục tiêu mà ông tuyên bố là ưu tiên khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1/2025.

Tại cuộc họp báo trước thềm kỳ họp Đại hội đồng ngày 16/9, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đã nhấn mạnh những tác động của cuộc chiến đối với dân thường, an ninh lương thực và giá năng lượng.

“Lệnh phong tỏa trên thực tế đang tồn tại ở Biển Đen đang gây ra những vấn đề to lớn, làm trầm trọng thêm các vấn đề do cuộc khủng hoảng Trung Đông gây ra,” ông Guterres nói. Ông cho rằng điều quan trọng là phải tìm ra cách thức để hoạt động xuất khẩu lương thực, phân bón và năng lượng của Ukraine và Nga có thể diễn ra an toàn qua Biển Đen.

AI và những rủi ro ngày càng gia tăng

Bên cạnh những thách thức từ các cuộc xung đột, trí tuệ nhân tạo (AI) cũng là một trong những chủ đề quan trọng được quan tâm tại kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81. Vấn đề này được đặt ra trong bối cảnh một số lãnh đạo trong ngành công nghiệp AI kêu gọi phối hợp làm chậm quá trình phát triển công nghệ, đồng thời cảnh báo AI có thể sớm tự cải thiện năng lực và thoát khỏi sự kiểm soát của con người.

Trong phát biểu ngày 16/9, Tổng Thư ký Guterres cho biết các quốc gia đang thúc đẩy sự phát triển của AI cần thiết lập “các hàng rào bảo vệ chung nhằm tránh cuộc đua xuống đáy, có thể dẫn đến một thảm họa khổng lồ ở cấp độ toàn cầu trong tương lai”.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc từ lâu đã đề xuất xây dựng cơ chế quản trị toàn cầu đối với AI. Năm 2023, Liên Hợp Quốc thành lập một cơ quan tư vấn về công nghệ này, với sự tham gia của các lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ, quan chức chính phủ và giới học thuật.

Bên cạnh các nội dung được thảo luận tại kỳ họp, những vấn đề liên quan đến nguồn lực hoạt động và quá trình chuyển giao lãnh đạo cũng được đặt ra trong bối cảnh Liên Hợp Quốc chuẩn bị bước vào giai đoạn mới. Chính quyền Tổng thống Trump đã cắt giảm các khoản đóng góp của Mỹ và rút khỏi hàng chục cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc.

Cuộc đua tìm người kế nhiệm chức Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc từ ông Antonio Guterres cũng đang được chú ý, khi ông sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm 2026.