Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Sáng 24/8, tại phường Sa Pa (tỉnh Lào Cai) đã diễn ra phiên toàn thể Hội nghị hợp tác hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh (Việt Nam) và Vân Nam (Trung Quốc) lần thứ XII, do Sở Ngoại vụ tỉnh Lào Cai cùng các đơn vị liên quan phối hợp tổ chức.

Hội nghị đánh dấu bước chuyển mình mang tính chiến lược của cơ chế hợp tác 22 năm, chuyển mạnh từ hợp tác riêng lẻ sang liên kết toàn tuyến, lấy kết nối hạ tầng giao thông chiến lược, cửa khẩu thông minh và liên kết chuỗi giá trị làm động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số.

Bước chuyển về chất từ kết nối giao lưu sang liên kết chuỗi giá trị

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Dương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai, nhấn mạnh rằng sau hai thập kỷ hình thành với 11 kỳ hội nghị, cơ chế hợp tác trên tuyến hành lang đã khẳng định sức sống và tính bền vững.

"Đặc biệt, giai đoạn 2024 - 2026 vừa qua, Hành lang kinh tế đã có những bước chuyển rất quan trọng về chất, từ 'kết nối quan hệ sang 'kết nối phát triển'. Việc hợp tác không chỉ dừng ở giao lưu, xúc tiến thương mại thường niên mà đã tiến tới các kết nối mang tính nền tảng, chiến lược và lâu dài như kết nối hạ tầng giao thông, logistics, dữ liệu và chuỗi sản xuất," ông Huy nói.

Ông Dương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Đồng quan điểm về việc làm sâu sắc hơn tính liên kết, ông Nguyễn Minh Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng nhận định, điểm đột phá của giai đoạn tới không chỉ là nối các địa phương trên bản đồ, mà phải kết nối được hạ tầng, doanh nghiệp, thị trường và chuỗi giá trị trên toàn hành lang.

Lãnh đạo TP Hải Phòng đề xuất các địa phương cần chuyển từ phương thức trao đổi thương mại đơn thuần sang liên kết chuỗi giá trị và đầu tư.

"Thay vì xúc tiến dàn trải, các bên cần xây dựng một danh mục chung về dự án kêu gọi đầu tư, tập trung ưu tiên những lĩnh vực có thể bổ trợ cho nhau như chế biến nông sản, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng xanh, logistics thông minh và thương mại điện tử xuyên biên giới," ông Hùng gợi ý.

Lực đẩy từ các siêu dự án hạ tầng giao thông chiến lược

Xác định nút thắt kìm hãm sự phát triển của hành lang kinh tế hiện nay nằm ở hạ tầng kết nối, các địa phương đã đưa ra cam kết mạnh mẽ về việc ưu tiên thúc đẩy mạng lưới giao thông liên vùng. Tâm điểm thu hút sự chú ý là Dự án đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Đại diện TP Hà Nội thông tin, đối với đoạn tuyến đi qua địa bàn Thủ đô có chiều dài khoảng 43,5 km với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 5.654 tỷ đồng, thành phố đã hoàn thành công tác kiểm đếm và bố trí 04 khu tái định cư với tổng diện tích khoảng 43 ha nhằm bảo đảm tiến độ chung của toàn tuyến.

Nhằm tạo sự liền mạch cho trục vận tải đa phương thức từ Vân Nam ra biển, đại diện tỉnh Quảng Ninh kiến nghị sớm triển khai lập quy hoạch và xây dựng tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng. Khi tuyến đường sắt này được kết nối với mạng lưới từ Hà Khẩu - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đây sẽ là một trục kết nối đặc biệt quan trọng, giúp giảm chi phí logistics và thúc đẩy giao thương mạnh mẽ giữa Tây Nam Trung Quốc và khu vực duyên hải phía Bắc Việt Nam.

Bên cạnh đường sắt, tỉnh Quảng Ninh cũng đề nghị tỉnh Vân Nam cùng nghiên cứu thúc đẩy việc mở đường bay thẳng hoặc đường bay thuê chuyến giữa Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn và sân bay Trường Thủy, Côn Minh để tạo hiệu ứng kích cầu du lịch, thương mại ngay lập tức.

Ông Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Đối với tuyến kết nối đường bộ trực tiếp qua biên giới, ông Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai cho biết, các đơn vị đang nỗ lực thúc đẩy tiến độ xây dựng cầu đường bộ qua sông Hồng khu vực biên giới Bát Xát (Việt Nam) - Bá Sái (Trung Quốc) cùng các điều kiện để triển khai lối thông quan Bản Vược - Bá Sái.

Cửa khẩu thông minh và không gian phát triển kinh tế mới

Cùng với hạ tầng cứng, giải pháp chuyển đổi số "hạ tầng mềm" thông qua mô hình cửa khẩu thông minh được xác định là bước đi đột phá. Lãnh đạo tỉnh Lào Cai đề nghị hai bên phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy thí điểm vận tải không người lái qua biên giới tại khu vực cửa khẩu Kim Thành - Bắc Sơn và Bản Vược - Bá Sái.

Đồng thời, đẩy mạnh việc chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan chức năng hai nước, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển đồng bộ hệ thống logistics lạnh, kho ngoại quan để hình thành chuỗi cung ứng thông suốt. Từ góc độ hợp tác công nghệ và nông nghiệp, lãnh đạo TP Hà Nội đề xuất mở rộng hợp tác thu hút đầu tư vào lĩnh vực khu công nghiệp sinh thái, khu công nghệ cao, logistics lạnh và trao đổi kinh nghiệm phát triển nông nghiệp cao nguyên đặc sắc.

Phát biểu bế mạc hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Giàng Quốc Hưng khẳng định, các địa phương cam kết chuyển mạnh từ hợp tác riêng lẻ sang liên kết toàn tuyến một cách thực chất, có trọng tâm và có sản phẩm cụ thể.

Hội nghị Hợp tác Hành lang kinh tế lần thứ XIII sẽ được tổ chức tại TP Hải Phòng vào năm 2028. Ảnh: Thu Tháo/Mekong ASEAN.

Các địa phương thành viên đã thống nhất ký kết biên bản hội nghị nhằm hiện thực hóa các định hướng lớn, đặc biệt chuẩn bị xây dựng các sản phẩm du lịch liên kết nhân sự kiện "Năm hợp tác du lịch Việt Nam - Trung Quốc 2026 - 2027".

Hội nghị Hợp tác Hành lang kinh tế lần thứ XIII sẽ được tổ chức tại TP Hải Phòng vào năm 2028, mang theo kỳ vọng về việc các siêu dự án hạ tầng và chuỗi giá trị kinh tế sẽ chính thức được kích hoạt, hiện thực hóa tầm nhìn chung của 5 tỉnh, thành phố.