Ông Lê Tiến Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng cùng các lãnh đạo thành phố dâng hương tại cụm di tích quốc gia đặc biệt Từ Lương Xâm. Ảnh: Hiệp Hiền.

Theo các tài liệu lịch sử, Ngô Quyền lên ngôi đã kết thúc thời kỳ Bắc thuộc kéo dài hơn 1.000 năm của dân tộc Việt. Đức vương tại ngôi cai trị đất nước được 6 năm (từ năm 939 - 944), hưởng thọ 47 tuổi. Với công đức của Ngô Quyền, nhiều triều đại đã ban sắc phong suy tôn ông là “Thượng đẳng tối linh Đại vương”, là “Ngô vương Thiên Tử”, là “Vị tổ trung hưng của dân tộc”…

Lễ rước truyền thống tại lễ hội Từ Lương Xâm, với sự tham gia đông đảo của các đội rước, lân, rồng, nghi trượng… cùng nhân dân và du khách. Ảnh: Đàm Thanh.

Để tưởng nhớ và tỏ lòng biết ơn, tôn kính tới Đức vương Ngô Quyền, nhân dân, nhất là ở khu vực cửa sông Bạch Đằng đã lập nhiều đền thờ để thờ ông, trong đó Từ Lương Xâm được suy tôn là Từ Cả - là một trong “tứ linh từ” linh thiêng của huyện cổ An Dương xưa.

Di tích được xây dựng trên khu đất vốn là nơi Ngô Quyền cùng các tướng lĩnh đắp thành vành kiệu và đóng đại bản doanh tiền phương để đánh giặc Nam Hán.

Ông Nguyễn Trọng Khiêm, Chủ tịch UBND phường Đông Hải phát biểu khai mạc lễ hội. Ảnh: Đàm Thanh.

Cũng theo các nguồn tài liệu địa phương, Từ Lương Xâm được xây dựng từ thời Hậu Lê và được con cháu đời sau thường xuyên tu bổ. Trong di tích còn lưu giữ được nhiều di vật, cổ vật có niên đại từ thế kỷ 17 (thuộc triều Lê Sơ) đến năm 1924 (thuộc triều Nguyễn).

Các công trình kiến trúc trong di tích là kiểu kiến trúc liên hoàn khép kín, mang vẻ trang nghiêm. Không gian bên ngoài của Từ Lương Xâm có nhiều cây cổ thụ với niên đại hàng trăm năm, tạo thêm cho di tích một không gian uy nghi, trầm mặc và linh thiêng.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Đông Hải đánh trống khai hội. Ảnh: Đàm Thanh.

Chủ tịch UBND phường Đông Hải Nguyễn Trọng Khiêm cho biết, chiến thắng Bạch Đằng năm 938 do Ngô Quyền lãnh đạo là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc, chấm dứt hơn 1.000 năm Bắc thuộc, mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ lâu dài của đất nước.

Các đại biểu dự khai mạc lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm năm 2026. Ảnh: Đàm Thanh.

Với tầm nhìn chiến lược và nghệ thuật quân sự tài tình, Ngô Quyền đã lựa chọn vùng cửa sông Bạch Đằng làm trận địa quyết chiến, đóng đại bản doanh tại Lương Xâm, tổ chức xây dựng trận địa cọc ngầm, lợi dụng thủy triều để đánh tan quân xâm lược Nam Hán chỉ trong một con nước, lập nên chiến công hiển hách.

Các đội rước tại lễ hội. Ảnh: Đàm Thanh.

Múa rồng trong lễ rước truyền thống tại lễ hội. Ảnh: Đàm Thanh.

Năm 1986, di tích được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia; tháng 1/2022, lễ hội Từ Lương Xâm được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đặc biệt, ngày 17/1/2025, Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng Cụm di tích Từ Lương Xâm - Căn cứ bản doanh của Đức vương Ngô Quyền năm 938 là Di tích quốc gia đặc biệt.

Đông đảo người dân và du khách tham gia cùng đoàn rước. Ảnh: Đàm Thanh.

Năm nay, lễ hội Từ Lương Xâm diễn ra từ ngày 2 - 5/3 (14 - 17 tháng Giêng âm lịch), với nhiều hoạt động truyền thống và đặc sắc như lễ tế truyền thống, lễ rước, dâng hương tưởng niệm Đức vương Ngô Quyền; các hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian, thi đấu cờ tướng, bóng chuyền, chương trình biểu diễn nghệ thuật, viết thư pháp…

Tượng Đức vương Ngô Quyền trong cụm di tích Từ Lương Xâm, phường Đông Hải, thành phố Hải Phòng. Ảnh: Đàm Thanh.

Theo Ban tổ chức, từ lâu, lễ hội Từ Lương Xâm không chỉ là sự kiện tín ngưỡng quan trọng của địa phương mà còn góp phần quảng bá giá trị di sản, tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân và du khách về thân thế, sự nghiệp và tri ân công lao to lớn của người anh hùng dân tộc Ngô Quyền, về chiến thắng Bạch Đằng lịch sử và di tích Từ Lương Xâm…

Qua đó, tiếp tục tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, khơi dậy niềm tự hào dân tộc; đồng thời quảng bá, giới thiệu giá trị lịch sử, văn hóa của di tích tới đông đảo nhân dân và du khách.