Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt chủ trì phiên họp thứ 7 của Ban Chỉ đạo. Ảnh: VGP.

Phát biểu khai mạc phiên họp và chỉ rõ vai trò của đường sắt trong phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, việc triển khai các dự án đường sắt sẽ đạt được 5 mục tiêu:

Tạo nền tảng quan trọng, thúc đẩy tăng trưởng GDP năm 2026 và những năm tiếp theo đạt 10% trở lên; giúp kéo giảm chi phí logistics, tăng cao sức cạnh tranh hàng hóa của Việt Nam; giảm ùn tắc giao thông tại các đô thị; tiếp tục mở ra không gian mới để phát triển đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế…; thúc đẩy phát triển hệ sinh thái về công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp đường sắt.

Thủ tướng nêu rõ, thời gian qua, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đặc biệt là Tổng Bí thư rất quan tâm, chỉ đạo tích cực phát triển công nghiệp đường sắt. Nhờ có chủ trương này, việc phát triển công nghiệp đường sắt được thúc đẩy, có chuyển biến tích cực về nhận thức, tư duy, cách làm, tinh thần mạnh dạn giao tư nhân làm để huy động mọi nguồn lực theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW.

Tuy nhiên, các công trình, dự án đường sắt có quy mô lớn, yêu cầu cao về kỹ thuật, đi qua các địa hình, địa chất phức tạp; so với yêu cầu, cần phải cố gắng nhiều hơn nữa, đồng thời chống tham nhũng, tiêu cực.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu lựa chọn công nghệ phù hợp và đối tác nước ngoài phải chuyển giao công nghệ, tìm ra con đường tốt nhất phát triển đường sắt với tinh thần tự lực, tự cường, lấy nguồn lực bên trong là cơ bản, chiến lược, lâu dài, quyết định, nguồn lực bên ngoài là quan trọng, thường xuyên, đột phá.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu việc triển khai các dự án đường sắt phải theo hướng "5 hóa" gồm: "Số hóa, xanh hóa, tối ưu hóa hiệu quả, thông minh hóa quản trị, hài hòa hóa lợi ích của Nhà nước, người dân, doanh nghiệp"; và "4 không": "Không lãng phí một ngày, không chậm trễ một tuần, không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng, không để bị động trong một năm".

Thủ tướng chỉ rõ vai trò của đường sắt trong phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng. Ảnh: VGP.

Chỉ đạo chấm dứt tâm lý "tháng Giêng là tháng ăn chơi", Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tại phiên họp, các đại biểu cần rà soát các nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao tại phiên họp thứ 6, về tiến độ, các công việc đã đề ra; các bài học kinh nghiệm và nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới cần triển khai để thúc đẩy các dự án gồm:

Dự án thành phần một và dự án thành phần hai thuộc dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; việc nối ray, kết nối đường sắt qua biên giới giữa Việt Nam - Trung Quốc; tiến độ khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam; tình hình triển khai các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP HCM; việc triển khai các tuyến đường sắt Gia Bình - Hạ Long, Lạng Sơn - Hà Nội; việc xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt…

Theo báo cáo, tại phiên họp thứ 6 của Ban Chỉ đạo, lãnh đạo Chính phủ giao 22 nhiệm vụ cho các Bộ, ngành và địa phương. Đến nay, các Bộ, ngành, địa phương đã tập trung chỉ đạo, điều hành chủ động, quyết liệt, nỗ lực, đã hoàn thành 8 nhiệm vụ; 12 nhiệm vụ đang thực hiện trong hạn; 2 nhiệm vụ quá hạn do cần lấy ý kiến nhiều bộ, ngành liên quan, ý kiến của cấp có thẩm quyền để xử lý theo quy định.

Về hoàn thiện thể chế, chính sách, công tác xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật để triển khai đầu tư xây dựng các dự án đường sắt đến nay đã cơ bản hoàn thành. Cụ thể, Quốc hội đã ban hành 3 luật, 2 nghị quyết; Chính phủ ban hành 6 nghị định, 3 nghị quyết; Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt 1 đề án; HĐND TP Hà Nội ban hành một nghị quyết và TP HCM ban hành một nghị quyết. Ngoài ra, Bộ Công Thương đang trình Thủ tướng Chính phủ một đề án; Bộ Tài chính đang trình Thủ tướng Chính phủ một đề án.

Về đào tạo nhân lực, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam. Bộ Xây dựng đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án và đang xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng năm 2026 và giai đoạn 2026-2030 (ban hành trong tháng 3/2026). Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực cho công tác quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì cho 2 tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Hiện nay, các Bộ, ngành, địa phương đang khẩn trương hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp đường sắt; hoàn thiện trình Chính phủ Nghị quyết triển khai Nghị quyết số 265/2025/QH15 của Quốc hội về Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: VGP.

Đối với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cần thúc đẩy phía Trung Quốc khởi động đàm phán các hiệp định và các công việc liên quan đến dự án; hoàn thành phương án xử lý đất quốc phòng, các công trình giao cắt với tuyến đường sắt; phương án cấp thoát nước khu vực ga; hoàn trả hệ thống hạ tầng kỹ thuật dọc tuyến; thỏa thuận mỏ vật liệu, bãi đổ thải; phương án kiến trúc nhà ga, cầu cấp II trở lên trong đô thị…

Đối với các dự án đường sắt đô thị Hà Nội và TP HCM, tiếp tục đẩy nhanh tiến độ các dự án, đảm bảo chất lượng, tiến độ, tập trung triển khai nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao.