Mekong ASEAN: Thưa bà, GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01%, riêng quý III tăng 9,95%. Từ bức tranh này, bà đánh giá đâu là những chuyển biến đáng chú ý nhất của nền kinh tế? Những động lực nào đang tạo nền tảng để Việt Nam duy trì đà tăng trưởng cao trong thời gian tới?

Bà Nguyễn Thị Hương: Diễn biến qua 3 quý cho thấy tốc độ tăng trưởng tiếp tục được cải thiện. Theo số liệu cập nhật, GDP quý I tăng 8,15%, quý II tăng 8,81% và quý III tăng 9,95%. Tính chung 9 tháng, GDP tăng 9,01% so với cùng kỳ năm trước.

Trong kết quả chung, công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%, đóng góp 49,62% vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của nền kinh tế; dịch vụ tăng 8,69%, đóng góp 45,03%; nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,02%, đóng góp 5,35%.

Đáng lưu ý trong năm đầu tiên được “khoán” chỉ tiêu Atăng trưởng, có 12/34 địa phương đạt mức tăng trưởng từ 10% trở lên, tập trung chủ yếu ở các tỉnh, thành phố có nền tảng công nghiệp, quy mô sản xuất chế biến, chế tạo lớn và được thúc đẩy bởi đầu tư, xuất khẩu và sự phát triển của khu vực dịch vụ như: Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh, Ninh Bình, Hà Tĩnh…

Bên cạnh đó, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) đã tăng ở cả 34 địa phương, nhiều địa phương có chỉ số IIP tăng khá cao nhờ sự gia tăng sản xuất trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo; sản xuất và phân phối điện. Nhóm sản phẩm là tư liệu sản xuất tăng 15,4%, cao hơn mức tăng 11,5% của nhóm hàng tiêu dùng, cho thấy xu hướng mở rộng năng lực sản xuất dài hạn.

Về đầu tư, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội trong 9 tháng năm 2026 đạt khoảng 3,11 triệu tỷ đồng, tăng 15,1% so với cùng kỳ năm trước. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%, là mức cao nhất của 9 tháng trong giai đoạn 2022 - 2026.

Đầu tư công cũng vươn lên trở thành động lực mang tính dẫn dắt trong quý 3 với tiến độ giải ngân được cải thiện rõ rệt so cùng kỳ năm ngoái, đặc biệt là tập trung ở các dự án hạ tầng quy mô lớn có tính lan tỏa cao. Việc đẩy mạnh dòng vốn này đã trực tiếp đóng góp vào đà tăng trưởng của ngành xây dựng và các lĩnh vực phụ trợ đồng thời tạo hiệu ứng kéo dòng vốn từ khu vực tư nhân, từ đó cải thiện năng lực sản xuất và kết nối hạ tầng trong dài hạn.

Về sản xuất và xuất khẩu, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 12,3% so với cùng kỳ, cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục tăng trưởng. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5%.

Về tiêu dùng, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,4% so với cùng kỳ. Tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình vẫn duy trì được xu hướng tăng trưởng tốt, quý sau cao hơn quý trước, với mức tăng 9,95% quý III và 9,75% trong 9 tháng, đóng góp lần lượt 4,94 và 6,88 điểm % tăng trưởng. Thị trường trong nước vì vậy tiếp tục hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và góp phần duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế.

Đặc biệt, cơ cấu tiêu dùng đang có sự chuyển dịch rõ nét theo hướng nâng cao chất lượng và bền vững hơn. Xu hướng gia tăng chi tiêu cho các sản phẩm thân thiện môi trường (như phương tiện sử dụng năng lượng sạch, thiết bị tiết kiệm điện) cùng với sự mở rộng nhanh của nhóm dịch vụ trải nghiệm (du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí) cho thấy sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng theo hướng hiện đại hóa và gia tăng hàm lượng dịch vụ.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số, kinh tế số và đổi mới sáng tạo được kỳ vọng tạo thêm dư địa phát triển. Thu hút đầu tư chất lượng cao vào công nghệ, bán dẫn, AI và năng lượng sạch cũng là hướng phát triển các động lực mới.

Mekong ASEAN: Bên cạnh những kết quả tích cực, nền kinh tế đang đối mặt với những điểm nghẽn và sức ép nào? Những thách thức này đặt ra yêu cầu gì để Việt Nam hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026, đồng thời giữ ổn định kinh tế vĩ mô?

Bà Nguyễn Thị Hương: Kinh tế Việt Nam có độ mở lớn nên chịu tác động mạnh từ môi trường bên ngoài. Biến động nhu cầu và thay đổi chính sách thương mại tại các thị trường lớn có thể làm giảm đơn hàng, ảnh hưởng đến sản xuất và xuất khẩu. Trong khi đó, biến động giá năng lượng, nguyên liệu và tỷ giá làm tăng chi phí đầu vào, gây sức ép lên hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Trong nước, giải ngân đầu tư công còn chịu sức ép về tiến độ. Vướng mắc về mặt bằng, thủ tục, nguồn vật liệu và năng lực nhà thầu có thể làm chậm thi công, kéo dài thời gian thực hiện dự án. Vốn giải ngân chỉ đóng góp vào tăng trưởng khi được chuyển thành khối lượng xây dựng thực tế.

Áp lực kiểm soát giá cả cũng gia tăng khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 9 tháng tăng 4,52%, lạm phát cơ bản tăng 4,26%. Trong bối cảnh đó, nền kinh tế vẫn cần bứt tốc mạnh để hoàn thành mục tiêu GDP năm 2026 tăng từ 10% trở lên do Quốc hội đề ra. Với kết quả 9 tháng tăng 9,01%, quý IV cần đạt mức tăng khoảng 12,5%, cao hơn khoảng 4,1 điểm phần trăm so với quý IV/2025. Yêu cầu tăng tốc cùng sức ép giá cả đặt ra bài toán điều hành vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa kiểm soát lạm phát và giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh đó, khu vực doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn về chi phí, dòng tiền và thị trường tiêu thụ. Sức mua của một bộ phận người dân còn hạn chế; tâm lý thận trọng trong chi tiêu vẫn hiện hữu, nhất là với hàng hóa giá trị lớn. Xuất khẩu tăng trưởng tích cực, song cần duy trì đơn hàng, bảo đảm sản xuất ổn định và nâng giá trị gia tăng trong nước.

Những sức ép này có thể cộng hưởng. Chi phí tăng khiến doanh nghiệp khó mở rộng sản xuất; sức cầu yếu làm giảm doanh thu và ảnh hưởng dòng tiền; dự án chậm triển khai khiến nguồn lực chưa tạo thêm sản lượng. Vì vậy, cần nhận diện rõ từng điểm nghẽn để hỗ trợ doanh nghiệp, tháo gỡ vướng mắc đầu tư và chủ động phòng ngừa rủi ro.

Mekong ASEAN: Số liệu về hoạt động doanh nghiệp và khảo sát xu hướng kinh doanh cho thấy những tín hiệu gì về triển vọng sản xuất trong những tháng cuối năm? Cần ưu tiên hỗ trợ gì để doanh nghiệp vượt qua khó khăn, mở rộng hoạt động và nâng cao sức cạnh tranh, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Hương: Trong 9 tháng, gần 224.000 doanh nghiệp thành lập mới và trở lại hoạt động, cao hơn số khoảng 172.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Như vậy, khu vực doanh nghiệp tiếp tục được bổ sung lực lượng, dù số rút lui vẫn ở quy mô lớn. Vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới đạt 12,6 tỷ đồng, tăng 28,5% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng số vốn doanh nghiệp đăng ký bổ sung vào nền kinh tế 9 tháng đạt hơn 5 triệu tỷ đồng.

Khảo sát ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Cục Thống kê cho thấy triển vọng quý IV tích cực hơn. Đối với quý IV/2026, có 39,2% số doanh nghiệp dự báo tình hình sản xuất, kinh doanh tốt lên so với quý III; 44,7% dự báo ổn định và 16,1% dự báo khó khăn hơn.

Xét theo khu vực kinh tế, tỷ lệ doanh nghiệp dự báo tình hình sản xuất, kinh doanh quý IV tốt hơn hoặc ổn định so với quý III ở khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) là 85,5%, khu vực doanh nghiệp Nhà nước là 83,3% và khu vực doanh nghiệp ngoài Nhà nước là 83,1%.

Về khối lượng sản xuất, sang quý IV, 39,0% doanh nghiệp dự báo khối lượng sản xuất tăng, 46,2% dự báo ổn định và 14,8% dự báo giảm. Đối với đơn đặt hàng mới, trong quý IV, 37,3% doanh nghiệp dự kiến đơn hàng mới tăng, 48,3% dự kiến ổn định và 14,4% dự kiến giảm. Với đơn hàng xuất khẩu, sang quý IV, 30,8% doanh nghiệp dự kiến đơn hàng xuất khẩu mới tăng, 54,2% dự kiến ổn định và 15,0% dự kiến giảm.

Báo cáo cũng cho thấy, có 45,2% doanh nghiệp chế biến, chế tạo kiến nghị giảm lãi suất cho vay. Trong xây dựng, 42,8% đề nghị hỗ trợ vốn; 35,6% mong cắt giảm thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; 28,3% đề nghị xử lý tình trạng chậm thanh quyết toán và nợ đọng.

Như vậy, kỳ vọng kinh doanh đang cải thiện, song doanh nghiệp vẫn cần được tháo gỡ khó khăn về vốn, thủ tục và thanh toán để duy trì hoạt động, mở rộng sản xuất. Theo đó, cần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn với lãi suất hợp lý, tháo gỡ vướng mắc trong sản xuất, kinh doanh và khuyến khích đổi mới mô hình hoạt động. Những hỗ trợ này sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng sức cạnh tranh, mở rộng thị trường và đóng góp bền vững hơn cho nền kinh tế.

Mekong ASEAN: Theo bà, cần tập trung vào những nhiệm vụ, giải pháp nào để tháo gỡ các điểm nghẽn, thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 gắn với giữ ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời tạo nền tảng phát triển bền vững cho giai đoạn 2026 - 2030?

Bà Nguyễn Thị Hương: Những tháng cuối năm đòi hỏi sự điều hành quyết liệt, phối hợp đồng bộ giữa các Bộ, ngành, địa phương và nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp. Các giải pháp cần tập trung tháo gỡ điểm nghẽn để nguồn lực đầu tư, năng lực sản xuất và nhu cầu thị trường chuyển thành kết quả tăng trưởng thực tế. Đồng thời, phải gắn nhiệm vụ trước mắt với nâng cao năng lực cạnh tranh, sức chống chịu của nền kinh tế và cải thiện đời sống người dân, tạo nền tảng phát triển cho giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, cần tập trung vào 8 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Một là, kiên định mục tiêu ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, kiểm soát lạm phát, giá cả và ổn định thị trường; phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, hiệu quả các chính sách tài khóa, tiền tệ. Theo dõi sát diễn biến kinh tế, chính trị thế giới nhất, kịp thời cập nhật kịch bản tăng trưởng kinh tế cả nước và địa phương, kịch bản lạm phát.

Hai là, tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu; đẩy mạnh liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản, phát triển chuỗi giá trị bền vững. Đồng thời, tăng cường kiểm soát dịch bệnh, phát triển chăn nuôi an toàn sinh học, quy mô tập trung và chuỗi giá trị gắn với ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số.

Ba là, thúc đẩy sản xuất công nghiệp theo hướng nâng cao năng lực cạnh tranh; chủ động quản trị rủi ro chuỗi cung ứng, đa dạng hóa nguồn cung và kiểm soát chi phí logistics; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thủ tục, mặt bằng và các điều kiện sản xuất, kinh doanh để đưa nhanh các năng lực sản xuất mới vào hoạt động; đẩy mạnh phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, ưu tiên các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ lõi; bảo đảm an ninh năng lượng và đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của doanh nghiệp.

Bốn là, tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công gắn với hạch toán kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư. Đẩy nhanh tiến độ thực hiện và bảo đảm chất lượng các dự án, công trình quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải, hạ tầng chiến lược, các công trình có sức lan tỏa cao, nhất là đường sắt, đường bộ, hàng không, năng lượng, nông nghiệp, hạ tầng số quốc gia, các chương trình mục tiêu quốc gia. Thu hút có chọn lọc các dự án đầu tư, ưu tiên công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số; đồng thời nâng cao hiệu quả liên kết giữa khu vực đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của nền kinh tế.

Năm là, hỗ trợ và nâng cao năng lực xuất khẩu của khu vực kinh tế trong nước, thúc đẩy xuất khẩu bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và đa dạng hóa thị trường, sản phẩm, chuỗi cung ứng. Tận dụng hiệu quả các FTA, mở rộng thị trường xuất khẩu; nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Phát triển dịch vụ logistics, giảm chi phí vận chuyển; hỗ trợ tiêu thụ hàng hóa nông, lâm, thủy sản; kiểm soát nhập khẩu các mặt hàng trong nước đã sản xuất được.

Sáu là, tiếp tục triển khai hiệu quả các chương trình kích cầu tiêu dùng, khuyến mại và kết nối cung cầu nhằm thúc đẩy sức mua trong nước. Đồng thời, đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử, mở rộng hệ thống phân phối hiện đại và bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, góp phần ổn định thị trường và thúc đẩy tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.

Bảy là, tiếp tục thúc đẩy phát triển du lịch và các ngành dịch vụ, khai thác hiệu quả tiềm năng thị trường trong nước và quốc tế. Tăng cường xúc tiến, quảng bá, đa dạng hóa và đổi mới sản phẩm du lịch, mở rộng thị trường khách quốc tế; nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường kết nối giao thông và hàng không, tạo thuận lợi cho khách du lịch, góp phần hoàn thành mục tiêu đón khách quốc tế năm 2026.

Tám là, tăng cường phòng, chống dịch bệnh, chủ động ứng phó thiên tai, mưa lũ, hạn hán, xâm nhập mặn; bảo đảm an toàn sản xuất nông nghiệp, phòng chống cháy rừng và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai. Thực hiện hiệu quả các chính sách an sinh xã hội, đảm bảo ổn định và từng bước nâng cao đời sống thực chất của nhân dân.

Mỗi bước tăng trưởng hôm nay cần bồi đắp thêm nền tảng cho ngày mai: những công trình mở rộng không gian phát triển, những doanh nghiệp đủ sức vươn tới thị trường mới và những cơ hội giúp người dân nâng cao thu nhập, chất lượng sống. Khi nguồn lực được chuyển thành năng lực phát triển lâu dài, kết quả năm 2026 sẽ tạo đà cho cả giai đoạn tiếp theo.

Mekong ASEAN: Cảm ơn những chia sẻ của bà!