Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham gia thảo luận tại tổ. Ảnh: Kiều Chinh/Mekong ASEAN.

Sáng 26/10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham gia thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, hai dự luật liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, sự an toàn của người dân và sự phát triển đất nước. Các quy định phải rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bảo đảm phòng ngừa sớm, quản lý đúng trách nhiệm, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động hợp pháp của người dân, tổ chức.

Cắt giảm giấy tờ phải gắn với trách nhiệm xác minh

Đối với các nội dung sửa đổi về quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng tình với hướng cắt giảm thủ tục hành chính, nhưng yêu cầu duy trì khả năng kiểm soát đối tượng và quá trình lưu thông.

Công cụ hỗ trợ là hàng hóa đặc thù, có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu sử dụng sai đối tượng, mục đích. Vì vậy, bãi bỏ giấy phép kinh doanh vẫn phải gắn với kiểm tra các điều kiện cần tuân thủ, kiểm soát nguồn gốc, người được mua, số lượng mua bán và việc xử lý khi doanh nghiệp chấm dứt hoạt động. "Bỏ giấy phép nhưng không được bỏ trống trách nhiệm quản lý," Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Việc giảm giấy tờ trong hồ sơ trang bị vũ khí cũng phải có cơ chế xác minh tương ứng. Khi không yêu cầu nộp văn bản đồng ý của cấp có thẩm quyền, cơ quan giải quyết thủ tục phải đối chiếu được thông tin đó.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu cơ quan Nhà nước chủ động khai thác dữ liệu sẵn có, không buộc tổ chức cung cấp lại thông tin và chịu trách nhiệm về kết quả xác minh. Thông tin người dân đã khai báo phải được lưu trữ, quản lý để sử dụng trong quá trình giải quyết thủ tục.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, liên thông dữ liệu sẽ giúp giảm tình trạng giấy tờ đã được cấp, xác nhận nhưng đến đâu cũng phải khai báo, photocopy, công chứng lại, qua đó tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và cơ quan Nhà nước.

Không để người mua nhà gánh hậu quả sai phạm của chủ đầu tư

Về chuyển sang hậu kiểm trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu ngăn ngừa nguy cơ trước khi xảy ra cháy. Bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan Nhà nước không có nghĩa là bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng.

Thiết kế được thẩm định đúng chưa bảo đảm công trình đã thi công đúng và vận hành an toàn. Do đó, cần làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, tư vấn, thi công, giám sát trong xác nhận chất lượng thực tế; xử lý nghiêm hành vi xác nhận sai, làm giả hồ sơ nghiệm thu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, người mua nhà, người thuê địa điểm kinh doanh không thể tự kiểm chứng chất lượng toàn bộ hệ thống phòng cháy, chữa cháy và không thể phải chịu hậu quả thay cho sai phạm của chủ đầu tư. Khi có vi phạm, phải khắc phục nguy cơ, xác định trách nhiệm bồi thường theo pháp luật và giải quyết quyền lợi người bị thiệt hại.

Ông cũng lưu ý những trách nhiệm này cần phải quy định rõ trong luật. Mặc dù đã có quy định về cập nhật hoặc thông báo kết quả nghiệm thu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng, cơ quan soạn thảo vẫn cần làm rõ cơ quan nào tiếp nhận thông tin, đánh giá nguy cơ và quyết định kiểm tra.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nếu chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công và giám sát thực hiện nghiêm trách nhiệm ngay từ đầu, việc giảm các thủ tục kiểm tra, đánh giá thường xuyên mới có thể vừa giảm phiền hà, vừa bảo đảm an toàn. Ngược lại, nếu các khâu ban đầu bị buông lỏng, nguy cơ mất an toàn có thể không được phát hiện kịp thời.

Vì vậy, những công trình có nguy cơ cháy cao, tập trung đông người phải được giám sát kịp thời, trong khi cơ sở chấp hành tốt cần được giảm các cuộc kiểm tra không cần thiết. An toàn phòng cháy, chữa cháy phải được duy trì trong suốt quá trình sử dụng, nhất là khi công trình được cải tạo, sửa chữa, cơi nới hoặc thay đổi công năng.

Với cơ sở cũ chưa đáp ứng yêu cầu phòng cháy, cần phân loại, hướng dẫn giải pháp kỹ thuật khả thi, xác định rõ công việc, thời hạn và căn cứ xác nhận kết quả khắc phục. Trường hợp nguy hiểm trực tiếp phải xử lý kịp thời, tránh kéo dài vướng mắc nhưng cũng không hợp thức hóa tình trạng mất an toàn.

Bảo vệ công trình phải có sự đồng thuận của nhân dân

Về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị xác định danh mục bảo vệ theo tính thiết yếu, vai trò và hậu quả nếu công trình ngừng hoạt động; phân loại gắn với nguồn lực tương xứng.

Theo ông, các công trình như hệ thống điện, giao thông, dữ liệu nếu ngừng hoạt động có thể ảnh hưởng đến nhiều địa phương và đời sống người dân. Vì vậy, ngoài bảo vệ cơ sở vật chất, cần phòng chống tấn công mạng, bảo đảm hệ thống vẫn hoạt động hoặc sớm được khôi phục khi xảy ra sự cố.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đặc biệt lưu ý quyền lợi của người dân sống gần các công trình cần bảo vệ. Việc thiết lập khu vực bảo vệ có thể khiến người dân bị hạn chế xây dựng nhà ở, sản xuất, kinh doanh hoặc đi lại. Những hạn chế này phải có căn cứ rõ ràng, phù hợp với từng công trình và người dân phải được biết những hoạt động nào được phép thực hiện, trừ thông tin thuộc bí mật nhà nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cần làm rõ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xử lý thỏa đáng hoạt động hợp pháp hình thành trước khi xác lập phạm vi bảo vệ. Đồng thời, phải bảo đảm sự đồng thuận, tham gia của nhân dân.