Nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 31/5 -1/6, Mekong ASEAN đã có cuộc trao đổi với ông Phùng Văn Thành - nguyên Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Philippines, về cơ hội hợp tác đầu tư và giao thương giữa doanh nghiệp hai nước.

Mekong ASEAN: Nhìn lại giai đoạn vừa qua, ông đánh giá thế nào về những kết quả nổi bật về giao thương, đầu tư giữa Việt Nam và Philippines?

Ông Phùng Văn Thành: Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Philippines những năm gần đây duy trì ở mức khoảng 8 tỷ USD mỗi năm. Đặc biệt, năm 2024 ghi nhận dấu mốc quan trọng khi tổng kim ngạch thương mại song phương lần đầu tiên vượt ngưỡng 8 tỷ USD, đạt 8,6 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Philippines đạt 6,2 tỷ USD, còn nhập khẩu đạt 2,7 tỷ USD.

Sang năm 2025, việc Philippines tạm dừng nhập khẩu gạo trong giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 12 đã tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Vì vậy, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước giảm xuống còn 7,8 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 5,4 tỷ USD và nhập khẩu đạt 2,4 tỷ USD. Dù vậy, Việt Nam vẫn duy trì mức xuất siêu khoảng 3 tỷ USD sang thị trường này.

Việt Nam hiện xuất khẩu gần 40 mặt hàng, ngành hàng sang thị trường Philippines. Các mặt hàng chủ lực gồm gạo; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng; phương tiện vận tải và phụ tùng; điện thoại và linh kiện; cà phê. Bên cạnh đó còn có thức ăn chăn nuôi, xi măng, sắt thép, dệt may và da giày. Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm nông sản, đặc biệt là gạo, luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất.

Về đầu tư, kết quả hợp tác giữa hai nước đến nay vẫn còn khá khiêm tốn. Tính đến nay, tổng vốn đầu tư của Philippines vào Việt Nam đạt gần 630 triệu USD, đứng thứ 5 trong ASEAN, tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất thức ăn chăn nuôi, năng lượng tái tạo, hạ tầng và công nghiệp chế biến, chế tạo.

Ở chiều ngược lại, tổng vốn đầu tư của Việt Nam tại Philippines đạt gần 150 triệu USD, chủ yếu đến từ Tập đoàn Vingroup trong lĩnh vực vận tải bằng xe điện. Tuy nhiên, hoạt động đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường này vẫn gặp nhiều rào cản như hạn chế tỷ lệ sở hữu, thủ tục hành chính, chi phí vận hành, sự cạnh tranh từ các tập đoàn trong nước cũng như rủi ro thiên tai.

Tiềm năng từ thị trường nhập siêu 50 tỷ USD

Mekong ASEAN: Với quy mô dân số lớn và đặc thù phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu, thị trường Philippines đang mở ra những tiềm năng cụ thể nào cho doanh nghiệp Việt Nam, thưa ông?

Ông Phùng Văn Thành: Philippines là thị trường có quy mô dân số lớn, tính đến tháng 5/2026 ước đạt 117,6 triệu người, với GDP khoảng 500 tỷ USD và thu nhập bình quân đầu người gần 4.000 USD. Năm 2026, GDP của nước này dự báo ở mức 512 tỷ USD, tăng trưởng từ 4,1% - 5,1%.

Philippines theo đuổi định hướng phát triển lấy dịch vụ làm trọng tâm. Hiện khu vực dịch vụ chiếm trên 60% GDP, công nghiệp chiếm gần 30%, trong khi nông, lâm, thủy sản chỉ chiếm khoảng gần 10%. Do năng lực sản xuất trong nước còn hạn chế, nền kinh tế Philippines phụ thuộc khá lớn vào nhập khẩu.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nước này hàng năm đạt khoảng 200 tỷ USD. Riêng năm 2025 con số này đạt 219,2 tỷ USD, với 84,4 tỷ USD xuất khẩu và 134,8 tỷ USD nhập khẩu. Nhìn vào bức tranh thương mại chung, nhiều năm qua, Philippines luôn duy trì mức nhập siêu cao, từ 50 – 60 tỷ USD.

Cùng với nhu cầu tiêu dùng đa dạng, thị hiếu có nhiều điểm tương đồng, xu hướng tiêu dùng cao sẽ là những yếu tố thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam thâm nhập và mở rộng thị phần tại thị trường này.

Ông Phùng Văn Thành đảm nhiệm vai trò Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Philippines từ tháng 8/2022 đến tháng 10/2025. Ảnh: NVCC

Tuy nhiên, tôi cũng cho rằng, Việt Nam đang chưa tận dụng được khoảng trống thương mại tại thị trường này, khi chỉ đạt 5 – 6 tỷ USD trong tổng quy mô từ 130 – 150 tỷ USD nhập khẩu của nước này. Trong 10 thị trường nhập khẩu lớn nhất của Philippines, Việt Nam xếp vị trí cuối cùng, trong khi các vị trí đầu bảng thuộc về Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ và cả Indonesia.

Bên cạnh đó, cơ cấu sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam sang Philippines cũng chưa cân bằng khi nhóm mặt hàng nông sản (đặc biệt là gạo) chiếm tỷ trọng lớn, các mặt hàng khác chỉ chiếm một phần nhỏ. Ở nhóm nông sản, mặt hàng rau quả, thịt gia súc, gia cầm tươi, sống - vốn là thế mạnh của Việt Nam vẫn chưa thâm nhập được vào thị trường này.

Ngoài ra, Philippines cũng thường áp dụng các chính sách và biện pháp điều tiết thị trường trong nước, chẳng hạn như việc tạm dừng nhập khẩu gạo, qua đó ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Philippines.

Hiện thực hóa mục tiêu 10 tỷ USD

Mekong ASEAN: Mục tiêu sớm đưa kim ngạch thương mại song phương cán mốc 10 tỷ USD đã được hai nước khẳng định. Theo ông, đâu là những "điểm sáng" để hiện thực hóa con số này trong thời gian sớm nhất?

Ông Phùng Văn Thành: Ngày 24/4/2025, trong buổi tiếp Đại sứ Cộng hòa Philippines tại Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định cần đẩy mạnh kết nối, phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương sớm đạt 10 tỷ USD.

Tôi cho rằng, bức tranh thương mại và đầu tư giữa Việt Nam - Philippines thời gian qua đã xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực, tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu thương mại mà hai nước đặt ra.

Trước hết, kim ngạch xuất khẩu của một số nhóm nông sản chủ lực luôn duy trì ổn định và có tiềm năng tăng trưởng, như gạo, hạt điều, chè, cà phê, hạt tiêu cùng một số mặt hàng thủy sản.

Nhóm hàng công nghiệp chế biến cũng ghi nhận mức tăng trưởng khả quan. Trong đó, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, điện thoại và linh kiện, phương tiện vận tải và phụ tùng đều ghi nhận kết quả tốt.

Ngoài ra, các ngành hàng khác cũng đạt mức tăng trưởng ấn tượng như sản phẩm từ chất dẻo, xơ sợi dệt, nguyên phụ liệu dệt may - da giày, sản phẩm gốm sứ, thủy tinh và các sản phẩm từ thủy tinh, sản phẩm nội thất từ các chất liệu khác gỗ.

Gạo hiện là mặt hàng Việt Nam xuất khẩu nhiều nhất sang Philippines. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Bên cạnh những lĩnh vực truyền thống, nhiều hướng hợp tác mới giữa hai nước cũng đang được mở rộng. Đơn cử, từ thực tế thị trường Philippines, Thương vụ Việt Nam đã kết nối, thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm trong lĩnh vực y dược, thuốc thú y và vaccine cho gia súc, gia cầm, đặc biệt là vaccine dịch tả lợn châu Phi.

Trong đó, tháng 3/2025, nhân lễ khánh thành nhà máy sản xuất và công bố thương mại vaccine dịch tả lợn châu Phi của Tập đoàn Dabaco Việt Nam, Thương vụ Việt Nam tại Philippines đã hỗ trợ kết nối và tổ chức đoàn đại biểu gồm đại diện Bộ Nông nghiệp cùng các doanh nghiệp Philippines sang Việt Nam tham dự sự kiện, đồng thời tìm kiếm cơ hội hợp tác với tập đoàn chăn nuôi này.

Một thuận lợi quan trọng khác là cộng đồng doanh nghiệp hai nước ngày càng chủ động hơn trong việc tìm hiểu, nghiên cứu thị trường, đánh giá tiềm năng và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Nếu như trước đây người tiêu dùng Philippines chủ yếu ưa chuộng các sản phẩm nhập khẩu từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ và châu Âu, cũng như còn nhiều băn khoăn đối với hàng hóa Việt Nam, đến nay nhận thức đó đã có những chuyển biến tích cực. Sản phẩm của Việt Nam ngày càng được tin dùng và đánh giá cao hơn, qua đó thúc đẩy ngày càng nhiều doanh nghiệp Philippines chủ động tìm kiếm nguồn cung từ Việt Nam.

Điều này được thể hiện rõ qua việc số lượng doanh nghiệp Philippines sang Việt Nam khảo sát thị trường, tìm kiếm đối tác và tham gia các hội chợ, triển lãm ngày càng tăng.

Cụ thể, tháng 6/2024, với sự kết nối của Thương vụ Việt Nam tại Philippines, lần đầu tiên hơn 70 doanh nhân, đại diện cho gần 50 tổ chức, doanh nghiệp Philippines đã sang Việt Nam tìm hiểu thị trường và tham dự Sự kiện kết nối chuỗi cung ứng quốc tế (Vietnam International Sourcing Expo 2024) do Bộ Công Thương tổ chức.

Đoàn doanh nghiệp Philippines tham gia Vietnam International Sourcing Expo 2024. Ảnh: NVCC

Tiếp đó, trong tháng 3 và 4/2025, Thương vụ đã tổ chức thành công đoàn gần 40 đại biểu, gồm đại diện Bộ Nông nghiệp và các doanh nghiệp Philippines sang Việt Nam tìm hiểu thị trường, tìm kiếm cơ hội hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp và tham dự Hội chợ Thương mại quốc tế Việt Nam - Vietnam Expo lần thứ 34.

Đến tháng 9/2025, hơn 100 doanh nhân đại diện cho gần 70 tổ chức, doanh nghiệp Philippines đã sang Việt Nam tham dự Vietnam International Sourcing Expo 2025. Nhiều doanh nghiệp Philippines khác cũng đến Việt Nam khảo sát thị trường, tìm kiếm nguồn hàng thông qua các sự kiện như Hội chợ mùa Thu năm 2025 và Hội chợ mùa Xuân năm 2026.

Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu trong nước cũng đã chủ động gửi thông tin, sản phẩm mẫu hoặc trực tiếp sang Philippines tìm hiểu thị trường, tham gia các gian hàng trưng bày, quảng bá sản phẩm và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Đây là những tín hiệu rất tích cực trong bối cảnh xuất khẩu của Việt Nam đang gặp không ít thách thức tại một số thị trường truyền thống.

Bên cạnh đó, sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam không chỉ góp phần lan tỏa thông tin về sản phẩm và tiềm năng giao thương, mà còn đưa hình ảnh đất nước, con người Việt đến gần hơn với người dân Philippines, từ đó tạo thêm niềm tin cho các nhà nhập khẩu, phân phối và đối tác sở tại.

Dấu ấn doanh nghiệp Việt

Mekong ASEAN: Bên cạnh dòng chảy giao thương, những thương hiệu Việt nào đang tiên phong kiến tạo và định vị một vị thế mới tại thị trường Philippines hiện nay, thưa ông?

Ông Phùng Văn Thành: Tại thị trường Philippines, nhiều sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước khẳng định được vị thế, tiêu biểu là xe điện VinFast và dịch vụ Green GSM của Tập đoàn Vingroup. Sự hiện diện của các sản phẩm, dịch vụ này không chỉ góp phần xây dựng hình ảnh và uy tín cho hàng hóa, dịch vụ Việt Nam tại Philippines mà còn tạo động lực thúc đẩy gia tăng kim ngạch xuất khẩu giữa hai nước.

Đến nay, VinFast đã ký kết nhiều hợp đồng phát triển hệ thống đại lý tại Philippines. Đặc biệt, sau nhiều nỗ lực, chuyến tàu đầu tiên vận chuyển các dòng ô tô mang thương hiệu VinFast - đại diện cho ngành công nghiệp chế tạo kỹ thuật cao của Việt Nam – đã đến Philippines, đánh dấu một bước tiến quan trọng, trở thành niềm tự hào của Việt Nam tại thị trường này.

Dịch vụ Green Xentro chính thức được triển khai tại Philippines từ tháng 3/2026, trong đó Green GSM đóng vai trò đối tác nền tảng, cung cấp phương tiện, hạ tầng công nghệ và áp dụng bộ tiêu chuẩn dịch vụ đồng nhất. Ảnh: GSM

Không chỉ dừng lại ở hoạt động xuất khẩu ô tô, vào tháng 3/2026 vừa qua, Green GSM cùng đối tác đã chính thức triển khai dịch vụ taxi thuần điện Green Xento với quy mô lên tới 2.500 xe.

Trong đó, Green Xentro đóng vai trò là đơn vị vận hành thực tế tại địa phương, trực tiếp quản lý tài xế và điều chỉnh dịch vụ theo đặc thù thị trường. Green GSM đóng vai trò đối tác nền tảng, cung cấp phương tiện, hạ tầng công nghệ và áp dụng bộ tiêu chuẩn dịch vụ đồng nhất.

Hiện nay, dịch vụ này không chỉ hoạt động tại tỉnh Rizal mà đang nhanh chóng mở rộng tới Metro Manila, Cebu.

Một điểm sáng khác là sự phát triển của các đường bay thẳng giữa Việt Nam và Philippines, góp phần thúc đẩy giao thương và tăng cường kết nối giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Từ năm 2024, Vietnam Airlines đã tích cực xúc tiến việc mở lại các đường bay thẳng giữa Việt Nam và Philippines. Từ chỗ chỉ khai thác 3 chuyến/tuần trên chặng Manila - Hà Nội và 4 chuyến/tuần trên chặng Manila - TP HCM, đến nay hãng đã khai thác các chuyến bay hàng ngày giữa Manila và Hà Nội, duy trì tần suất 4 chuyến/tuần giữa Manila và TP HCM, đồng thời mở thêm các đường bay thẳng đến Cebu.

Bên cạnh đó, các hãng hàng không của Philippines như Cebu Pacific và Philippine Airlines cũng liên tục tăng tần suất khai thác, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động thương mại, đầu tư và giao lưu giữa hai nước.

Tôi cho rằng, cùng với những nền tảng hợp tác đang có, chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Philippines sẽ là cơ hội quan trọng để tiếp tục củng cố, thúc đẩy và tạo thêm động lực cho quan hệ song phương, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và đầu tư. Đây cũng sẽ là cơ sở để cộng đồng doanh nghiệp hai nước thêm tin tưởng vào các cam kết hợp tác, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Philippines sớm đạt 10 tỷ USD.

Mekong ASEAN: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sắp thăm cấp Nhà nước tới Philippines Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thực hiện chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines từ ngày 31/5-1/6.

Quan hệ Việt Nam - Philippines sẵn sàng bước sang giai đoạn phát triển mới Chuyến thăm Philippines của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa rất quan trọng, khi các nhà lãnh đạo cấp cao sẽ cùng hoạch định tầm nhìn cho quan hệ song phương giai đoạn mới.