Đề xuất ngân hàng không được nghẽn giao dịch quá 30 phút. Ảnh: Hà Anh/Mekong ASEAN

Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 15/2024/TT-NHNN quy định về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt (Thông tư 15).

Theo dự thảo, NHNN đề xuất tổng thời gian gián đoạn cung ứng toàn bộ dịch vụ thanh toán, dịch vụ trung gian thanh toán trực tuyến không vượt quá 4 giờ/năm, thời gian gián đoạn cung ứng dịch vụ không vượt quá 30 phút/lần trừ trường hợp bất khả kháng hoặc bảo trì, nâng cấp hệ thống đã được thông báo trước 3 ngày.

Cùng với đó, các tổ chức này cũng có trách nhiệm báo cáo NHNN trong thời hạn 4 giờ khi phát hiện sự cố gây gián đoạn quá 30 phút hoạt động cung ứng dịch vụ thanh toán, dịch vụ trung gian thanh toán (bao gồm trường hợp bất khả kháng hoặc bảo trì, nâng cấp hệ thống đã được thông báo trước 3 ngày).

Quy định này áp dụng cho tất cả ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng và các đơn vị trung gian thanh toán như ví điện tử, cổng thanh toán, nền tảng tài chính số.

Theo NHNN, thực tế Vụ Thanh toán đã nhận được phản ánh của người dân, khách hàng khi ứng dụng một số ngân hàng/tổ chức trung gian thanh toán báo lỗi không thể đăng nhập ứng dụng hay giao dịch, đặc biệt trong các dịp cao điểm.

Một số ngân hàng không có thông báo chính thức, hoặc xử lý sự cố chậm hoặc thực hiện bảo trì, nâng cấp hệ thống nhưng không thông báo trước.

Dẫn ví dụ, NHNN cho biết hầu hết các nước quy định thời gian gián đoạn tối đa trong khoảng 4 giờ/năm. Một số nước trong khối EU có yêu cầu khắt khe hơn, ví dụ quy định cụ thể thời gian gián đoạn tối đa là 15 phút/lần sự cố, yêu cầu các ngân hàng phải có kế hoạch dự phòng và hệ thống dự phòng để đảm bảo tính liên tục của dịch vụ, các tổ chức phải thực hiện kiểm tra định kỳ và báo cáo về tình trạng hệ thống. Chế tài xử lý vi phạm: Vi phạm thời gian gián đoạn tối đa sẽ bị phạt tiền hoặc thu hồi giấy phép hoạt động.

Vì vậy, cơ quan quản lý cho rằng việc bổ sung quy định này là cần thiết để bảo vệ quyền lợi khách hàng, nâng cao trách nhiệm của tổ chức cung ứng dịch vụ trên cơ sở cân đối giữa yêu cầu kỹ thuật, khả năng thực thi và lợi ích của khách hàng, làm cơ sở bổ sung các biện pháp, chế tài xử lý vi phạm.

Đảm bảo thể hiện đúng tên tài khoản thanh toán

Ngoài ra, Dự thảo Thông tư cũng bổ sung quy định khoản 3a Điều 19 yêu cầu tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải kiểm tra, kiểm soát lệnh thanh toán hợp pháp, hợp lệ, đảm bảo đúng số hiệu và tên tài khoản theo thỏa thuận với khách hàng, và thông tin này phải hiển thị đầy đủ trên chứng từ thanh toán.

Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung nội dung khoản 3a do thực tế đã phát sinh một số trường hợp lợi dụng việc ngân hàng cho phép khách hàng sử dụng bí danh, biệt danh (Alias, nickname) thay cho số hiệu, tên tài khoản thanh toán để đặt tên gần giống với các thương hiệu uy tín thực hiện hoạt động lừa đảo, vi phạm pháp luật.

Bên cạnh đó, việc sử dụng bí danh, biệt danh trong giao dịch thanh toán có thể dẫn tới nguy cơ chuyển tiền nhầm do không hiện đầy đủ thông tin số hiệu tài khoản và tên tài khoản khi lập lệnh thanh toán.

Tại Báo cáo đánh giá đa phương của Việt Nam năm 2021, Nhóm Châu Á - Thái Bình Dương về chống rửa tiền (APG) đã đánh giá Việt Nam "tuân thủ" đối với tiêu chí khuyến nghị số 16.5. Theo NHNN, nếu bỏ các quy định về các thông tin đi kèm với các giao dịch chuyển tiền có thể sẽ ảnh hưởng đến mức xếp hạng tuân thủ của Việt Nam.

Việc quy định rõ các thông tin tối thiểu đi kèm giao dịch chuyển tiền và trách nhiệm cung cấp thông tin nêu trên một mặt giải đáp ứng yêu cầu tại Khuyến nghị của APG, và cũng tạo cơ sở pháp lý cho các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phục vụ người thụ hưởng có thể yêu cầu tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán thông tin về người chuyển tiền phục vụ quá trình rà soát thông tin các bên tham gia giao dịch.