Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei

Ông Ayatollah Ali Khamenei, người giữ cương vị Lãnh tụ Tối cao từ năm 1989, đã thiệt mạng ở tuổi 86 trong một cuộc không kích của Mỹ – Israel vào khu phức hợp của ông ngày 28/2.

Theo Reuters, trong hơn ba thập kỷ cầm quyền, ông Ali Khamenei đã củng cố quyền lực thông qua bộ máy an ninh và mở rộng ảnh hưởng của Iran trong khu vực, đồng thời luôn duy trì lập trường đối đầu với Mỹ và Israel, đặc biệt trong vấn đề hạt nhân.

Đến ngày 9/3, Hội đồng Chuyên gia công bố ông Mojtaba Khamenei – con trai của cố Lãnh tụ Ali Khamenei – được lựa chọn làm Lãnh tụ Tối cao tiếp theo.

Kể từ khi kế nhiệm người cha quá cố, tân Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei vẫn chưa xuất hiện công khai. Ông đưa ra thông điệp đầu tiên vào tối 12/3, bốn ngày sau khi được bổ nhiệm. Tuy nhiên thông điệp này được một người dẫn chương trình đọc trên truyền hình nhà nước Iran và chưa có xác nhận nào về việc ông xuất hiện trước công chúng kể từ đó.

Phát ngôn viên của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), Chuẩn tướng Effie Defrin, trong buổi họp báo tối 17/3 đã tuyên bố nước này sẽ truy lùng tân Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei.

Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Ảnh: X/@khamenei_ir

Các quan chức cấp cao

Tướng Ali Shamkhani, cố vấn thân cận của ông Khamenei và là nhân vật then chốt trong hoạch định chính sách an ninh và hạt nhân Iran, cũng thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ – Israel nhằm vào Tehran ngày 28/2. Ông Ali Shamkhani từng sống sót sau một cuộc tấn công vào nhà riêng trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran hồi tháng 6/2025.

Là cựu binh của cuộc xung đột Iran - Iraq giai đoạn 1980 - 1988, ông Shamkhani giữ vai trò cố vấn chính trị cho ông Khamenei kể từ khi rời Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao năm 2023, sau khi lãnh đạo cơ quan này suốt một thập kỷ.

Đến ngày 17/3, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tuyên bố Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani đã thiệt mạng ở tuổi 67 trong cuộc không kích của Mỹ – Israel tại khu vực Pardis cùng con trai và một trợ lý. Trong thông báo rạng sáng 18/3, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran xác nhận ông Ali Larijani đã “tử vì đạo” sau một đời “đấu tranh vì sự phát triển của Iran và cuộc Cách mạng Hồi giáo”, CNN đưa tin.

Ông Larijani từng là chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), nhà đàm phán hạt nhân và là cố vấn thân cận của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách an ninh và đối ngoại của Tehran.

Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani. Ảnh: Tasnim

Một ngày sau đó, trên mạng xã hội X, IDF thông báo Bộ trưởng Tình báo Iran Esmail Khatib cũng đã thiệt mạng sau một tấn công có chủ đích tại Tehran vào đêm 17/3. Phía IDF cho biết Bộ Tình báo Iran sở hữu năng lực tình báo tiên tiến, bao gồm giám sát, theo dõi, gián điệp và triển khai các chiến dịch bí mật trên phạm vi toàn cầu, đặc biệt nhằm vào công dân Israel.

Theo Reuters, ông Esmail Khatib là một giáo sĩ theo đường lối cứng rắn, từng làm việc cho Văn phòng Lãnh tụ Tối cao trước khi được bổ nhiệm làm người đứng đầu cơ quan tình báo Iran từ tháng 8/2021.

Các chỉ huy quân sự

Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Mohammad Pakpour cũng thiệt mạng trong đợt không kích của Mỹ – Israel nhằm vào Iran hôm 28/2, theo hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA.

Ông thăng tiến qua các cấp bậc và nắm quyền chỉ huy IRGC sau khi người tiền nhiệm Hossein Salami thiệt mạng trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày với Israel hồi tháng 6/2025.

Cuộc không kích ngày 28/2 còn khiến Bộ trưởng Quốc phòng Iran Aziz Nasirzadeh và Tổng Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Iran Abdolrahim Mousavi thiệt mạng. Cả hai khi đó đang tham dự một cuộc họp của lãnh đạo cấp cao tại Tehran, theo Al Jazeera.

Vào ngày 17/3, phía Iran xác nhận ông Gholamreza Soleimani, Tư lệnh lực lượng bán quân sự Basij, thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ – Israel. Ông Soleimani là sĩ quan cấp cao của IRGC, chỉ huy lực lượng Basij với nhiệm vụ bảo đảm an ninh nội bộ và thực thi quyền lực nhà nước.

IRGC cảnh báo những bên chịu trách nhiệm sẽ phải đối mặt với sự trả đũa, đồng thời khẳng định các lực lượng liên kết với Basij sẽ tiếp tục “con đường kháng chiến” và tìm cách báo thù cho vụ sát hại này.

Chỉ huy lực lượng Basij Gholamreza Soleimani. Ảnh: Tasnim

Trong cuộc phỏng vấn với Al Jazeera, được phát sóng hôm 18/3, Ngoại trưởng Abbas Araghchi khẳng định việc các lãnh đạo bị hạ sát sẽ không thể giáng đòn chí mạng vào bộ máy lãnh đạo nước này.

“Tôi không hiểu vì sao Mỹ và Israel vẫn chưa hiểu điều này: Cộng hòa Hồi giáo Iran có một cấu trúc chính trị vững mạnh với các thể chế chính trị, kinh tế và xã hội được thiết lập đầy đủ. Sự hiện diện hay vắng mặt của một cá nhân không ảnh hưởng đến cấu trúc này,” Ngoại trưởng Araghchi cho biết trong cuộc phỏng vấn.

“Dĩ nhiên, mỗi cá nhân đều có ảnh hưởng và đóng vai trò riêng, có người làm tốt hơn, có người kém hơn, có người ít hơn. Nhưng điều quan trọng là hệ thống chính trị Iran là một cấu trúc rất vững chắc,” ông Araghchi nói thêm.

Ông sau đó đề cập đến vụ ám sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei - người thiệt mạng ngay trong ngày đầu tiên của các cuộc không kích Mỹ - Israel hôm 28/2, nhấn mạnh rằng dù vụ việc là tổn thất to lớn của quốc gia, song “hệ thống chính trị vẫn tiếp tục vận hành”.

“Chúng tôi chưa từng có ai quan trọng hơn chính nhà lãnh đạo, và ngay cả khi nhà lãnh đạo đã tử vì đạo, hệ thống vẫn tiếp tục hoạt động và ngay lập tức có người thay thế,” Ngoại trưởng Iran tuyên bố.

Ông Putin gửi thư chia buồn sau khi lãnh đạo an ninh Iran thiệt mạng Tổng thống Nga Vladimir Putin mô tả cố Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Iran Ali Larijani là một chính trị gia sáng suốt và đóng góp nhiều vào việc phát triển quan hệ giữa hai nước.

Mỹ phản ứng việc Israel và Iran tấn công các trung tâm năng lượng ở Trung Đông Tổng thống Donald Trump khẳng định Mỹ ‘hoàn toàn không biết gì về cuộc tấn công’ của Israel nhằm vào mỏ khí đốt South Pars tại Iran hôm 18/3.

12 nước Arab và Hồi giáo lên án các cuộc tấn công của Iran Ngoại trưởng của 12 nước Arab và Hồi giáo kêu gọi Iran “lập tức chấm dứt các cuộc tấn công” trong khu vực, theo tuyên bố chung được công bố ngày 19/3 sau cuộc họp tại Riyadh, Saudi Arabia.