Chia sẻ ý kiến tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp: "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng" diễn ra sáng 18/7, Chủ tịch Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Việt Nam (Petrovietnam) Lê Ngọc Sơn cho biết, Petrovietnam và các doanh nghiệp ngành năng lượng kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý về năng lượng.

Theo đó, ông Lê Ngọc Sơn kiến nghị Chính phủ cần sớm trình Quốc hội thông qua Luật Dầu khí sửa đổi nhằm tạo hành lang pháp lý ổn định. Luật Điện lực cũng cần được hoàn thiện đồng bộ, xác định rõ cơ quan đầu mối và áp dụng mô hình quản lý điện gió ngoài khơi tương tự hoạt động dầu khí. Đồng thời, cần tháo gỡ vướng mắc trong tiêu thụ khí tự nhiên cho phát điện và hoàn thiện cơ chế giá điện hai thành phần để đảm bảo thu hồi vốn, thu hút đa dạng nguồn lực đầu tư.

“Hai đạo luật này sẽ là tạo nền tảng cho phát triển chuỗi khí điện và năng lượng ngoài khơi, phát huy cao nhất giá trị của tài nguyên quốc gia, đảm bảo an ninh năng lượng và tự chủ năng lượng,” ông Sơn nói.

Nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 70 về an ninh năng lượng quốc gia, lãnh đạo Petrovietnam kiến nghị Thủ tướng sớm ban hành các cơ chế, chính sách thiết thực, giúp gỡ khó về thể chế, nguồn vốn, giá cả và thủ tục cho các dự án trọng điểm.

“Đặc biệt, trong bối cảnh xung đột Trung Đông đang làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu thô và LNG toàn cầu như báo cáo trung tâm đã nêu, kiến nghị sớm hoàn thiện khung pháp lý về dự trữ năng lượng quốc gia, trước hết là dự trữ dầu thô chiến lược.

Tôi cũng đề xuất giao cho Petrovietnam nghiên cứu hợp tác đầu tư với các đối tác trong và ngoài nước để vận hành hệ thống kho dự trữ dầu thô quốc gia nhằm gắn với các trung tâm lọc hóa dầu, năng lượng hiện hữu, nâng cao tính tự chủ và khả năng ứng phó của nền kinh tế trước các cú sốc năng lượng,” Chủ tịch Petrovietnam phát biểu.

Về nhóm giải pháp thể chế tạo động lực cho doanh nghiệp Nhà nước dẫn dắt tăng trưởng, Petrovietnam đưa ra hai kiến nghị cốt lõi.

Thứ nhất, sớm ban hành các văn bản cụ thể hóa Nghị quyết 79, tập trung vào ba ưu tiên: phân cấp mạnh thẩm quyền quyết định đầu tư cho Hội đồng thành viên đi kèm trách nhiệm giải trình; đánh giá hiệu quả doanh nghiệp theo tổng thể danh mục, chấp nhận rủi ro dự án, phân định rõ nhiệm vụ chính trị; và mở rộng ngành nghề cùng chính sách thu hút nhân tài. Đây là tiền đề để khối doanh nghiệp Nhà nước đóng góp thực chất vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Thứ hai, từ thực tiễn thi hành Luật 68 và các Nghị định 365, 366, tập đoàn kiến nghị tiếp tục hoàn thiện khung quản trị, giám sát theo hướng phân cấp mạnh mẽ hơn. Cần đổi mới cơ chế đánh giá hiệu quả dài hạn, cho phép doanh nghiệp bổ sung vốn điều lệ, giữ lại nguồn lực tái đầu tư và sớm có cơ chế đặc thù cho các dự án năng lượng, công nghệ mới.

Để phát huy tối đa vai trò đầu tàu, Petrovietnam cũng đề xuất một cơ chế hợp tác nhằm tạo sức lan tỏa sâu rộng.

“Kiến nghị cho phép chủ động thiết kế chuỗi liên kết với hai khu vực doanh nghiệp gồm doanh nghiệp tư nhân trong nước, doanh nghiệp nước ngoài tại các dự án năng lượng quy mô lớn như là chuỗi dự án khí điện Lô B, hạ tầng về điện khí LNG và điện gió ngoài khơi. Tỉ lệ nội địa hóa cần được giao thành chỉ tiêu. Mỗi đồng vốn Nhà nước sẽ kéo theo nhiều đồng vốn và năng lực tự chủ của khu vực tư nhân, khu vực đầu tư nước ngoài, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số,” ông nói.

Song song với sự tháo gỡ của Chính phủ, Petrovietnam cam kết hoàn thành vượt mức toàn bộ chỉ tiêu năm 2026, giữ tốc độ tăng trưởng doanh thu hai con số và nộp ngân sách Nhà nước đảm bảo vượt kế hoạch quản trị.

Tập đoàn cũng đảm bảo giải ngân đúng tiến độ các dự án trọng điểm như nâng cấp mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất, chuỗi dự án Lô B - Ô Môn, hệ thống kho cảng LNG và chuẩn bị sẵn sàng cho dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2. Đồng thời, doanh nghiệp sẽ tự đổi mới quản trị theo chuẩn mực quốc tế, ứng dụng trí tuệ nhân tạo toàn diện và siết chặt kỷ luật về đầu tư, chi phí.

Thay đổi phương thức quản lý, giao quyền chủ động cho doanh nghiệp

Ghi nhận và phản hồi trực tiếp những kiến nghị từ phía Petrovietnam cũng như cộng đồng doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài nhìn nhận điểm nghẽn hiện nay không chỉ nằm ở thủ tục hành chính mà còn ở phương thức quản lý. Thực tế cho thấy, trong nhiều lĩnh vực của ngành Công Thương như công nghiệp và năng lượng, cơ quan quản lý Nhà nước vẫn đang tham gia sâu vào quá trình đầu tư, sản xuất kinh doanh. Trong khi đó, để giải phóng các nguồn lực, doanh nghiệp cần được trao nhiều quyền chủ động hơn trong một môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo.

Định hướng trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tập trung sửa đổi các đạo luật cốt lõi như Luật Điện lực, Luật Dầu khí và các luật về công nghiệp. Nguyên tắc quản lý sẽ được dịch chuyển trọng tâm vào việc xây dựng thể chế, quy hoạch, tiêu chuẩn, quy chuẩn và kiểm soát đầu ra của các dự án. Những khâu mang tính thực thi như đầu tư, xây dựng, lựa chọn công nghệ, tổ chức sản xuất hay thẩm định thiết kế kỹ thuật, chất lượng công trình sẽ được giao lại để doanh nghiệp hoàn toàn chủ động quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật.

Theo Thứ trưởng Trương Thanh Hoài, sự thay đổi trong phương thức quản lý này sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí tuân thủ và rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện dự án. Đối với kiến nghị liên quan đến cơ chế giá điện, Bộ khẳng định nguyên tắc phát triển năng lượng phải đi đôi với chi phí hợp lý nhằm nâng cao tính tự chủ năng lượng quốc gia. Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng các cơ chế do doanh nghiệp đề xuất để tiếp thu và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Bên cạnh sự đồng hành từ phía Nhà nước, Thứ trưởng cũng kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, tăng cường liên kết và chủ động tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khi được trao quyền chủ động nhiều hơn, các doanh nghiệp cũng phải nâng cao năng lực thực thi, chịu trách nhiệm đầy đủ về hiệu quả đầu tư và chất lượng sản phẩm.

Bộ Công Thương xác định mục tiêu cuối cùng của việc tháo gỡ điểm nghẽn thể chế là khơi thông nguồn lực, xây dựng một nền công nghiệp hiện đại, làm chủ các ngành trọng điểm, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và tạo động lực cho sự phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Bộ Công Thương xác định tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế là để giải phóng nguồn lực, khơi thông nguồn lực và nâng cao năng lực tự chủ, tự cường của nền kinh tế. ục tiêu cuối cùng là xây dựng được một nền công nghiệp hiện đại, làm chủ được các ngành công nghiệp trọng điểm và đảm bảo năng lượng cho phát triển, cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo động lực cho phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.