![]() |
Niềm tin kinh tế vẫn cao giữa những áp lực chi tiêu
Theo Nghiên cứu Tâm lý Người tiêu dùng ASEAN (ACSS) năm 2026 lần thứ 7 do Ngân hàng UOB công bố ngày 18/11, Việt Nam tiếp tục là thị trường có tâm lý tiêu dùng lạc quan nhất khu vực ASEAN, với 63 điểm trên Chỉ số Tâm lý Người tiêu dùng ASEAN (ACSI).
Dù giảm 4 điểm so với năm 2025, kết quả này vẫn cao hơn 9 điểm so với mức trung bình khu vực là 54 điểm.
Đáng chú ý, sự suy giảm của chỉ số chung không đồng nghĩa với việc niềm tin vào nền kinh tế bị suy yếu. Có tới 84% người tiêu dùng Việt Nam đánh giá tích cực về tình hình kinh tế hiện tại và triển vọng trong tương lai, duy trì tương đương năm trước.
Đây là nền tảng quan trọng giúp tâm lý lạc quan tiếp tục được giữ vững, ngay cả khi các hộ gia đình phải đối mặt với nhiều sức ép trong đời sống hàng ngày.
Tuy nhiên, đằng sau tâm lý lạc quan là sự thận trọng ngày càng rõ nét trước những rủi ro ngắn hạn, nhất là áp lực chi phí sinh hoạt và các yếu tố bất định của môi trường kinh tế.
Cụ thể, biến đổi khí hậu, thiên tai và ô nhiễm môi trường tiếp tục là mối lo ngại lớn nhất, được 65% người tham gia khảo sát tại Việt Nam lựa chọn, tăng 4 điểm phần trăm so với năm 2025
Đặc biệt, áp lực chi phí sinh hoạt đang trở nên rõ rệt hơn. Có 62% người tiêu dùng lo ngại giá cả tăng cao, tăng 8 điểm phần trăm so với năm trước. Tỷ lệ lo lắng về chi tiêu hộ gia đình và tình hình địa chính trị toàn cầu cùng ở mức 60%, lần lượt tăng 10 và 8 điểm phần trăm.
Những con số này phản ánh thực tế rằng tâm lý lạc quan về triển vọng kinh tế không đồng nghĩa với việc người dân không cảm nhận được sức ép lên ngân sách gia đình. Khi chi phí sinh hoạt và những bất ổn bên ngoài gia tăng, người tiêu dùng có xu hướng thận trọng hơn trong việc phân bổ nguồn lực tài chính.
Sự thay đổi thể hiện khá rõ qua cơ cấu chi tiêu. Các khoản dành cho tiện ích như điện, nước, gas ghi nhận mức tăng ròng cao nhất, ở mức 16%. Giáo dục và chăm sóc sức khỏe cùng đạt 15%, thực phẩm và nhu yếu phẩm đạt 14%, trong khi chi phí đi lại hàng ngày tăng 13%.
Điều này cho thấy người tiêu dùng đang ưu tiên duy trì những khoản chi thiết yếu, đồng thời vẫn dành nguồn lực cho giáo dục và chăm sóc sức khỏe – những lĩnh vực có ý nghĩa đối với chất lượng cuộc sống và sự phát triển lâu dài của gia đình.
Chia sẻ tại sự kiện công bố khảo sát, ông Paul Kim, Giám đốc Khối Dịch vụ Tài chính Cá nhân, Ngân hàng UOB Việt Nam, cho rằng việc Việt Nam tiếp tục dẫn đầu ASEAN về tâm lý lạc quan phản ánh niềm tin của người tiêu dùng vào triển vọng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế. Tuy nhiên, người dân cũng ngày càng thận trọng trong các quyết định tài chính và đề cao tính kỷ luật trong quản lý tài chính cá nhân trước bối cảnh kinh tế phức tạp.
![]() |
Người Việt tăng tích lũy, nhưng thận trọng hơn với mục tiêu dài hạn
Một trong những điểm đáng chú ý của khảo sát năm nay là khả năng quản lý tài chính cá nhân của người tiêu dùng Việt Nam vẫn được đánh giá ở mức cao, dù áp lực chi phí gia tăng.
Có 92% người tham gia khảo sát tự tin vào khả năng quản lý tài chính của mình. Đáng chú ý, 89% cho biết tiết kiệm trên 10% thu nhập hàng tháng, tăng 7 điểm phần trăm so với năm 2025. Tỷ lệ người có quỹ dự phòng cho các tình huống khẩn cấp cũng đạt 92%.
Không chỉ gia tăng tiết kiệm, người tiêu dùng còn dành tỷ trọng thu nhập lớn hơn cho hoạt động đầu tư. Có 63% người tham gia khảo sát đầu tư trên 10% thu nhập hàng năm, tăng 6 điểm phần trăm so với năm trước. Tỷ lệ tham gia các quỹ đầu tư đạt 70%, trong khi tỷ lệ tham gia đầu tư bền vững đạt 73%, đều tăng so với năm 2025.
Những số liệu này cho thấy xu hướng quản lý tài chính đang dần chuyển từ việc đáp ứng nhu cầu trước mắt sang xây dựng nền tảng tài sản và khả năng chống chịu trước các biến động. Tiết kiệm, quỹ dự phòng, bảo hiểm và đầu tư ngày càng được nhìn nhận như những cấu phần cần thiết trong kế hoạch tài chính của mỗi gia đình.
Dù vậy, mức độ tự tin của người tiêu dùng về khả năng bảo đảm tài chính trong tương lai lại có dấu hiệu giảm. Tỷ lệ cho rằng mình có đủ bảo hiểm để đáp ứng các nhu cầu hiện tại và tương lai giảm 6 điểm phần trăm, xuống 76%. Tương tự, tỷ lệ tin rằng các khoản đầu tư hiện tại đủ để hỗ trợ kế hoạch nghỉ hưu và những mục tiêu tài chính dài hạn giảm 7 điểm phần trăm, còn 69%.
Sự đối lập này khá đáng chú ý: Người dân đang tích cực tiết kiệm và đầu tư hơn, nhưng đồng thời cũng nhận thấy những nguồn lực hiện có chưa chắc đủ để bảo đảm cuộc sống trong dài hạn.
Nói cách khác, gia tăng tích lũy không đồng nghĩa với việc người tiêu dùng đã hoàn toàn yên tâm về tương lai tài chính. Khi các nghĩa vụ chi tiêu, chi phí bảo hiểm và nhu cầu chăm sóc gia đình ngày càng lớn, bài toán không chỉ nằm ở việc có bao nhiêu tài sản, mà còn ở khả năng duy trì nguồn lực đó trước những rủi ro phát sinh.
Một thay đổi khác được UOB ghi nhận là quan niệm về sự giàu có của người Việt đang vượt ra ngoài cách đo lường truyền thống bằng tài sản tài chính. Có 37% người tham gia khảo sát cho rằng giàu có là khả năng đáp ứng nhu cầu hiện tại và thực hiện các mục tiêu tương lai của gia đình. Trong khi đó, 34% xem sức khỏe và thể chất tốt là một thước đo quan trọng, tương đương tỷ lệ lựa chọn sở hữu một mức tài sản tài chính nhất định.
So với xu hướng chung của khu vực, người tiêu dùng Việt Nam có cách nhìn về sự giàu có gắn với gia đình và chất lượng cuộc sống nhiều hơn. Điều này cho thấy mục tiêu tài chính không chỉ dừng ở việc tích lũy tài sản, mà còn hướng đến khả năng bảo đảm cuộc sống ổn định, chăm sóc người thân và thực hiện những kế hoạch dài hạn.
AI tham gia sâu hơn vào quản lý tài chính
Cùng với sự thay đổi trong quan niệm về tài sản, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một phần ngày càng quan trọng trong cách người Việt quản lý tiền bạc.
Theo khảo sát của UOB, 85% người tiêu dùng Việt Nam sử dụng các công cụ số để quản lý tài sản. Những ứng dụng phổ biến gồm tìm hiểu tình hình tài chính cá nhân, theo dõi chi tiêu, thu nhập và dòng tiền, cũng như mua bán hoặc điều chỉnh danh mục đầu tư.
Đáng chú ý, AI không còn chỉ được sử dụng để tìm kiếm thông tin mà đã tham gia trực tiếp vào quá trình ra quyết định tài chính. Gần 9/10 người tiêu dùng Việt Nam cho biết từng đưa ra quyết định tài chính với sự hỗ trợ của AI.
Các ứng dụng phổ biến nhất gồm so sánh sản phẩm ngân hàng như tài khoản, thẻ và lãi suất (38%); tìm hiểu thông tin hoặc tài liệu tài chính (33%); hỗ trợ lập ngân sách, quyết định chi tiêu và tiết kiệm (30%). Tỷ lệ sử dụng AI trong các quyết định đầu tư cũng đạt 30%.
Sự phổ biến của các công cụ này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn về khả năng tiếp cận thông tin nhanh chóng, cá nhân hóa và chủ động kiểm soát tài chính. Thay vì chỉ phụ thuộc vào các kênh tư vấn truyền thống, người tiêu dùng có thêm công cụ để so sánh sản phẩm, đánh giá lựa chọn và theo dõi hiệu quả sử dụng tiền.
Tuy nhiên, công nghệ chưa thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người. Khảo sát cho thấy tỷ lệ người Việt tin tưởng AI trong việc hành động vì lợi ích tài chính của mình là 72%, thấp hơn mức 82% đối với gia đình và bạn bè, 77% đối với cố vấn tài chính và 76% đối với ngân hàng chính.
Điều này cũng lý giải vì sao dù sử dụng công cụ số ngày càng rộng rãi, người tiêu dùng vẫn có nhu cầu tìm đến tư vấn chuyên nghiệp. Có 40% người được hỏi cho biết sử dụng cố vấn tài chính, cao hơn mức bình quân ASEAN là 32%.
Nhìn tổng thể, kết quả ACSS 2026 cho thấy người tiêu dùng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn quản lý tài chính có tính chủ động và thực tế hơn. Niềm tin vào triển vọng kinh tế vẫn là điểm tựa, nhưng cách người dân sử dụng thu nhập đang thay đổi theo hướng ưu tiên an toàn, tăng tích lũy và cân nhắc kỹ hơn các mục tiêu dài hạn.
Tại buổi công bố nghiên cứu, ông Paul Kim cũng đưa ra nhận định rằng Việt Nam có thể tiếp tục duy trì lạm phát tiêu dùng trong khoảng 3,5-4%, dựa trên kết quả kiểm soát lạm phát trong khoảng 10 năm qua. Ông đồng thời lưu ý đây là đánh giá tại thời điểm hiện tại, còn dự báo chính thức về tăng trưởng GDP và CPI sẽ do đội ngũ chuyên gia kinh tế của UOB công bố.
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn là một trong những mối lo lớn của các hộ gia đình, khả năng duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với sức mua cũng như tâm lý tiêu dùng. Bởi sau cùng, niềm tin của người tiêu dùng không chỉ được quyết định bởi kỳ vọng về tương lai, mà còn bởi khả năng cảm nhận những cải thiện thực chất trong thu nhập, chi phí sinh hoạt và chất lượng cuộc sống hiện tại, theo chuyên gia UOB.
| Nghiên cứu Tâm lý Người tiêu dùng ASEAN (ACSS) năm 2026 được thực hiện trong tháng 6/2026, khảo sát 5.000 người tiêu dùng tại 5 thị trường Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Việt Nam, với 1.000 người tại mỗi thị trường. |