Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 46 và các hội nghị cấp cao liên quan khai mạc sáng 26/5 tại Trung tâm Hội nghị Kuala Lumpur. Ảnh: VGP.

ASEAN củng cố tầm nhìn đến 2045, nhất trí kết nạp Timor - Leste làm thành viên thứ 11

Phiên họp do Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, Chủ tịch ASEAN 2025, chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo cấp cao các nước ASEAN, Thủ tướng Timor - Leste Xanana Gusmao và Tổng Thư ký ASEAN.

Tại phiên họp, lãnh đạo các nước bày tỏ chia buồn sâu sắc trước tin nguyên Chủ tịch nước Việt Nam Trần Đức Lương từ trần, đồng thời đánh giá cao những đóng góp quan trọng của ông cho công cuộc đổi mới, phát triển và hội nhập của Việt Nam với khu vực và thế giới.

Lãnh đạo ASEAN bày tỏ ủng hộ chủ đề hợp tác năm nay là “Bao trùm và Bền vững”, phản ánh yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh khu vực phải ứng phó với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, tội phạm xuyên quốc gia và thiên tai. Các nước khẳng định ASEAN tiếp tục là điểm sáng tăng trưởng của kinh tế toàn cầu, với mức tăng GDP đạt 4,8% năm 2024 và dự báo 4,7% năm 2025; hợp tác nội khối và đối ngoại ngày càng mở rộng, vai trò trung tâm và vị thế khu vực không ngừng được củng cố.

Để giữ vững thành quả đạt được, ASEAN cần phát huy tiềm năng nội khối, ủng hộ hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại đã ký kết, mở rộng liên kết và kết nối khu vực thông qua các sáng kiến như Lưới điện ASEAN, Hiệp định khung kinh tế số ASEAN.

Trên tinh thần đó, lãnh đạo ASEAN nhất trí thông qua văn kiện “ASEAN 2045: Tương lai chung của chúng ta”, bao gồm Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và các chiến lược hợp tác về chính trị an ninh, kinh tế, văn hóa xã hội và kết nối, làm nền tảng định hướng chiến lược cho khu vực trong các thập niên tới.

Các nước khẳng định ASEAN là điểm sáng tăng trưởng toàn cầu, hợp tác nội khối và với các đối tác không ngừng mở rộng, vai trò trung tâm, vị thế và uy tín ngày càng được củng cố. Ảnh: VGP.

Các nhà lãnh đạo thống nhất rằng triển khai chiến lược 2045 không chỉ dừng ở cam kết chính trị mà cần có kế hoạch hành động cụ thể, đi kèm nguồn lực phù hợp, cơ chế triển khai, giám sát hiệu quả và huy động sự tham gia của toàn xã hội. Tầm nhìn và chiến lược ASEAN 2045 cũng cần được tích hợp vào các kế hoạch phát triển quốc gia nhằm đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán.

Lãnh đạo các nước nhất trí kết nạp Timor - Leste trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 vào tháng 10/2025, đồng thời giao các bộ trưởng và quan chức cao cấp tiếp tục đàm phán văn kiện gia nhập của quốc gia này.

Ba trọng tâm hợp tác, thúc đẩy ASEAN bao trùm và bền vững

Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cảm ơn lãnh đạo các nước ASEAN đã gửi lời chia buồn trước sự ra đi của nguyên Chủ tịch nước Trần Đức Lương, đồng thời đánh giá cao những chia sẻ chân thành và tình cảm sâu sắc dành cho Việt Nam.

Thủ tướng ủng hộ chủ đề “Bao trùm và Bền vững” của ASEAN 2025, bày tỏ tin tưởng Malaysia với vai trò Chủ tịch, sẽ dẫn dắt ASEAN vượt qua các thách thức, phát huy vai trò điều phối và hành động kịp thời trong bối cảnh quốc tế ngày càng biến động, bất định và phân hóa. Trước thực trạng đó, Thủ tướng nhấn mạnh ASEAN cần phát huy mạnh mẽ “5 hơn”: đoàn kết hơn, tự cường hơn, chủ động hơn, bao trùm hơn và bền vững hơn - để tạo sức mạnh nội khối, giữ vững vai trò trung tâm và kiến tạo tương lai cho khu vực.

Thủ tướng nhất trí cao với việc thông qua văn kiện “ASEAN 2045: Tương lai chung của chúng ta” và đề xuất ba trọng tâm hợp tác thời gian tới:

Thứ nhất, ASEAN cần tái định hình tư duy phát triển trên nền tảng bao trùm, động lực đổi mới sáng tạo và mục tiêu bền vững. Thủ tướng đề xuất đưa "bền vững" trở thành tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện các chiến lược 2045, tập trung vào ba trụ cột: kinh tế xanh, xã hội bao trùm và quản trị thông minh. Đồng thời, kêu gọi huy động nguồn lực công tư cho chuyển đổi số, khoa học công nghệ, khởi tạo sáng kiến khu vực, khuyến khích sự tham gia của các đối tác.

Thứ hai, ASEAN cần mở rộng liên kết kinh tế vượt ra ngoài khu vực, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và thị trường. Thủ tướng hoan nghênh việc nhân rộng mô hình hợp tác với GCC, Trung Quốc, Nam Mỹ, Liên minh Thái Bình Dương… và nhấn mạnh ASEAN phải phát huy tiếng nói tập thể, đề cao chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do, công bằng, bao trùm. Việt Nam ủng hộ Timor - Leste sớm trở thành thành viên chính thức, góp phần làm sâu sắc tính bao trùm và tăng cường tự cường của ASEAN.

Thứ ba, ASEAN cần giữ vững vai trò trung tâm và tăng cường khả năng tự chủ chiến lược. Thủ tướng nhấn mạnh, thành công của ASEAN phụ thuộc vào khả năng bảo đảm không gian hành động độc lập, giữ vững đồng thuận nội khối và chủ động thích ứng trước các biến động.

Thủ tướng Phạm Minh Chính dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Phiên họp toàn thể của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 46. Ảnh: VGP.

Trước sự gia tăng của các loại tội phạm xuyên quốc gia, Thủ tướng đề xuất xây dựng Tuyên bố ASEAN về nâng cao hợp tác trong truy bắt tội phạm truy nã, và mong các nước ủng hộ sáng kiến này của Việt Nam.

Kết thúc phát biểu, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định niềm tin rằng với tinh thần đoàn kết và tầm nhìn chung, ASEAN sẽ vượt qua mọi thử thách và tiếp tục phát triển vững mạnh. Việt Nam cam kết là thành viên tích cực, trách nhiệm, đồng hành cùng ASEAN xây dựng Cộng đồng khu vực “đoàn kết hơn, tự cường hơn, chủ động hơn, bao trùm hơn và bền vững hơn”.