Tuyên bố chung được thông qua bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) lần thứ 59 tại thành phố Pasay (Philippines), một ngày trước cuộc họp giữa các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Mỹ.

Trong tuyên bố chung, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN nhận định những diễn biến hiện nay “làm suy giảm nghiêm trọng các nỗ lực hòa giải đang được các bên trung gian chủ chốt thúc đẩy, đồng thời làm giảm triển vọng đạt được một giải pháp hòa bình thông qua đối thoại và ngoại giao”.

ASEAN kêu gọi tất cả các bên liên quan kiềm chế tối đa, tránh mọi hành động có thể khiến tình hình leo thang hơn nữa; đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực, tuân thủ luật pháp quốc tế và thúc đẩy đối thoại, ngoại giao thực chất để giải quyết các xung đột và căng thẳng.

Tuyên bố chung nêu rõ, ASEAN nhấn mạnh "sự cần thiết phải chấm dứt hoàn toàn và ngay lập tức các hành động thù địch trên mọi mặt trận tại Trung Đông”.

Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN chụp ảnh lưu niệm tại lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) lần thứ 59, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Philippines (PICC), ngày 21/7. Ảnh: The ASEAN Secretariat

Về an ninh hàng hải, các Bộ trưởng tái khẳng định tầm quan trọng của việc bảo đảm an toàn, an ninh hàng hải và duy trì quyền tự do hàng hải, tự do hàng không qua các eo biển được sử dụng cho hoạt động hàng hải quốc tế, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).

ASEAN cũng bày tỏ “quan ngại sâu sắc trước mọi biện pháp mang tính phân biệt đối xử hoặc đơn phương” có thể cản trở hoặc gây trở ngại cho tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz hoặc các eo biển được sử dụng cho hoạt động hàng hải quốc tế.

Đồng thời, ASEAN kêu gọi khôi phục hoạt động quá cảnh an toàn, thông suốt và liên tục của tàu thuyền và máy bay qua Eo biển Hormuz theo UNCLOS 1982, cũng như bảo đảm an toàn cho thuyền viên và tàu thuyền theo Công ước Quốc tế về An toàn sinh mạng con người trên biển (SOLAS).

Bên cạnh các vấn đề an ninh, ASEAN cho rằng cuộc khủng hoảng Trung Đông sẽ tác động cả trước mắt và lâu dài đến đời sống người dân; đồng thời ảnh hưởng đến thương mại, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, thị trường năng lượng, chuỗi cung ứng, sản xuất nông nghiệp và chuỗi cung ứng các yếu tố đầu vào nông nghiệp, đặc biệt là phân bón.

Theo tuyên bố chung, ASEAN sẽ tăng cường phối hợp liên trụ cột và liên ngành nhằm ứng phó với các tác động từ những diễn biến toàn cầu, qua đó góp phần duy trì sự ổn định, phát triển bền vững, khả năng chống chịu và tăng trưởng bao trùm của khu vực trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng bất định và khó lường.

Các Bộ trưởng cũng tái khẳng định nghĩa vụ của các quốc gia trong việc giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình; tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của mọi quốc gia; bảo vệ dân thường, cơ sở hạ tầng dân sự, lực lượng gìn giữ hòa bình và nhân viên nhân đạo của Liên Hợp Quốc theo luật pháp quốc tế.

ASEAN tiếp tục khẳng định cam kết hỗ trợ khẩn cấp đối với công dân các nước thành viên trong các tình huống khủng hoảng. Các nước tái khẳng định sẽ tăng cường phối hợp các phản ứng và lập trường của ASEAN trước cuộc khủng hoảng Trung Đông thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt và các khuôn khổ hợp tác với đối tác.

Ngoại trưởng Mỹ, Trung Quốc tới Philippines dự hội nghị cấp cao ASEAN Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị sẽ tới Philippines dự loạt hội nghị cấp cao ASEAN, nơi xung đột Trung Đông dự kiến là chủ đề chính.

Việt Nam coi trọng thúc đẩy hợp tác về quyền con người, giải trừ vũ khí hạt nhân Tại các hoạt động mở đầu Hội nghị AMM-59, Việt Nam khẳng định thúc đẩy hợp tác về quyền con người, tăng cường thực thi Hiệp ước Khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân và đóng góp tích cực cho hòa bình, an ninh khu vực, quốc tế.

Ngoại trưởng Nga đến Philippines dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN Ngày 21/7, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã đến Manila, Philippines để tham dự chuỗi Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN từ ngày 21-23/7, bao gồm khuôn khổ hợp tác Nga - ASEAN, Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) và Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF).

Việt Nam nêu 4 đề xuất nhằm củng cố đoàn kết, tự cường ASEAN Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nêu 4 đề xuất của Việt Nam nhằm củng cố đoàn kết, tự cường và liên kết ASEAN, trong đó cần tiếp tục đề cao các nguyên tắc của ASEAN, tăng cường đối thoại, hợp tác.