Cảng Cam Ranh - Khánh Hoà. Nguồn: Bộ Xây dựng.

Khánh Hòa hội tụ đủ tiềm năng thành trung tâm logistics Nam Trung Bộ - Tây Nguyên

Theo các ý kiến tại hội nghị, với vị trí chiến lược cùng hệ thống hạ tầng trọng điểm như cảng biển nước sâu và sân bay quốc tế Cam Ranh, Khánh Hòa có nhiều tiềm năng trở thành trung tâm logistics của khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành logistics Khánh Hoà vẫn cần vượt qua một số rào cản hiện tại. Thách thức lớn nhất là nguồn hàng chưa đủ lớn và thiếu ổn định để duy trì chuỗi dịch vụ chuyên nghiệp. Cùng với đó, hạ tầng kết nối đa phương thức thiếu đồng bộ, quy mô và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bản địa còn khiêm tốn, trong khi mức độ ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển mới.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Đề án phát triển dịch vụ logistics tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, định hướng đến năm 2050 được xây dựng với mục tiêu hình thành hệ sinh thái logistics hiện đại, hiệu quả, xanh và bền vững, phù hợp với xu thế phát triển của kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Theo Đề án, cảng biển, cảng hàng không, trung tâm logistics và chuyển đổi số được xác định là những động lực phát triển chủ đạo.

Đề án tập trung vào nhiều nhóm giải pháp quan trọng như hoàn thiện kết cấu hạ tầng logistics đồng bộ, hiện đại; phát triển các trung tâm logistics gắn với khu vực Vân Phong, Cam Ranh và các đầu mối giao thông trọng yếu; tăng cường liên kết giữa Khánh Hòa với Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và các hành lang kinh tế quốc tế.

Song song với đó là thúc đẩy logistics xanh, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, vận hành chuỗi cung ứng; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp logistics địa phương và xây dựng cơ chế phối hợp, huy động nguồn lực để triển khai các chương trình, dự án ưu tiên.

Phát biểu tại hội nghị, ông Huỳnh Tấn Hải, Phó giám đốc Sở Công Thương Khánh Hòa cho biết, việc xây dựng Đề án có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa các định hướng phát triển kinh tế biển, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương và tạo nền tảng để logistics trở thành một trong những động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh trong thời gian tới.

Cũng theo ông Hải, đề án được xây dựng theo hướng tiếp cận tổng thể, lấy nguồn hàng, hạ tầng, doanh nghiệp, chuyển đổi số, liên kết vùng làm 5 trụ cột phát triển. Tuy nhiên, một hệ thống logistics không thể phát triển chỉ bằng đầu tư hạ tầng, mà cần đồng thời phát triển nguồn hàng, nâng cao năng lực doanh nghiệp và tăng cường kết nối chuỗi cung ứng.

Đại diện nhóm tư vấn xây dựng Đề án, TS Cao Cẩm Linh cho biết, quá trình xây dựng Đề án được thực hiện trên cơ sở đánh giá toàn diện tiềm năng, lợi thế, hiện trạng và những điểm nghẽn của ngành logistics Khánh Hòa.

"Mục tiêu không chỉ là phát triển hạ tầng logistics mà còn kiến tạo một hệ sinh thái logistics hiện đại, xanh, thông minh, có khả năng kết nối hiệu quả với các địa phương trong khu vực và từng bước hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế," TS Cao Cẩm Linh nói.

Tận dụng lợi thế và thu hút nguồn lực để nâng cao sức cạnh tranh

Đóng góp ý kiến hoàn thiện Đề án, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công Thương đánh giá địa phương đã xây dựng được khung định hướng chiến lược dài hạn. Tuy nhiên, ngành logistics của Khánh Hòa hiện vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu và chưa phát huy hết tiềm năng vốn có.

Hoạt động logistics của tỉnh hiện nay vẫn chủ yếu dựa trên các dịch vụ truyền thống như vận tải và kho bãi, trong khi các dịch vụ giá trị gia tăng cao như quản trị chuỗi cung ứng, logistics tích hợp, logistics số hay logistics xanh còn phát triển chậm. Khánh Hòa hiện chưa phải là trung tâm tạo nguồn hàng lớn của cả nước. Quy mô công nghiệp chế biến, chế tạo và sản xuất xuất khẩu của địa phương còn tương đối khiêm tốn so với các cực logistics đã hình thành như Hải Phòng, TP HCM (bao gồm cả Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây)...

"Chính vì vậy, khi đánh giá tiềm năng logistics của Khánh Hòa, cần đặt trọng tâm không chỉ vào việc phát triển hạ tầng mà còn phải xem xét khả năng hình thành các chuỗi cung ứng mới, thu hút nguồn hàng từ Tây Nguyên, từ các khu công nghiệp ven biển, từ khu kinh tế Vân Phong cũng như từ các luồng hàng quốc tế trong tương lai. Đây mới là yếu tố quyết định sự thành công của chiến lược phát triển logistics của tỉnh trong dài hạn," ông Trần Thanh Hải nêu ý kiến.

Để nâng cao tính khả thi, ông Trần Thanh Hải đề xuất tỉnh Khánh Hòa cần chuyển dịch trọng tâm từ việc ưu tiên đầu tư hạ tầng sang phát triển hệ sinh thái dựa trên nguồn hàng. Cụ thể, việc đầu tư hạ tầng cần gắn liền với quy mô hàng hóa thực tế từ khu kinh tế Vân Phong, các ngành công nghiệp năng lượng và khu vực Tây Nguyên nhằm tránh tình trạng lãng phí nguồn lực.

Về liên kết vùng, lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu khuyến nghị Khánh Hòa xây dựng chiến lược hành lang logistics kết nối với khu vực Tây Nguyên. Việc hình thành các trung tâm logistics vệ tinh và điểm tập kết hàng hóa tại Tây Nguyên sẽ tạo thành chuỗi cung ứng khép kín dẫn về hệ thống cảng biển Khánh Hòa.

Đối với định hướng phát triển khu vực Vân Phong, ông Trần Thanh Hải cho rằng cần xây dựng lộ trình theo từng cấp độ. Trong giai đoạn đầu, Vân Phong nên tập trung phát triển thành trung tâm logistics biển của khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, trước khi mở rộng quy mô hướng tới mục tiêu trở thành cảng trung chuyển quốc tế.

Đối với vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh, ông Hải lưu ý Khánh Hòa cần xác định lợi thế riêng biệt, trong đó tập trung vào hai mũi nhọn là logistics biển và logistics năng lượng. Địa phương cũng cần bổ sung các cơ chế đặc thù để thu hút các tập đoàn logistics đa quốc gia và các hãng tàu lớn làm động lực dẫn dắt thị trường.

Liên quan đến xu hướng phát triển bền vững, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu đề xuất Đề án cần cụ thể hóa lộ trình phát triển cảng xanh, kho bãi xanh và vận tải giảm phát thải. Đồng thời, tỉnh cần xây dựng bộ chỉ tiêu đánh giá hiệu quả thực thi Đề án dựa trên tỷ lệ giảm chi phí logistics và mức độ giảm phát thải carbon, góp phần đáp ứng các tiêu chuẩn thương mại quốc tế trong thời gian tới.

"Nếu được tiếp tục hoàn thiện theo các định hướng nêu trên, Đề án sẽ không chỉ là cơ sở cho việc phát triển ngành logistics của tỉnh mà còn có thể trở thành một trong những mô hình phát triển logistics địa phương có tính chiến lược, đóng góp tích cực vào việc thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050, góp phần đưa Khánh Hòa trở thành cực tăng trưởng quan trọng của khu vực Nam Trung Bộ và của cả nước trong những thập niên tới," ông Trần Thanh Hải nói.