Sau hơn 150 năm gắn bó với lịch sử phát triển của Thành phố Hải Phòng, bến cảng Hoàng Diệu đang dần khép lại hoạt động khai thác, nhường không gian cho dự án cầu Nguyễn Trãi và quy hoạch đô thị ven sông Cấm.

Đằng sau sự chuyển dịch ấy không chỉ là bài toán bàn giao mặt bằng, xử lý hàng loạt tài sản, thiết bị mà còn là câu chuyện gìn giữ những dấu tích lịch sử của một bến cảng lâu đời.

Công ty TNHH MTV Cảng Hoàng Diệu Chùa Vẽ – đơn vị thành viên của CTCP Cảng Hải Phòng (HoSE: PHP) đang đồng thời triển khai lộ trình di dời và tổ chức lại hoạt động khai thác theo mô hình mới.

Trong cuộc trao đổi với Mekong ASEAN, ông Trần Lưu Phương, Giám đốc Công ty TNHH MTV Cảng Hoàng Diệu Chùa Vẽ đã có những chia sẻ về tiến độ di dời, phương án xử lý tài sản, bảo tồn di sản cũng như những thay đổi trong hoạt động của doanh nghiệp sau hợp nhất.

Mekong ASEAN: Gắn với tiến trình di dời Cảng Hoàng Diệu để phục vụ quy hoạch đô thị Hải Phòng, đến nay công tác di dời và bàn giao mặt bằng đã được triển khai như thế nào, thưa ông?

Ông Trần Lưu Phương: Chúng tôi xác định việc di dời bến Cảng Hoàng Diệu vừa là nhiệm vụ chính trị, vừa là trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc đồng hành cùng sự phát triển đô thị hiện đại, văn minh của Thành phố Hải Phòng.

Đến nay, công tác di dời và xử lý tài sản đã được triển khai đúng quy định pháp luật.

Về mặt bằng, cảng đang phối hợp với các cơ quan chức năng của thành phố để hoàn thiện thủ tục bàn giao quỹ đất theo đúng tiến độ. Tính đến tháng 10/2026, cảng đã bàn giao toàn bộ 6 kho và hạ tầng liền kề để phục vụ công tác phá dỡ, giải phóng mặt bằng.

Về phương tiện, thiết bị và tài sản, cảng đã triển khai tháo dỡ, thanh lý và di chuyển toàn bộ các cần trục tukan, kirop. Hiện khu vực Hoàng Diệu chỉ còn một số cần trục sokol đang trong quá trình lựa chọn nhà thầu tháo dỡ, di chuyển về bến cảng Chùa Vẽ.

Đối với hàng hóa tồn đọng, cảng phối hợp với hải quan để giải phóng hàng hóa. Hiện chỉ còn một số lô hàng của các doanh nghiệp đang làm thủ tục phá sản hoặc có tranh chấp, cần chờ phán quyết của tòa án và cơ quan có thẩm quyền trước khi xử lý.

Mekong ASEAN: Riêng với những công trình mang dấu ấn lịch sử của bến cảng Hoàng Diệu, ông có thể cho biết phương án bảo tồn và bàn giao được thực hiện ra sao?

Ông Trần Lưu Phương: Về phương án di dời bến Cảng Hoàng Diệu, quan điểm xuyên suốt của chúng tôi là tối ưu hóa giá trị sử dụng của mọi tài sản, thiết bị, đồng thời trân trọng, gìn giữ tối đa các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của bến cảng hơn 150 tuổi.

Một số công trình có giá trị lịch sử gắn liền với truyền thống đấu tranh và phát triển của giai cấp công nhân cảng như khu vực Tượng đài Công nhân Cảng, Tòa nhà Điều hành Cảng, Kho 6 đã được thành phố quyết định giữ lại nguyên trạng để bảo tồn di tích.

Toàn bộ quỹ đất bến Cảng Hoàng Diệu sau khi hoàn tất di dời sẽ được UBND thành phố tiếp nhận để thực hiện dự án xây dựng cầu Nguyễn Trãi và chuyển đổi công năng, phát triển dải đô thị ven sông Cấm hiện đại, xanh, sạch, đẹp theo đề án quy hoạch tổng thể của thành phố.

Mekong ASEAN: Sau hơn một năm vận hành theo mô hình mới, ông đánh giá đâu là những thay đổi đáng chú ý nhất tại Cảng Hoàng Diệu Chùa Vẽ?

Ông Trần Lưu Phương: Sau hơn một năm nhìn lại, tôi có thể khẳng định thay đổi lớn nhất không chỉ nằm ở tên gọi hay sự gia tăng về quy mô, vốn điều lệ, mà chính là sự thay đổi về tư duy quản trị và hiệu quả khai thác.

Về tổ chức, chúng tôi đã tinh gọn bộ máy trên cơ sở tối ưu hiệu quả vận hành, cắt giảm tối đa các khâu trung gian, gia tăng tính linh hoạt và quyết đoán trong hoạt động điều hành, chỉ đạo.

Về hoạt động khai thác, việc hợp nhất cho phép cảng phát huy tối đa lợi thế hiện có. Chúng tôi kết hợp đội ngũ lao động giàu kinh nghiệm khai thác hàng bách hóa tại Hoàng Diệu với cơ sở hạ tầng, phương tiện và thiết bị xếp dỡ tại Chùa Vẽ nhằm nâng cao năng suất xếp dỡ, tối ưu năng lực cạnh tranh.

Về phương thức quản lý, sau sáp nhập, chúng tôi chủ động hiệu chỉnh và đồng bộ hóa các phần mềm điều hành khai thác với hệ thống chung của toàn cảng, bảo đảm tính xuyên suốt và nhất quán. Cảng cũng đưa ứng dụng công nghệ thông tin, cảng điện tử ePort vào hoạt động quản lý trên các nền tảng website và ứng dụng di động, giúp theo dõi, quản lý trực tuyến, cung cấp thông tin chính xác và hỗ trợ kịp thời cho khách hàng khi sử dụng dịch vụ.

Mekong ASEAN: Sau khi hợp nhất, Cảng Hoàng Diệu Chùa Vẽ phải đối mặt với những khó khăn nào trong quá trình tái cấu trúc và duy trì hoạt động khai thác, đồng thời doanh nghiệp đang phát huy những lợi thế và triển khai giải pháp gì để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường cảng biển Hải Phòng, thưa ông?

Ông Trần Lưu Phương: Bất kỳ một cuộc sáp nhập nào cũng đi kèm với những bài toán không dễ tìm lời giải. Trong năm qua, khó khăn lớn nhất của chúng tôi là áp lực kép trong bối cảnh đa chiều: vừa phải giải quyết bài toán hợp nhất, tái cấu trúc bộ máy, rà soát định biên, sắp xếp và bố trí lại lao động; vừa phải duy trì ổn định chất lượng dịch vụ, không làm gián đoạn chuỗi cung ứng của khách hàng.

Đồng thời, cảng phải chủ động ứng phó với những biến động bất lợi của thị trường và sự cạnh tranh quyết liệt về thị phần giữa các cảng biển trong khu vực, trong bối cảnh giá năng lượng, cước vận tải biển tăng cao, nhu cầu hàng hóa sụt giảm do suy thoái kinh tế toàn cầu.

Bên cạnh đó, lộ trình di dời bến Hoàng Diệu bước vào giai đoạn quyết định với việc dừng tuyến đường sắt và xóa mã hải quan. Quy định tại Nghị định 34/2025/NĐ-CP đối với tàu giảm tải trọng tải lớn tại Chùa Vẽ cũng tạo thêm thách thức đối với hạ tầng cầu bến hiện hữu.

Trước những thách thức này, chúng tôi đã chủ động đàm phán trực tiếp với các chủ hàng, hãng tàu đứng đầu chuỗi cung ứng thay vì phụ thuộc vào trung gian. Đồng thời, cảng phát huy lợi thế cạnh tranh cốt lõi dựa trên ba yếu tố.

Thứ nhất là năng lực xếp dỡ hàng bách hóa. Đội ngũ công nhân và cán bộ kỹ thuật của chúng tôi có hàng chục năm kinh nghiệm trong việc xếp dỡ các lô hàng siêu trường, siêu trọng, hàng thiết bị dự án phức tạp hay sắt thép giá trị cao. Đây là thế mạnh đặc thù mà các cảng container khó có thể thay thế.

Thứ hai là sự linh hoạt về địa bàn. Chúng tôi có sự kết hợp nhịp nhàng giữa cầu bến tại Hoàng Diệu Chùa Vẽ, vùng nước Hạ Long và các cảng liên kết như Tân Vũ, Đình Vũ, Green Port. Việc điều phối tàu linh hoạt, hợp lý theo lịch cầu bến giúp giải phóng tàu nhanh và tối ưu chi phí cho chủ tàu, chủ hàng.

Thứ ba là chính sách giá cước linh hoạt, cạnh tranh gắn liền với uy tín và chất lượng.

Song song với việc phát huy lợi thế, chúng tôi cũng điều chỉnh cơ cấu hàng hóa, chấp nhận sụt giảm sản lượng ở một số phân khúc hàng rời có đơn giá thấp như lưu huỳnh, quặng rời,... để tập trung vào các mặt hàng có biên lợi nhuận cao hơn như sắt thép nhập khẩu từ Ấn Độ, Hàn Quốc, Indonesia và thiết bị dự án,...Qua đó, cảng hướng tới tối ưu doanh thu bình quân trên mỗi tấn hàng hóa thông qua.

Tại khu vực chuyển tải Hạ Long, cảng tổ chức đưa hàng bằng sà lan vào cầu để rút ngắn thời gian tàu chờ, tiết kiệm chi phí cho chủ tàu.

Đối với yêu cầu về an toàn hàng hải, cảng đã phối hợp với đơn vị tư vấn khẩn trương hoàn thiện phương án bảo đảm an toàn cho tàu 20.000 DWT giảm tải cập bến Chùa Vẽ, để trình cơ quan chức năng xem xét, phê duyệt.

Mekong ASEAN: Xin ông chia sẻ về kết quả sản xuất kinh doanh của cảng trong năm 2025 và 9 tháng đầu năm 2026? Theo ông, những yếu tố nào đóng góp chủ yếu vào kết quả này?

Ông Trần Lưu Phương: Năm 2025, tổng sản lượng hàng hóa thông qua cảng đạt trên 10 triệu tấn. Lợi nhuận trước thuế vượt 17% so với kế hoạch do CTCP Cảng Hải Phòng giao.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu công ty tăng 38% so với cùng kỳ năm trước (YoY), lợi nhuận trước thuế tăng 123% YoY, lần lượt vượt 18% và 37% kế hoạch 9 tháng.

Kết quả này không đến từ sự gia tăng về sản lượng, mà đến từ chất lượng tăng trưởng. Cảng tập trung kiểm soát chi phí, ưu tiên những mặt hàng có biên lợi nhuận cao, cùng việc đẩy mạnh cung cấp dịch vụ logistics đi kèm.

Việc kết hợp nhiều dịch vụ thành gói trọn vẹn giúp tăng doanh thu trên mỗi tấn hàng, đồng thời mang lại thêm tiện ích và tiết kiệm chi phí cho khách hàng.

Mekong ASEAN: Trong quá trình hợp nhất và di dời, cảng đã bố trí, điều chuyển và đào tạo lại người lao động như thế nào? Những thay đổi về nhân sự có ảnh hưởng đến năng suất lao động và thu nhập của cán bộ, công nhân viên hay không, thưa ông?

Ông Trần Lưu Phương: Sau khi sáp nhập, thông qua công tác tuyên truyền, vận động và ban hành quy chế hỗ trợ thỏa đáng cho lao động nghỉ hưu trước tuổi hoặc chấm dứt hợp đồng lao động, chúng tôi đã triển khai công tác tinh giản lao động mà không phát sinh bất kỳ tranh chấp hay khiếu kiện nào.

Đồng thời, cảng tiếp tục rà soát, tối ưu hóa từng vị trí việc làm và chuyển đổi cơ chế trả lương gắn với hiệu quả đóng góp, nhằm bảo đảm sự công bằng và tạo động lực cống hiến. Song song với đó, chúng tôi chú trọng xây dựng môi trường làm việc nhân văn, liên tục đẩy mạnh công tác đào tạo và đào tạo lại để đội ngũ cán bộ, công nhân không chỉ giỏi nghiệp vụ khai thác truyền thống mà còn làm chủ các công nghệ mới.

Bộ máy gọn nhẹ giúp nâng cao hiệu suất làm việc. Năng suất lao động tính theo doanh thu tăng 45% so với trước khi sáp nhập. Thu nhập bình quân của người lao động cũng cải thiện rõ rệt.

Mekong ASEAN: Trong giai đoạn cuối năm 2026 và định hướng 2027–2030, cảng đặt mục tiêu như thế nào và những giải pháp nào đóng vai trò chủ đạo?

Ông Trần Lưu Phương: Để giữ vững đà tăng trưởng và chuẩn bị cho giai đoạn 2027–2030, Cảng Hoàng Diệu Chùa Vẽ tập trung vào các chiến lược chủ đạo.

Trước hết, cảng nâng cao năng lực tiếp nhận cầu bến, tận dụng tối đa nguồn lực trong hệ sinh thái của Cảng Hải Phòng và Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) nhằm mở rộng hợp tác khai thác chuỗi dịch vụ logistics trọn gói. Qua đó, cảng quyết tâm giữ vững và khẳng định vị thế thương hiệu khai thác hàng bách hóa, sắt thép và thiết bị dự án hàng đầu khu vực Hải Phòng.

Cùng với đó là hợp tác, liên kết hạ tầng bền vững. Cảng chủ động phối hợp với các nhà đầu tư để phát triển hạ tầng bến bãi thay thế tại KCN Bạch Đằng, Đình Vũ 2, bảo đảm không gian khai thác lâu dài, phù hợp với quy hoạch đô thị và quy hoạch cảng biển.

Về chuyển đổi số và cảng xanh, chúng tôi tiếp tục ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để cắt giảm tối đa thời gian chờ của phương tiện, hướng tới mô hình “Cảng hiện đại – Cảng xanh” theo tiêu chuẩn của Cảng Hải Phòng và VIMC.

Quan trọng nhất, mục tiêu cuối cùng của mọi giải pháp là không ngừng nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện làm việc và chăm lo toàn diện đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, công nhân viên. Chúng tôi cam kết để người lao động được thụ hưởng tương xứng với thành quả phát triển của cảng, giúp mỗi cán bộ, công nhân viên yên tâm gắn bó, tự hào và cống hiến hết mình cho Cảng Hoàng Diệu Chùa Vẽ.