 |
| Sông Hồng có vai trò quan trọng trong quy hoạch phát triển Thủ đô Hà Nội. Ảnh: UBND TP Hà Nội |
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký Quyết định số 6075/QĐ-UBND ngày 3/11, phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở.
Quyết định số 6075/QĐ-UBND có hiệu lực kể từ ngày ký, đồng thời thay thế Quyết định số 1045/QĐ-UBND ngày 25/2/2022 của UBND thành phố Hà Nội về phê duyệt Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000.
Quy hoạch hơn 11.400 ha, dân số tối đa 1,2 triệu người
Theo quyết định, khu vực nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch có diện tích khoảng 11.418,96 ha, thuộc địa giới hành chính 16 phường, xã gồm Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân.
Phạm vi nghiên cứu phía Tây giáp cầu Hồng Hà, phía Đông giáp cầu Mễ Sở. Ranh giới phía Bắc sông cơ bản đến đê tả ngạn sông Hồng, còn phía Nam sông cơ bản đến đê hữu ngạn.
Theo định hướng điều chỉnh, sông Hồng được xác định là trục không gian xanh trung tâm, kết hợp các chức năng văn hóa, đổi mới sáng tạo, kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Thủ đô.
Quy hoạch ưu tiên ba yếu tố gồm an toàn, sinh thái và giao thông. Việc sử dụng đất bãi sông, bố trí công trình và phát triển hạ tầng phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực, bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, an toàn đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Về quy mô dân số, khu vực quy hoạch dự báo từ 800.000 đến 1,2 triệu người. Trong đó, mức tối đa được sử dụng để tính toán nhu cầu đất đai, khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật.
Quy mô dân số cụ thể phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các điều kiện an toàn thoát lũ, đê điều và phải được cấp có thẩm quyền chấp thuận theo quy định.
Đối với diện tích xây dựng và tôn cao bãi sông, quy mô cụ thể sẽ được xác định trong quá trình lập các dự án đầu tư. Những nội dung liên quan đến thoát lũ, an toàn đê điều phải được Sở Nông nghiệp và Môi trường thẩm định, trình UBND thành phố xem xét theo quy định.
Theo nội dung phê duyệt, phương án điều chỉnh quy hoạch được xây dựng trên cơ sở báo cáo tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động đến an toàn thoát lũ của dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng do Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam thực hiện.
Báo cáo này đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND TP Hà Nội thống nhất tại văn bản ngày 6/5/2026.
Tuy nhiên, trong quá trình lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, chuyên gia và cộng đồng dân cư, một số phương án quy hoạch tiếp tục được điều chỉnh, đặc biệt đối với các khu vực có di tích lịch sử, văn hóa và làng nghề truyền thống.
Do đó, những thay đổi này cần tiếp tục được cập nhật vào mô hình thủy văn, thủy lực để đánh giá đầy đủ tác động đến khả năng thoát lũ. Đối với từng dự án thành phần, chủ đầu tư phải tính toán và đánh giá tác động cụ thể, bảo đảm tuân thủ các yêu cầu về an toàn đê điều.
Phân chia ba khu vực phát triển, sắp xếp lại dân cư ngoài đê
Theo phương án điều chỉnh, không gian đô thị dọc sông Hồng được tổ chức theo cấu trúc phân lớp, với chiều cao và tính chất công trình thay đổi từ khu vực sát đê về phía bờ sông.
Trong đó, khu vực sát bờ sông được bố trí các không gian ngập nước. Tiếp đến là những khu vực bán ngập dành cho công viên, cây xanh và quảng trường.
Tại các khu vực ít ngập, quy hoạch bố trí các công trình dịch vụ du lịch, công trình thấp tầng có thể tháo lắp. Lớp không gian sát đê được định hướng phát triển các khu chức năng hỗn hợp, thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.
Hệ thống giao thông được tổ chức theo dạng tuyến tính, với trục đường dọc sông kết hợp mạng lưới giao thông ngang. Các cầu vượt sông đóng vai trò kết nối các trung tâm và khu chức năng ở hai bên bờ.
Về tổ chức không gian, toàn tuyến được chia thành ba đoạn với định hướng phát triển khác nhau.
Đoạn D1, từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, được định hướng phát triển không gian sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, làng xóm, các hoạt động thể dục thể thao, nghiên cứu, trải nghiệm và khu đô thị mới có mật độ xây dựng thấp.
Các công trình cao tầng dự kiến tập trung tại khu vực Chu Phan - Tráng Việt và xung quanh cầu Thượng Cát, gắn với những đầu mối giao thông như cảng Thượng Cát và depot đường sắt.
Đoạn D2, từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, được quy hoạch thành khu vực hỗn hợp, đa chức năng, tập trung các trung tâm văn hóa, nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, dịch vụ du lịch và đổi mới sáng tạo.
Khu vực này đồng thời phát triển các công viên văn hóa, nghệ thuật, khu đô thị mới, đô thị tái định cư và đô thị đa mục tiêu.
Ở bờ hữu sông Hồng, quy hoạch hình thành không gian "Phòng khách đô thị", gồm hệ thống công viên, công trình công cộng, văn hóa, kết hợp cải tạo và tái thiết các khu dân cư hiện hữu.
Phía bờ tả được định hướng phát triển các khu đô thị với công trình công cộng và nhiều loại hình nhà ở. Hệ thống công viên được bố trí dọc hai bờ và tại khu vực bãi giữa sông Hồng. Trong đó, quy hoạch dự kiến bố trí một tháp điểm nhấn gắn với trục Hồ Tây - Cổ Loa.
Đoạn D3, từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, được định hướng phát triển các công viên đô thị, công viên chuyên đề nghỉ dưỡng sinh thái và không gian trải nghiệm. Các khu chức năng đô thị tại đây gắn với hệ thống cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ du lịch.
Bên cạnh việc tổ chức không gian đô thị, quy hoạch cũng xác định phương án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết các khu dân cư ngoài đê.
Theo đó, các khu vực dân cư được phân thành ba nhóm: khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; khu vực phải di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc bảo đảm hạ tầng thiết yếu; và khu vực thực hiện tái thiết đô thị.
Việc phân loại căn cứ vào điều kiện an toàn thoát lũ, phạm vi ảnh hưởng của các tuyến đường, nút giao thông, khả năng duy trì cấu trúc làng xóm và giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc của từng khu vực.
Đối với các làng nghề truyền thống, làng lâu đời có giá trị, quy hoạch ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển.
Những khu vực không đáp ứng yêu cầu an toàn thoát lũ hoặc nằm trong phạm vi xây dựng trục đại lộ cảnh quan, các nút giao và công trình hạ tầng thuộc diện xem xét di dời để tái thiết.
Trong đó, khu vực từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, thuộc phạm vi Vành đai II, cùng một số khu dân cư khác được xác định là không gian trung tâm trong định hướng phát triển trục cảnh quan sông Hồng.
Đối với nhu cầu tái định cư, quy hoạch xác định các khu đô thị định cư và đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.
Việc xác định cụ thể khu vực được giữ lại, cải tạo hoặc di dời sẽ tiếp tục được rà soát trong các bước triển khai tiếp theo và cụ thể hóa tại quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, các dự án đầu tư.
Ưu tiên trục đại lộ cảnh quan, công viên và các khu tái định cư
Theo kế hoạch thực hiện quy hoạch, Hà Nội sẽ triển khai các dự án thành phần theo Nghị quyết số 18/NQ-HĐND ngày 11/5/2026 của HĐND thành phố về chủ trương đầu tư dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và các quy định liên quan.
Trong giai đoạn đầu, các dự án được ưu tiên gồm trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; công viên công cộng phường Phú Thượng; công viên bãi sông phường Hồng Hà; khu Phòng khách đô thị; khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam; khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập.
Các dự án thành phần còn lại sẽ được triển khai theo kế hoạch trong những giai đoạn tiếp theo.
Cùng với đó, quy hoạch định hướng hình thành các khu chức năng đô thị mới, gồm nhà ở, công trình công cộng, hành chính, thương mại và dịch vụ, gắn với yêu cầu kết nối đồng bộ hệ thống hạ tầng.
Đối với việc triển khai quy hoạch, Sở Xây dựng được giao kiểm tra, xác nhận hồ sơ bản vẽ điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000, bảo đảm phù hợp với quyết định phê duyệt.
Sở cũng có trách nhiệm rà soát, cập nhật các nội dung điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.
Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì thẩm định báo cáo đánh giá tác động đến khả năng thoát lũ và an toàn đê điều của đồ án quy hoạch, báo cáo UBND thành phố xem xét, quyết định.
Đồng thời, cơ quan này phải rà soát diện tích đất xây dựng và diện tích tôn nền ngoài bãi sông, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường để cập nhật trong quá trình sửa đổi Quyết định số 257 ngày 18/2/2016 của Thủ tướng Chính phủ.
Thành phố cũng yêu cầu kiểm tra, hướng dẫn các thủ tục liên quan đến đất đai, bảo vệ môi trường, thủy lợi, phòng chống thiên tai và an toàn đê điều trước khi triển khai các dự án.
Trường hợp kết quả tính toán thủy lực trong quá trình lập quy hoạch chi tiết hoặc triển khai dự án cho thấy không đáp ứng yêu cầu phòng, chống lũ, thoát lũ và an toàn đê điều, cơ quan chủ trì phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc điều chỉnh quy hoạch phân khu.
Đối với các địa phương nằm trong phạm vi quy hoạch, UBND các phường, xã có trách nhiệm quản lý đất đai, trật tự xây dựng, hành lang bảo vệ đê và đất bãi sông; kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm theo thẩm quyền.
Các địa phương cũng phải phối hợp rà soát những khu dân cư được phép tồn tại, bảo vệ và xây dựng phương án di dời, tái định cư theo quy định.
Ban Quản lý đồ án quy hoạch kiến trúc được giao phối hợp với Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan công bố công khai quy hoạch đã được phê duyệt để người dân, tổ chức và cơ quan có liên quan biết, thực hiện và giám sát.
