Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, chiều ngày 13/11, Quốc hội biểu quyết thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Với 100% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, dự án Luật đã được thông qua.
Luật được xây dựng nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh; đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh phát triển kinh tế số và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, trong tổng số 401 thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, dự án luật bãi bỏ 6 thủ tục, sửa đổi và đơn giản hóa 11 thủ tục, không làm phát sinh thủ tục hành chính mới.
Bổ sung quy định về cạnh tranh trên môi trường số
 |
| Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ. Ảnh: Media Quốc hội |
Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, việc sửa đổi Luật Cạnh tranh nhằm hoàn thiện cơ chế kiểm soát sức mạnh thị trường, đặc biệt đối với các doanh nghiệp hoạt động trên nền tảng số. Theo đó, việc xác định thị trường liên quan không chỉ dựa trên đặc tính, mục đích sử dụng và giá cả sản phẩm mà còn xem xét các yếu tố cạnh tranh khác, phù hợp với đặc thù của dịch vụ miễn phí và nền tảng số đa diện.
Đối với doanh nghiệp đơn lẻ, quy định về vị trí thống lĩnh thị trường được điều chỉnh theo hướng xác định doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh khi chiếm thị phần từ 30% trở lên hoặc có thị phần từ 10% trở lên và có sức mạnh thị trường đáng kể.
Các yếu tố như dữ liệu người dùng, hệ sinh thái số, hiệu ứng mạng lưới, chi phí chuyển đổi và rào cản gia nhập thị trường cũng được xem xét khi đánh giá sức mạnh thị trường của doanh nghiệp.
Luật đồng thời bổ sung các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trên môi trường số như sử dụng giao diện tạo thông tin sai lệch, tạo cảm giác khan hiếm hoặc cấp bách giả tạo; che giấu lựa chọn của người dùng; gây trở ngại bất hợp lý khi khách hàng từ chối hoặc hủy giao dịch, dịch vụ.
Về xử lý vi phạm, thời hiệu xử phạt được xác định là 5 năm đối với các hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền, tập trung kinh tế, cạnh tranh không lành mạnh và một số vi phạm khác theo luật định. Các hành vi vi phạm còn lại có thời hiệu xử phạt một năm.
Phân cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa cho địa phương
Đối với Luật Quản lý ngoại thương, điểm mới là phân định rõ thẩm quyền giữa cơ quan Trung ương và địa phương trong hoạt động quản lý xuất nhập khẩu. Theo đó, Bộ Công Thương thực hiện quản lý Nhà nước về xuất xứ hàng hóa, làm đầu mối quốc gia và xây dựng, vận hành hệ thống quản lý, cấp chứng nhận xuất xứ điện tử trực tuyến tập trung.
Bộ Tài chính thực hiện nhiệm vụ chứng nhận xuất xứ hàng hóa nhập khẩu theo điều ước quốc tế, trong khi UBND cấp tỉnh thực hiện nhiệm vụ chứng nhận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu.
UBND cấp tỉnh cũng được phân cấp cấp giấy phép xuất nhập khẩu đối với hàng hóa đã có quyết định tạm ngừng trong các trường hợp luật định, đồng thời cấp giấy phép gia công hàng hóa cho thương nhân nước ngoài đối với một số nhóm hàng thuộc diện quản lý đặc biệt.
Việc phân cấp đi kèm với bãi bỏ yêu cầu địa phương phải xin ý kiến từng Bộ trước khi cấp phép đối với những nhiệm vụ đã được giao thẩm quyền.
Người tiêu dùng được lựa chọn phạm vi sử dụng thông tin cá nhân
 |
| Các đại biểu Quốc hội tại phiên họp chiều ngày 13/11. Ảnh: Media Quốc hội |
Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các quy định mới tập trung vào bảo vệ thông tin cá nhân và nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh. Theo đó, doanh nghiệp phải có phương thức rõ ràng để người tiêu dùng lựa chọn riêng từng mục đích, phạm vi thu thập và sử dụng thông tin, đồng thời chủ động thể hiện việc đồng ý hoặc không đồng ý. Doanh nghiệp không được buộc người tiêu dùng cung cấp những thông tin không cần thiết cho giao dịch.
Luật cũng phân định trách nhiệm hỗ trợ thương lượng, giải quyết yêu cầu của người tiêu dùng theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cấp xã hỗ trợ các vụ việc tại địa phương, trong khi cấp tỉnh xử lý các vụ việc liên xã và theo thẩm quyền.
Người tiêu dùng có thể gửi yêu cầu hỗ trợ thương lượng trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến. Bộ Công Thương chịu trách nhiệm xây dựng, quản lý hệ thống thông tin phục vụ công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Đối với Luật Thương mại, các nội dung sửa đổi tập trung vào cơ chế độc quyền Nhà nước trong hoạt động thương mại, hạn mức khuyến mại, mức giảm giá tối đa, dịch vụ giám định thương mại và quy định về hợp đồng, chế tài thương mại.
Trong đó, Bộ trưởng Công Thương được giao quy định cụ thể hạn mức tối đa về giá trị hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại và mức giảm giá tối đa, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và chính sách cạnh tranh trong từng thời kỳ.
Quy định về chứng thư giám định thương mại cũng được sửa đổi, cho phép sử dụng dưới dạng văn bản giấy hoặc thông điệp dữ liệu.
Luật có hiệu lực chung từ ngày 1/7/2027. Riêng các quy định bãi bỏ một số điều khoản về hợp đồng mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và Chương VII Luật Thương mại có hiệu lực từ ngày 1/1/2028 nhằm bảo đảm thời gian chuyển tiếp, hạn chế ảnh hưởng đến các hợp đồng đã được giao kết hợp pháp trước thời điểm này.
