Ngành dệt may Việt Nam đối mặt thử thách lớn từ chính sách thuế mới của Mỹ. Ảnh minh hoạ

Ngày 2/4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp dụng mức thuế quan tối thiểu 10% với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ, đồng thời áp mức thuế cao hơn đối với khoảng 60 nền kinh tế có thâm hụt thương mại lớn nhất với Mỹ. Trong danh sách này, Việt Nam thuộc nhóm chịu mức thuế cao nhất lên tới 46%, theo tài liệu từ Nhà Trắng.

Dệt may – ngành chịu tác động mạnh

Dệt may là một trong những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ chính sách thuế mới của Mỹ. Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, trong năm 2024, kim ngạch xuất khẩu dệt may sang Mỹ đạt hơn 16 tỷ USD, tăng 12% so với năm 2023. Đây là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ ba sang Mỹ, chiếm 16,5% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Trong 2 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu dệt may sang Mỹ tiếp tục tăng trưởng 12,4%, đạt 2,4 tỷ USD. Hiện tại, Mỹ là thị trường xuất khẩu dệt may lớn nhất của Việt Nam, chiếm 44% tổng kim ngạch toàn ngành. Với mức thuế mới, ngành dệt may Việt Nam có thể đối mặt với nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh. Nếu mức thuế áp dụng cho Việt Nam cao hơn Trung Quốc hoặc Bangladesh, doanh nghiệp dệt may trong nước sẽ gặp khó khăn lớn trong việc duy trì thị phần tại Mỹ.

Báo cáo phát hành cuối tháng 3/2025 của tổ chức xếp hạng tín nhiệm VIS Rating nhận định, một số ngành như điện tử, thiết bị máy móc, dệt may, giày dép và đồ gỗ sẽ chịu tác động từ chính sách thuế mới của Mỹ, nhưng với mức độ ảnh hưởng khác nhau.

Theo VIS Rating, các tập đoàn đa quốc gia sản xuất linh kiện điện tử và thiết bị máy móc tại Việt Nam có thể linh hoạt điều chỉnh bằng cách chuyển một phần hoạt động sản xuất sang các quốc gia khác. Trong khi đó, các doanh nghiệp nội địa trong ngành dệt may, giày dép và đồ gỗ sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tìm kiếm giải pháp thay thế.

Đặc biệt, những công ty phụ thuộc lớn vào xuất khẩu đối diện nguy cơ gia tăng chi phí, sụt giảm đơn hàng, dẫn đến áp lực lên dòng tiền hoạt động. Một số doanh nghiệp dệt may hiện có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang Mỹ bao gồm May Sông Hồng (MSH) với 80% doanh thu đến từ thị trường này, TNG (TNG) chiếm 46%, Tập đoàn Dệt may Việt Nam (VGT) 35% và Dệt may Thành Công (TCM) 25%. Trong ngành gỗ, Savimex (SAV) cũng chịu ảnh hưởng đáng kể khi 50% doanh thu đến từ Mỹ.

Dệt may nằm trong nhóm mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang Mỹ trong năm 2024. Ảnh: VIS Rating

Trao đổi với Mekong ASEAN, ông Trần Như Tùng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Dệt may – Đầu tư – Thương mại Thành Công (Mã: TCM), Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) nhận định, mức thuế mới được áp dụng từ Mỹ dự báo sẽ ảnh hưởng mạnh mẽ đến các doanh nghiệp xuất khẩu nói chung và ngành dệt may nói riêng, đặc biệt là những công ty có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang thị trường này.

"Mặc dù tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ của Dệt may Thành Công (TCM) chỉ khoảng 25%, nhưng mức thuế cao vẫn sẽ tác động tiêu cực đến hoạt động kinh doanh. Những doanh nghiệp có tỷ lệ phụ thuộc vào Mỹ như May Sông Hồng (MSH) hay TNG, với lần lượt 80% và 46% doanh thu đến từ thị trường này, sẽ phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng hơn," đại diện VITAS nhấn mạnh.

Doanh nghiệp cần giữ vững tâm thế, tìm cơ hội

Không chỉ đối diện với mức thuế cao, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam còn đứng trước rủi ro khách hàng Mỹ hủy đơn hàng hoặc yêu cầu giảm giá. Theo ông Tùng, hầu hết các hợp đồng xuất khẩu của Việt Nam với các nhà mua hàng Mỹ đều theo điều khoản CIF (Cost, Insurance and Freight), nghĩa là doanh nghiệp bán chịu trách nhiệm vận chuyển và chi phí cho đến khi hàng hóa đến cảng đích.

"Với mức thuế cao, các nhà mua hàng Mỹ có thể yêu cầu đàm phán lại giá hoặc thậm chí hủy đơn hàng, điều này tạo ra rủi ro lớn về dòng tiền cho doanh nghiệp xuất khẩu," đại diện TCM nhận định.

Chia sẻ với Mekong ASEAN, ông Cao Hữu Hiếu - Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) cho biết, việc Mỹ áp thuế không chỉ nhắm vào riêng Việt Nam mà còn ảnh hưởng đến nhiều nước xuất khẩu dệt may khác như Campuchia, Bangladesh, Ấn Độ… Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có mức thuế cụ thể cho ngành dệt may, nhưng với mức thuế Việt Nam bị áp cao nhất tới 46%, ngành dệt may chắc chắn sẽ chịu tác động mạnh.

"Chúng tôi đang theo dõi cách Mỹ áp thuế với các đối thủ để đưa ra chiến lược ứng phó linh hoạt. Hy vọng mức thuế cuối cùng sẽ không chênh lệch quá lớn so với các nước khác để có thể duy trì thị phần," đại diện Vinatex chia sẻ.

Cùng quan điểm với ông Tùng, ông Hiếu cũng cho rằng, do đặc thù thanh toán trả sau, nhiều khách hàng Mỹ có thể sẽ yêu cầu nhà cung cấp Việt Nam giảm giá để bù đắp phần thuế tăng thêm. Nếu doanh nghiệp không đáp ứng được, nguy cơ bị hủy hoặc hoãn đơn hàng là rất lớn.

Thận trọng chờ tín hiệu mới

Trong bối cảnh hiện nay, ông Cao Hữu Hiếu cho rằng, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam cần chủ động tìm kiếm thị trường mới, mở rộng tệp khách hàng để giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ. Đồng thời, việc nâng cao giá trị sản phẩm, cải thiện chất lượng và đẩy mạnh sản xuất xanh theo tiêu chuẩn quốc tế cũng là những hướng đi quan trọng giúp ngành dệt may Việt Nam giữ vững vị thế trên thị trường toàn cầu.

"Bên cạnh đó, việc theo dõi sát sao động thái của Mỹ và các đối thủ cạnh tranh sẽ giúp doanh nghiệp linh hoạt điều chỉnh chiến lược kinh doanh, đảm bảo khả năng thích ứng với tình hình mới," CEO Vinatex thông tin.

Trong khi đó, lãnh đạo Dệt may TCM hy vọng chính sách thuế của Tổng thống Trump sẽ giống như với các quốc gia như Mexico và Trung Quốc là có thể điều chỉnh thuế sau khi xem xét phản ứng từ các quốc gia.

Nếu mức thuế 46% được giữ nguyên, ông Tùng nhận định rằng ngành dệt may Việt Nam sẽ không thể tiếp tục phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Mỹ. "Chúng ta cần phải tìm kiếm những"lối đi mới, với các thị trường tiềm năng như Châu Âu thông qua Hiệp định EVFTA, và các quốc gia trong khối CPTPP," ông Tùng chia sẻ. Ông cũng cho rằng việc mở rộng sang các thị trường mới là cách hiệu quả để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo sự phát triển bền vững.

Theo lãnh đạo Dệt may TCM Trần Như Tùng, có một góc độ tích cực từ chính sách thuế này của Mỹ là có thể giúp phân biệt rõ ràng giữa hàng hóa xuất xứ Việt Nam và những sản phẩm của nước khác "mượn" Việt Nam để xuất khẩu sang Mỹ. Nếu Mỹ thực hiện phân biệt rõ nguồn gốc nguyên liệu, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam sẽ có thể tận dụng được lợi thế này. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng nếu không có sự phân biệt rõ ràng về xuất xứ, các doanh nghiệp Việt sẽ gặp khó khăn lớn trong việc cạnh tranh tại thị trường Mỹ.

Ông Tùng cũng cho biết, việc mức thuế vào Mỹ tăng đột biến từ 5-7% lên 46% đã khiến nhiều doanh nghiệp bất ngờ nhưng TCM đã chuẩn bị sẵn sàng cho tình huống này. Theo đó, TCM đang tập trung vào việc quản lý rủi ro, đặc biệt là theo dõi tình hình các đơn hàng đã ký kết, bởi nguy cơ hoãn, hủy đơn hàng hay chậm thanh toán có thể ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp. TCM cũng đã chủ động liên hệ với khách hàng để thông báo và có những phản ứng kịp thời đối với các thay đổi từ phía thị trường, nhằm đảm bảo duy trì sự ổn định và phát triển trong giai đoạn này.