“Sẽ không có phí quá cảnh tại Eo biển Hormuz trong 60 ngày trong thời gian ngừng bắn và cũng sẽ không có thu phí sau khi thời hạn này kết thúc, trừ phi chúng được áp đặt bởi nước Mỹ,” Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 20/6 giờ địa phương.

Ông cho rằng nếu được áp dụng phí quá cảnh, khoản thu này sẽ là sự bù đắp cho Mỹ “vì những dịch vụ đã cung cấp với tư cách là Thiên thần Hộ mệnh cho các quốc gia Trung Đông, nhằm hoàn trả các chi phí trong quá khứ, hiện tại và tương lai”.

Theo Al Jazeera, tuyên bố mới nhất của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện những dấu hiệu cho thấy Bản ghi nhớ Islamabad được ký ngày 17/6 giữa các bên liên quan có nguy cơ gặp trở ngại trong quá trình triển khai.

Theo các điều khoản của bản ghi nhớ ngừng bắn, Eo biển Hormuz dự kiến được mở lại trong giai đoạn tạm thời kéo dài 60 ngày. Trong thời gian đó, Iran không được phép thu phí đối với các tàu thuyền đi qua.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ký Bản ghi nhớ Islamabad tại Pháp, ngày 17/6. Ảnh: Nhà Trắng

Tuy nhiên, ngày 20/6, Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran tuyên bố đã đóng cửa Eo biển Hormuz, cho rằng đã xảy ra “sự vi phạm rõ ràng” các cam kết trong bản ghi nhớ. Ở chiều ngược lại, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã bác bỏ thông tin này và khẳng định hoạt động hàng hải qua tuyến hàng hải này vẫn đang diễn ra.

Eo biển Hormuz từ lâu là một điểm nóng trong quan hệ căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Gần 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới được vận chuyển qua tuyến đường này, cùng khoảng 30% thương mại phân bón toàn cầu. Việc đóng cửa eo biển đã khiến chi phí nhiên liệu toàn cầu tăng mạnh và gây áp lực lên nhiều lĩnh vực nông nghiệp trên thế giới.

Trước đó, để đáp trả việc Iran siết chặt kiểm soát eo biển, chính quyền ông Trump đã áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran trong khu vực. Tuy nhiên, biện pháp này đã được dỡ bỏ theo các điều khoản của bản ghi nhớ ngày 17/6. Thỏa thuận cũng tạm ngừng giao tranh trên các mặt trận của cuộc xung đột khu vực, bao gồm cả Lebanon.

Dù vậy, bản ghi nhớ không được xây dựng như một thỏa thuận dài hạn mà chỉ đóng vai trò nền tảng cho các cuộc đàm phán về những vấn đề cốt lõi, trong đó có tương lai chương trình hạt nhân của Iran.

Một trong những nội dung chưa được giải quyết là vấn đề thu phí qua Eo biển Hormuz sau khi giai đoạn 60 ngày kết thúc. Bản ghi nhớ không đề cập việc cấm thu phí trong tương lai.

Trước khi xung đột nổ ra, việc đi lại qua eo biển Hormuz hoàn toàn miễn phí. Trong một cuộc phỏng vấn với The New York Times hồi đầu tuần, ông Trump từng cho rằng tuyến hàng hải này nên được duy trì tình trạng “miễn phí vĩnh viễn”.

Tuy nhiên, bài đăng mới nhất trên Truth Social cho thấy ông đã một lần nữa đề cập khả năng Mỹ có thể thu phí tại eo biển nếu các cuộc đàm phán không đi đến kết quả.

Đây cũng không phải lần đầu tiên ông Trump nêu ý tưởng này. Hồi tháng 4, khi trao đổi với các phóng viên, ông nói: “Còn chuyện chúng ta thu phí thì sao? Tôi thà làm điều đó hơn là để họ thu. Tại sao chúng ta không thể làm? Chúng ta là bên chiến thắng. Chúng ta đã chiến thắng”.

Cho đến nay, chưa có dấu hiệu nào cho thấy kế hoạch thu phí của ông Trump đã được chính thức trình bày với các quốc gia trong khu vực, nhiều nước trong số đó vẫn duy trì thế cân bằng thận trọng trong quan hệ với cả Mỹ và Iran.

Trong khi đó, các quan chức Iran nhiều lần khẳng định không loại trừ khả năng áp dụng phí qua eo biển Hormuz, coi đây là vấn đề liên quan đến chủ quyền và đàm phán khu vực. Eo biển này nằm giữa Iran và Oman.

Các cuộc thảo luận tiếp theo về vấn đề này dự kiến sẽ diễn ra trong những tuần tới. Tuy nhiên, tiến trình đàm phán đang đối mặt với nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các hoạt động quân sự đang tiếp diễn của Israel tại Lebanon, vốn có thể vi phạm các điều khoản trong bản ghi nhớ ngừng bắn.

Iran cho rằng việc đóng cửa Eo biển Hormuz ngày 20/6 là hệ quả của các cuộc tấn công mới của Israel ở miền nam Lebanon khiến hàng chục người thiệt mạng sau khi lệnh ngừng bắn được công bố.

Các quan chức Iran cũng nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán sắp tới cần tập trung vào việc thực thi đầy đủ bản ghi nhớ ban đầu, đồng thời cho rằng giai đoạn đàm phán 60 ngày chỉ nên bắt đầu sau khi vấn đề này được giải quyết.

Pakistan, một trong những bên trung gian quan trọng giữa Mỹ và Iran, cho biết các cuộc đàm phán tiếp theo sẽ bắt đầu tại Thụy Sĩ vào ngày 21/6. Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ xác nhận một phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi dẫn đầu đã tới nước này để tham gia đàm phán.

Về phía Mỹ, con rể của Tổng thống Trump là Jared Kushner, cùng đặc phái viên Steve Witkoff và Phó Tổng thống JD Vance dự kiến sẽ tham dự. Ông Vance đã lên đường tới Thụy Sĩ vào tối 20/6.

Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad, Eo biển Hormuz mở lại Tổng thống Mỹ và Iran ngày 17/6 ký bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột, mở lại Eo biển Hormuz và khởi động tiến trình đàm phán hòa bình toàn diện.

Iran công bố toàn bộ điều khoản trong bản ghi nhớ với Mỹ Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 18/6 công bố toàn văn bản ghi nhớ với Mỹ, hé lộ tiến trình chấm dứt xung đột, dỡ trừng phạt và đàm phán hạt nhân.

Lãnh tụ Iran lần đầu lên tiếng về bản ghi nhớ với Mỹ Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei lên tiếng về bản ghi nhớ với Mỹ, cảnh báo đàm phán không đồng nghĩa chấp nhận mọi lập trường của đối phương.

Iran miễn phí quá cảnh Eo biển Hormuz trong 60 ngày Iran đã ban hành cơ chế tạm thời đối với hoạt động vận tải thương mại qua Eo biển Hormuz, theo đó các tàu thuyền sẽ được miễn toàn bộ phí làm thủ tục quá cảnh trong vòng 60 ngày đầu tiên theo Biên bản ghi nhớ Islamabad.

Phó Tổng thống Mỹ hoãn tới Thụy Sỹ, đàm phán với Iran gặp trở ngại Nhà Trắng ngày 18/6 giờ địa phương xác nhận trưởng đoàn đàm phán của Mỹ, Phó Tổng thống JD Vance, sẽ hoãn chuyến công du tới Thụy Sỹ để tiến hành đàm phán với Iran.

Thụy Sỹ xác nhận hoãn tổ chức đàm phán Mỹ - Iran Bộ Ngoại giao Thụy Sỹ ngày 19/6 xác nhận hoãn cuộc đàm phán Mỹ - Iran tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock.

Israel tiếp tục không kích Lebanon bất chấp lệnh ngừng bắn Ít nhất 5 người đã thiệt mạng trong một cuộc không kích của Israel nhằm vào tứ miền nam Lebanon vào sáng 20/6, theo Hãng Thông tấn Quốc gia Lebanon (NNA).