Doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được mở rộng tiếp cận vốn theo dòng tiền. Ảnh minh họa: Mekong ASEAN

Tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, là một trong ba mục tiêu trọng tâm được đặt ra tại Quyết định số 1809/QĐ-TTg do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ngày 18/9/2026 phê duyệt Đề án “Tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa”.

Theo Đề án, mục tiêu đến năm 2030 là doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, có thể tiếp cận nguồn vốn thuận lợi, kịp thời và phù hợp với nhu cầu phát triển sản xuất, kinh doanh, mức độ sẵn sàng cũng như đặc thù của từng loại hình, ngành nghề và quy mô doanh nghiệp.

Để thực hiện mục tiêu này, một trong những định hướng đáng chú ý là mở rộng các phương thức cấp tín dụng dựa trên phương án sản xuất kinh doanh, chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng, dữ liệu thanh toán và dòng tiền, qua đó tạo thêm cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp thay vì quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Mở rộng cho vay theo dòng tiền, chuỗi cung ứng

Theo Quyết định 1809/QĐ-TTg, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) được giao tiếp tục rà soát, hoàn thiện khung khổ pháp lý về hoạt động tín dụng, ngân hàng, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tín dụng cấp tín dụng cho doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các tổ chức tín dụng được yêu cầu tập trung cải tiến quy định nội bộ, triển khai cho vay khách hàng dựa trên phương án sản xuất kinh doanh và phương án mở rộng thị trường đầu ra.

Bên cạnh phương thức cho vay truyền thống, Đề án định hướng đẩy mạnh cho vay theo chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng; cho vay dựa trên dữ liệu thanh toán, dòng tiền; đồng thời sử dụng các loại hình tài sản bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật.

Đây cũng là một trong những giải pháp được đặt ra nhằm triển khai các chủ trương tại Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 về phát triển kinh tế Nhà nước.

Theo đề án, các tổ chức tín dụng tiếp tục phải cân đối nguồn vốn, hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Đồng thời, hệ thống ngân hàng được yêu cầu phát triển đa dạng các sản phẩm tín dụng phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp và nhu cầu sản xuất kinh doanh, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa; tăng ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong cấp tín dụng nhằm đơn giản hóa thủ tục và rút ngắn thời gian xử lý.

Hoàn thiện cơ chế bao thanh toán cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Một hướng đi khác được Đề án nhấn mạnh là hoàn thiện cơ chế, chính sách về bao thanh toán.

Theo đó, cơ chế này sẽ được tiếp tục hoàn thiện nhằm tạo điều kiện phát triển hoạt động bao thanh toán của các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Mục tiêu của giải pháp này là giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đề án cũng đặt ra yêu cầu triển khai chương trình kết nối ngân hàng - doanh nghiệp dưới nhiều hình thức và quy mô phù hợp. Thông qua các chương trình này, cơ quan quản lý và hệ thống ngân hàng sẽ nắm bắt, tổng hợp và xử lý những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận tín dụng, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Không chỉ thông qua các ngân hàng thương mại, đề án cũng đặt mục tiêu mở rộng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ qua hệ thống quỹ tín dụng nhân dân.

Các quỹ được yêu cầu xây dựng và triển khai các biện pháp nhằm thu hút, mở rộng thành viên trên địa bàn hoạt động, bao gồm người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp siêu nhỏ cư trú hoặc đặt trụ sở trên địa bàn. Qua đó, Đề án hướng tới tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã và hộ kinh doanh.

Cùng với đổi mới phương thức cấp tín dụng, dữ liệu doanh nghiệp được xác định là một trong những nền tảng hỗ trợ quá trình thẩm định và ra quyết định cho vay.

Theo phân công nhiệm vụ, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với NHNN và các cơ quan liên quan xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp nhỏ và vừa trong Hệ thống thông tin doanh nghiệp quốc gia, bảo đảm thông tin minh bạch, chính xác.

Cơ sở dữ liệu này sẽ tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng có thêm thông tin phục vụ đánh giá doanh nghiệp và quyết định cấp tín dụng.

Đồng thời, Đề án yêu cầu tiếp tục hoàn thiện và kết nối các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tạo điều kiện để tổ chức tín dụng khai thác thông tin phục vụ hoạt động cấp tín dụng theo quy định.

Việc phát triển dữ liệu đi cùng với định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng. Các tổ chức tín dụng được khuyến khích ứng dụng công nghệ để đơn giản hóa quy trình, thủ tục, tăng khả năng đánh giá khách hàng trên cơ sở dữ liệu và rút ngắn thời gian giải quyết nhu cầu vốn của doanh nghiệp.

Tiếp tục phát huy vai trò của các quỹ hỗ trợ doanh nghiệp

Bên cạnh nguồn vốn tín dụng ngân hàng, Đề án cũng đặt ra nhiệm vụ liên quan đến các công cụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo đó, Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu, rà soát và hoàn thiện cơ chế hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó nâng cao hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp.

Các địa phương cũng được giao tiếp tục củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo thêm cơ chế hỗ trợ những doanh nghiệp gặp khó khăn trong đáp ứng điều kiện vay vốn ngân hàng.

Cùng với đó là các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, xây dựng phương án sản xuất kinh doanh và khả năng tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng.