NHNN hoán đổi ngoại tệ 6 tháng, kỳ vọng giảm áp lực thanh khoản ngân hàng. Ảnh: Thu Trang/Mekong ASEAN

Trong báo cáo ngày 4/11/2026,CTCP Chứng khoán VPS cho biết Ngân hàng Nhà nước (NHNN) dự kiến triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ USD/VND vào ngày 6/11, với quy mô tối đa 2 tỷ USD và kỳ hạn 182 ngày.

Theo phương án được VPS dẫn lại, NHNN mua USD giao ngay ở mức 24.399 đồng/USD và bán lại USD kỳ hạn ở mức 24.704 đồng/USD. Ngày giá trị giao dịch là 9/11/2026, thời điểm đáo hạn dự kiến vào ngày 10/5/2027.

Với cơ chế này, ngân hàng tham gia tạm thời bán USD cho NHNN để nhận VND, đồng thời cam kết mua lại lượng ngoại tệ tương ứng khi hợp đồng đáo hạn theo tỷ giá xác định trước. Nếu toàn bộ hạn mức được sử dụng, lượng VND cung ứng ban đầu gần 48.800 tỷ đồng.

Đối tượng tham gia gồm các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài có dư nợ vay nước ngoài trung, dài hạn hoặc trái phiếu quốc tế với kỳ hạn còn lại từ 12 tháng trở lên. Mỗi ngân hàng được đăng ký tối đa 80% quy mô phiên can thiệp, đồng thời không vượt quá dư nợ ngoại tệ đủ điều kiện. Với hạn mức 2 tỷ USD, giới hạn theo tỷ lệ 80% tương ứng 1,6 tỷ USD cho mỗi ngân hàng.

Kỳ hạn dài hơn giúp ngân hàng chủ động nguồn vốn

VPS đánh giá NHNN đang chủ động hỗ trợ thanh khoản VND trong bối cảnh nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng gia tăng. Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ có thể góp phần giảm áp lực thanh khoản và hạ nhiệt lãi suất liên ngân hàng.

Điểm đáng chú ý là kỳ hạn giao dịch được kéo dài lên 182 ngày, thay vì từ 3 đến 21 ngày tại những phiên trước đó. Theo VPS, thời hạn dài hơn giúp các ngân hàng duy trì nguồn thanh khoản ổn định, giảm nhu cầu liên tục tìm nguồn vốn thay thế khi các giao dịch ngắn hạn đáo hạn, qua đó hạn chế rủi ro thiếu hụt thanh khoản.

Việc chuyển đổi tạm thời thanh khoản USD sang VND với tỷ giá kỳ hạn xác định trước còn giúp các ngân hàng đủ điều kiện tăng khả năng cân đối nguồn vốn, giảm bớt nhu cầu huy động VND trong nước.

Khi áp lực vay vốn trên thị trường liên ngân hàng giảm, các ngân hàng cũng có thể hạn chế cạnh tranh tiền gửi từ dân cư và doanh nghiệp. Theo VPS, đây là yếu tố góp phần giảm áp lực tăng lãi suất huy động, đồng thời gián tiếp hỗ trợ thanh khoản toàn hệ thống.

Tuy nhiên, lợi ích về chi phí vốn sẽ có sự phân hóa. Chênh lệch 305 đồng/USD giữa tỷ giá giao ngay và kỳ hạn tương đương khoảng 1,25% trong 6 tháng, hay khoảng 2,51%/năm, nhưng chưa phản ánh đầy đủ chi phí vốn toàn phần.

Các ngân hàng còn phải tính đến chi phí huy động USD ban đầu. Vì vậy, mức độ hỗ trợ đối với chi phí vốn và biên lãi ròng (NIM) phụ thuộc vào điều kiện nguồn vốn ngoại tệ của từng ngân hàng, thay vì cải thiện đồng đều trên toàn hệ thống.

Tác động tích cực nhưng có thời hạn

Ở góc độ ngoại hối, VPS cho rằng giao dịch giúp NHNN tạm thời gia tăng lượng USD nắm giữ trong khi cung ứng VND cho hệ thống ngân hàng, tạo thêm dư địa quản lý thanh khoản và ngoại tệ trong ngắn hạn.

Dù vậy, NHNN có nghĩa vụ bán lại USD khi hợp đồng đáo hạn vào tháng 5/2027. Tác động đối với dự trữ ngoại hối vì thế chỉ mang tính tạm thời. Lượng VND đã cung ứng cũng sẽ được thu hồi nếu giao dịch không được gia hạn.

VPS đánh giá đây chủ yếu là biện pháp điều tiết thanh khoản có mục tiêu, chưa phải tín hiệu chuyển sang nới lỏng chính sách tiền tệ trên diện rộng.

Đối với thị trường chứng khoán, việc bổ sung thanh khoản cho hệ thống ngân hàng và kỳ vọng hạ nhiệt lãi suất liên ngân hàng có thể cải thiện tâm lý nhà đầu tư, giảm lo ngại về áp lực tăng lãi suất và hỗ trợ định giá cổ phiếu. Những nhóm ngành nhạy cảm với biến động lãi suất như chứng khoán, bất động sản và ngân hàng có thể được hưởng tác động tích cực.

Tuy nhiên, VPS lưu ý ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán chủ yếu mang tính gián tiếp. Mức độ tác động thực tế đến mặt bằng lãi suất còn phụ thuộc vào quy mô giao dịch được thực hiện, chi phí huy động USD và hoạt động điều tiết thanh khoản qua các kênh khác của NHNN.

Ngoài ra, khi giao dịch đáo hạn vào tháng 5/2027, việc thu hồi VND có thể tạo áp lực thanh khoản trở lại nếu nguồn vốn không được gia hạn hoặc thay thế bằng công cụ khác.

Báo cáo cũng đề cập một số thông tin thị trường chưa được xác nhận về khả năng NHNN triển khai thêm một đợt hoán đổi ngoại tệ quy mô 3 tỷ USD trong tháng 12/2026. Nếu diễn ra, tổng quy mô hai đợt có thể đạt 5 tỉ USD, tương đương khoảng 120.000 tỷ đồng theo ước tính của VPS.

Dù vậy, công ty chứng khoán nhấn mạnh thông tin này chưa được xác nhận chính thức và chưa được đưa vào kịch bản cơ sở. Trong thời gian tới, các yếu tố cần theo dõi gồm khối lượng giao dịch thực tế, diễn biến lãi suất liên ngân hàng và khả năng triển khai thêm nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ trong tháng 12.

SSI Research: Khả năng duy trì công cụ quyết định mức độ hỗ trợ

Bổ sung góc nhìn về nghiệp vụ này, báo cáo ngày 4/11 của Chứng khoán SSI Research cho biết hai khác biệt so với các giao dịch hoán đổi kỳ hạn 7 - 14 ngày được sử dụng từ đầu năm: thời hạn kéo dài lên 182 ngày và điều kiện tham gia gắn với nguồn vay nước ngoài trung, dài hạn hoặc trái phiếu quốc tế.

Theo SSI Research, các ngân hàng có thể tham gia gồm VPBank, Techcombank, HDBank, ACB, SHB, MB và VIB. Đây là đánh giá về khả năng đáp ứng điều kiện, chưa phải danh sách ngân hàng đã thực hiện giao dịch.

SSI Research ước tính nếu sử dụng hết hạn mức, công cụ này hỗ trợ khoảng 52.000 tỷ đồng, tương đương dưới 0,3% tín dụng toàn hệ thống, nên tác động trực tiếp đến thanh khoản chưa lớn. Mức ước tính này khác với con số 48.798 tỷ đồng tính theo tỷ giá giao ngay trong báo cáo VPS; phần thông tin của SSI Research chưa nêu cách quy đổi.

Theo nhóm phân tích, điểm tích cực nằm ở kỳ hạn 6 tháng, giúp các ngân hàng chủ động nguồn vốn hơn, qua đó hỗ trợ chi phí vốn và năng lực cho vay.

SSI Research cho rằng yếu tố quan trọng tiếp theo là giao dịch chỉ thực hiện một lần hay sẽ trở thành công cụ được sử dụng thường xuyên. Nếu được lặp lại, tác động hỗ trợ có thể vượt phạm vi của riêng hạn mức 2 tỷ USD và đóng góp đáng kể cho nguồn vốn ngân hàng trong năm 2027.

Để đánh giá hiệu quả, nhóm phân tích đề xuất theo dõi các phiên tiếp theo, mức độ sử dụng thực tế, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 - 3 tháng và lãi suất huy động kỳ hạn 6 - 12 tháng. SSI Research nhìn nhận đây là bước đi tích cực về hỗ trợ thanh khoản có chọn lọc, chưa phải nới lỏng tiền tệ trên diện rộng.