Yêu cầu ngân hàng giảm tập trung tín dụng vào một số doanh nghiệp lớn. Ảnh minh họa

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký Quyết định số 1809/QĐ-TTg ngày 18/9/2026 phê duyệt Đề án "Tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa".

Theo đề án, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) sẽ tiếp tục theo dõi, yêu cầu các tổ chức tín dụng cổ phần có cổ đông sở hữu cổ phần chưa bảo đảm quy định rà soát để thực hiện nghiêm Luật Các tổ chức tín dụng và các văn bản liên quan, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.

Đây là một phần trong nhóm giải pháp nhằm tăng cường an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng, song song với quá trình xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém trong giai đoạn tới.

Theo dõi tín dụng với cổ đông, lãnh đạo và người liên quan

Không chỉ tập trung vào tỷ lệ sở hữu, Đề án yêu cầu các tổ chức tín dụng thường xuyên rà soát, theo dõi chặt chẽ tình hình, biến động sở hữu cổ phần và hoạt động cấp tín dụng đối với cổ đông, lãnh đạo, người có liên quan và nhóm cổ đông cần quan tâm nếu có.

Mục tiêu là phát hiện sớm những dấu hiệu rủi ro, hành vi vi phạm pháp luật về sở hữu cổ phần cũng như các tồn tại, rủi ro trong hoạt động có thể ảnh hưởng đến an toàn của tổ chức tín dụng.

Cùng với đó, các ngân hàng phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát và kiểm toán nội bộ đối với hoạt động cấp tín dụng, trong đó chú trọng chất lượng và mức độ tập trung tín dụng; khách hàng, nhóm khách hàng có liên quan; tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao và hoạt động đầu tư trái phiếu doanh nghiệp.

Đặc biệt, Đề án đặt ra yêu cầu chấm dứt tình trạng cho vay tập trung vào một số doanh nghiệp, nhóm khách hàng lớn, dự án thuộc “hệ sinh thái” hoặc “sân sau” của tập đoàn có thể gây ra rủi ro, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và lành mạnh của tổ chức tín dụng.

Yêu cầu này đi cùng với việc nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và tăng cường kiểm tra sử dụng vốn vay, nhất là các khoản cấp tín dụng thuộc lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Qua đó, các tổ chức tín dụng phải phát hiện sớm rủi ro, kiểm soát chất lượng tín dụng, hạn chế nợ nhóm 2 và nợ xấu mới phát sinh.

Kiểm soát tín dụng tập trung vào bất động sản, chứng khoán

Ở phía cơ quan quản lý, NHNN được giao theo dõi, giám sát các tổ chức tín dụng, đặc biệt là những đơn vị có mức độ tập trung tín dụng cao hoặc tăng trưởng tín dụng cao, gia tăng nhanh; tỷ lệ nợ xấu cao; dư nợ cấp tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro có xu hướng tăng nhanh hoặc chiếm tỷ trọng lớn.

Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý sẽ phát hiện các rủi ro tiềm ẩn để có biện pháp cảnh báo, chấn chỉnh và xử lý kịp thời, hạn chế rủi ro tập trung tín dụng theo quy định.

Với các tổ chức tín dụng, Đề án đặc biệt lưu ý những trường hợp có nợ xấu cao hoặc tăng nhanh, dư nợ tín dụng tập trung vào lĩnh vực bất động sản, cũng như tín dụng tăng mạnh phục vụ đầu tư, kinh doanh chứng khoán.

Các tổ chức tín dụng đồng thời phải rà soát những khoản lãi dự thu lớn, có số ngày dự thu dài hoặc tăng mạnh; thoái các khoản lãi dự thu không đúng quy định nếu có, bảo đảm lợi nhuận phản ánh đúng thực trạng hoạt động kinh doanh. Song song với kiểm soát tín dụng mới, các biện pháp thu hồi và xử lý nợ xấu cũng phải được đẩy mạnh.

Phối hợp xử lý trường hợp sở hữu cổ phần vượt giới hạn

Một nhiệm vụ khác được đặt ra là xử lý các trường hợp sở hữu cổ phần chưa bảo đảm quy định.

Theo Đề án, các tổ chức tín dụng phải tăng cường và chủ động phối hợp chặt chẽ với cổ đông trong quá trình thoái vốn. Trong đó, đặc biệt lưu ý cổ đông là tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp Nhà nước và người có liên quan đang sở hữu cổ phần vượt giới hạn, nhằm bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật.

Đồng thời, NHNN sẽ chỉ đạo các tổ chức tín dụng nâng cao năng lực quản trị, quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ và năng lực tài chính; nâng cao ý thức chấp hành quy định pháp luật, kỷ cương, kỷ luật trong hoạt động ngân hàng.

Các tổ chức tín dụng phải tuân thủ các giới hạn an toàn, bảo đảm chất lượng tín dụng, kiểm soát nội bộ và kiểm soát các giao dịch với cổ đông, người có liên quan.

Theo phân công tại Phụ lục kèm Quyết định 1809/QĐ-TTg, NHNN là cơ quan chủ trì triển khai nhóm nhiệm vụ xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém trong giai đoạn 2026-2030, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và cơ quan liên quan.