Thương hiệu quốc gia là tài sản chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh việc xây dựng thương hiệu không còn chỉ là câu chuyện quảng bá hình ảnh truyền thống. Thay vào đó, thương hiệu phải được xác định là tài sản chiến lược, phản ánh năng lực cạnh tranh tổng thể và uy tín của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong kỷ nguyên hội nhập, đây là quá trình kiến tạo "sức mạnh mềm" trên trường quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Công Thương cũng cho rằng, yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, chất lượng và tính tự chủ đang trở thành đòi hỏi cấp thiết.

"Để nâng cao vị thế hàng hóa trước bối cảnh các tiêu chuẩn toàn cầu về kinh tế xanh, kinh tế số ngày càng khắt khe, doanh nghiệp cần thoát khỏi vị thế gia công giá trị thấp. Các đơn vị phải chuyển sang làm chủ công nghệ và thương hiệu, đồng thời chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn vào sản xuất và tuân thủ nghiêm ngặt trách nhiệm xã hội," Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nói.

Nhìn lại chặng đường hơn hai thập kỷ, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) Hoàng Minh Chiến cho biết chương trình Thương hiệu Quốc gia đã ghi nhận những bước tiến vượt bậc. Nếu như năm 2003 chỉ có 30 doanh nghiệp tham gia, thì đến năm 2026 con số này đã lên tới 190 doanh nghiệp được công nhận.

"Theo số liệu từ Brand Finance, giá trị Thương hiệu Quốc gia Việt Nam đã tăng trưởng mạnh mẽ, vươn lên xếp thứ 32 toàn cầu với định giá 519,6 tỷ USD vào năm 2025. Nhiều tên tuổi lớn đã khẳng định được vị thế trên thị trường quốc tế như nhóm ngân hàng Vietcombank, BIDV, VietinBank lọt Top 500 thương hiệu giá trị nhất thế giới, Vinamilk ghi danh vào Top 50 thương hiệu sữa hàng đầu hay Viettel tiếp tục dẫn đầu Đông Nam Á về viễn thông," Phó Cục trưởng Hoàng Minh Chiến thông tin.

Mặc dù vậy, lãnh đạo Cục Xúc tiến thương mại cũng chỉ ra một nghịch lý: dù số lượng sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia tăng nhanh, nhưng tổng giá trị của 100 thương hiệu doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam năm 2025 lại giảm 14%, chỉ đạt khoảng 38,4 tỷ USD. Thực tế này phản ánh việc Việt Nam vẫn chủ yếu tham gia ở các khâu giá trị thấp, thiên về gia công sản xuất (OEM), trong khi năng lực thiết kế (ODM) và xây dựng thương hiệu riêng (OBM) còn nhiều hạn chế.

Để biến Thương hiệu Quốc gia thành đòn bẩy thực chất cho năng lực cạnh tranh, Cục Xúc tiến thương mại đã đề xuất một lộ trình chiến lược dài hạn. Trong giai đoạn 2026 - 2030, trọng tâm sẽ là đặt nền tảng và chuyển đổi căn bản, hướng tới mục tiêu 1.000 sản phẩm đạt chuẩn và từng bước dịch chuyển từ sản xuất gia công sang tự thiết kế.

Giai đoạn 2030 - 2035 đặt tham vọng lớn hơn với kỳ vọng có từ 5 đến 10 thương hiệu Việt lọt Top 500 thế giới, đồng thời đưa giá trị Thương hiệu Quốc gia vươn lên Top 25 toàn cầu. Tầm nhìn xa hơn đến năm 2045, mỗi sản phẩm của Việt Nam khi xuất ngoại sẽ không đơn thuần là thương mại, mà còn mang theo câu chuyện sâu sắc về bản sắc, tư duy sáng tạo và chuẩn mực phát triển bền vững.

Đồng tình với định hướng phát triển theo chiều sâu của Việt Nam, Tiến sĩ Santiago Velasquez, chuyên gia cấp cao từ Đại học RMIT Việt Nam nhận định sức mạnh thực sự của Thương hiệu Quốc gia không nằm ở cách thế giới nhìn nhận Việt Nam ở thời điểm hiện tại, mà ở những tiêu chuẩn quốc gia lựa chọn và duy trì trong dài hạn.

Vị chuyên gia nhấn mạnh, điều cốt lõi không phải là hình ảnh nhất thời mà là sự nhất quán trong chất lượng, năng lực và cách thể hiện. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, khi cạnh tranh không chỉ xoay quanh bài toán giá cả mà còn được quyết định bởi uy tín và giá trị gia tăng, sự nhất quán này chính là chìa khóa kiến tạo niềm tin bền vững, giúp Việt Nam định hình lại cách xây dựng thương hiệu và nâng tầm vị thế hàng hóa trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Doanh nghiệp Việt Nam không thiếu sản phẩm tốt, chỉ thiếu câu chuyện có giá trị

Chia sẻ với báo chí về xuất khẩu và năng lực cạnh tranh của hàng hóa trong nước, ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Secoin, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM nhận định rằng doanh nghiệp Việt Nam không thiếu sản phẩm tốt, nhưng cái thiếu lớn nhất là cách kể một câu chuyện giá trị.

Ông Kỳ chỉ ra thực tế hoạt động xuất khẩu của nước ta hiện vẫn chủ yếu dựa vào gia công, phụ thuộc nhiều vào khối FDI và các khâu trung gian. Điểm nghẽn này khiến hàm lượng giá trị gia tăng thu về rất thấp, đồng thời sức mạnh thương hiệu chưa phát triển tương xứng với năng lực sản xuất của nền kinh tế.

Từ kinh nghiệm thực tiễn đưa sản phẩm gạch ngói nghệ thuật mang thương hiệu Secoin tới hơn 60 quốc gia, lãnh đạo Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM đúc kết con đường tất yếu để bứt phá là phải dịch chuyển từ sản xuất sang thiết kế, tiến tới xây dựng thương hiệu để tự tin hội nhập toàn cầu. Ông nhấn mạnh đây chính là quá trình doanh nghiệp chủ động nâng cấp chuỗi giá trị từ sản xuất gia công thuần túy (OEM) lên tự thiết kế (ODM) và cuối cùng là làm chủ thương hiệu (OBM). Chỉ khi đi theo lộ trình này, doanh nghiệp mới thực sự làm chủ được thị trường và tối ưu hóa lợi nhuận.

Đánh giá về bối cảnh thương mại quốc tế, ông Đinh Hồng Kỳ cho biết xu hướng tiêu dùng đang thay đổi rất nhanh chóng với sự trỗi dậy của các yêu cầu khắt khe về ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Dù mang đến nhiều áp lực, song vị chuyên gia nhìn nhận đây vừa là thách thức, vừa là "cơ hội vàng" để các sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia Việt Nam bứt phá nếu đáp ứng được các chuẩn mực quốc tế.

"Những ngành nền tảng như nông sản, thực phẩm, vật liệu xây dựng hay công nghệ đang nắm giữ tiềm năng rất lớn để xây dựng thương hiệu toàn cầu, miễn là doanh nghiệp gắn kết được chất lượng với tư duy đổi mới và mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam," ông Đinh Hồng Kỳ nói.

Trên nền tảng các tham luận định hướng, phiên tọa đàm chuyên đề “Nội dung cơ bản và định hướng xây dựng Chiến lược Thương hiệu quốc gia Việt Nam: Trọng tâm và cơ chế triển khai" diễn ra dưới sự điều phối của TS Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Bros cùng sự tham gia của các đại diện cơ quan quản lý và các doanh nghiệp lớn như: MISA, Duy Tan Recycling.

Tại tọa đàm, các đại biểu đã tập trung thảo luận về những trụ cột cốt lõi của Chiến lược Thương hiệu Quốc gia, từ tiêu chuẩn, sở hữu trí tuệ đến cơ chế phối hợp liên ngành nhằm trợ lực cho doanh nghiệp vươn ra biển lớn.

Những góc nhìn đa chiều tại Diễn đàn đã góp phần định hình các luận cứ quan trọng cho Chiến lược Thương hiệu Quốc gia giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn 2045; qua đó, tiếp tục lan tỏa thông điệp: đưa thương hiệu Việt trở thành biểu tượng toàn cầu về chất lượng, sáng tạo và trách nhiệm bền vững trên thị trường toàn cầu.