Ông Phạm Quang Ngọc, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên; ông Trần Quốc Toản, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Hưng Yên và các đại biểu dự khai mạc lễ hội. Ảnh: Mekong ASEAN.

Ông Phạm Văn Nghiêm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên cho biết, tỉnh có bề dày lịch sử, văn hiến và truyền thống cách mạng. Trong suốt chặng đường lịch sử, Hưng Yên đã cùng cả nước đạt được nhiều thành tựu quan trọng, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực phát triển kinh tế, xã hội, từng bước khẳng định vị thế mới - đổi mới và hội nhập sâu rộng, vươn mình trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Trên địa bàn tỉnh hiện lưu giữ 3.716 di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có 6 di tích, cụm di tích quốc gia đặc biệt, 284 di tích, cụm di tích quốc gia; trên 10 bảo vật quốc gia. Toàn tỉnh có 1.152 lễ hội truyền thống, với 20 lễ hội được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia…

Trong kho tàng di sản đồ sộ ấy, đặc biệt phải kể đến quần thể di sản Phố Hiến đã đi vào sử sách dân tộc, khảm sâu vào tiềm thức của người dân Hưng Yên nói riêng và cả nước nói chung.

Ông Phạm Văn Nghiêm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên phát biểu khai mạc lễ hội. Ảnh: Mekong ASEAN.

Phố Hiến xưa không chỉ là một đô thị thương cảng sầm uất bậc nhất vào khoảng thế kỷ 17-18 mà còn là không gian giao thoa văn hóa Đông - Tây sớm của đất nước, nơi hội tụ các hoạt động giao thương, giao lưu văn hóa giữa Đại Việt với nhiều quốc gia, khu vực trên thế giới, góp phần tạo nên diện mạo phong phú, đa dạng của văn hóa Việt Nam thời kỳ trung đại.

Mang diện mạo của một cảng sông, với một tập hợp chợ, khu phố phường và các thương điếm phương Tây, Phố Hiến là nơi buôn bán tấp nập trên bến dưới thuyền, hàng hóa đa dạng, tàu thuyền của người Nhật, Hà Lan, Anh, Pháp, Bồ Đào Nha, thuyền buôn của người Hoa, người Malaysia, Philippines... các con thuyền dọc ngang của người Việt, các phố chợ sầm uất với thương nhân nước ngoài nói nhiều ngôn ngữ khác nhau.

Các đại biểu dự khai mạc lễ hội. Ảnh: Mekong ASEAN.

Đông đảo người dân và du khách đến dự khai mạc lễ hội. Ảnh: Mekong ASEAN.

Văn bia chùa Hiến khắc năm 1625 và văn bia chùa Chuông năm 1709 lưu giữ thông tin về Phố Hiến thời kỳ đó có tới 23 phố, phường. Xuất hiện cùng thời với Hội An, nhưng Phố Hiến mang một dáng dấp riêng, giữ chức năng "tuần ty", vừa là "đô" vừa là "thị", vừa là nơi đặt cơ quan quản lý thương mại và ngoại thương của triều đình, như một “tiền cảng” quản lý thuyền bè, thương nhân trong và ngoài nước và vừa là nơi đảm nhiệm về thuế vụ…

Những thuận lợi đó, khẳng định vị thế đặc biệt của Phố Hiến chỉ đứng sau kinh đô Thăng Long, minh chứng cho tinh thần cởi mở, hội nhập và bản lĩnh của quốc gia Đại Việt trong thời kỳ hưng thịnh.

Chương trình văn nghệ tại sự kiện. Ảnh: Mekong ASEAN.

Trải qua những biến động của thời gian và lịch sử, Phố Hiến hôm nay vẫn lưu giữ những giá trị di sản đặc sắc với hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú, các thiết chế tín ngưỡng, tôn giáo cổ kính cùng nhiều loại hình văn hóa dân gian đặc trưng của vùng đồng bằng sông Hồng.

Các tiết mục tái hiện lại cảnh Phố Hiến - Hưng Yên xưa và nay. Ảnh: Mekong ASEAN.

Với giá trị đặc biệt tiêu biểu, Khu di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Phố Hiến đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 2408 ngày 21/12/2014 với 16 di tích đơn lẻ hợp thành.

Đây còn là nơi tôn vinh những nhân vật lịch sử, anh hùng dân tộc như Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn; tưởng nhớ các bậc trung thần nghĩa sĩ như Phạm Bạch Hổ, Đinh Điền; nơi hội tụ truyền thống hiếu học với Văn miếu Xích Đằng; điểm đến tâm linh nổi tiếng với chùa Chuông - đệ nhất danh thắng, cùng nhiều đền, chùa, hội quán cổ kính mang giá trị kiến trúc nghệ thuật độc đáo.

“Hồi sinh Phố Hiến” theo hướng phát huy đúng giá trị và khai thác hài hòa giữa bảo tồn với phát triển là yêu cầu đặt ra trong không gian phát triển mới của Hưng Yên. Ảnh: Mekong ASEAN.

Các lễ hội ở Phố Hiến mang đậm tính chất dân gian với các nghi lễ dâng hương, tế lễ, rước nước, rước kiệu Thánh và nhiều trò chơi, trò diễn dân gian. Tất cả hòa quyện tạo nên một không gian văn hóa - tâm linh đặc sắc, kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai, bồi đắp nên hồn cốt của vùng đất địa linh nhân kiệt, góp phần khẳng định những giá trị văn hóa của Phố Hiến trong tiến trình phát triển của văn hóa dân tộc. Những giá trị này đã tạo nên bản sắc riêng của Phố Hiến, góp phần làm giàu thêm bản đồ văn hóa vùng đồng bằng sông Hồng.

Người dân và du khách theo dõi khai mạc lễ hội qua màn hình lớn phía bên ngoài sân khấu. Ảnh: Mekong ASEAN.

Phố Hiến - Hưng Yên sẽ tiếp tục được bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị, từng bước trở thành trung tâm văn hóa - du lịch đặc sắc của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Ảnh: Mekong ASEAN.

Theo ông Phạm Văn Nghiêm, với những giá trị quan trọng đó, những năm qua, tỉnh Hưng Yên đã có nhiều chương trình, đề án và dành nguồn ngân sách để trùng tu, tôn tạo các di tích nằm trong quần thể di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến.

Truyền thống văn hóa cùng hào khí của vùng đất địa linh nhân kiệt của Phố Hiến sẽ là nền tảng vững chắc, tiền đề quan trọng để tỉnh Hưng Yên tăng tốc, bứt phá. Ảnh: Mekong ASEAN.

Hiện nay, tỉnh Hưng Yên đang xây dựng, báo cáo cấp có thẩm quyền Đề án “Đầu tư xây dựng tái hiện Thương cảng Phố Hiến xưa” với mục tiêu không chỉ nhằm tái hiện không gian đô thị cổ, mà còn hướng tới làm sống lại ký ức lịch sử, làm rõ hơn những giá trị đã từng tạo nên vị thế đặc biệt của Phố Hiến trong dòng chảy văn hóa - kinh tế dân tộc.

Sau khi hoàn thành, kỳ vọng sẽ trở thành điểm đến văn hóa - lịch sử tầm cỡ quốc gia và quốc tế, góp phần khẳng định vai trò của vùng đất từng là thương cảng sầm uất bậc nhất Đàng Ngoài trong tiến trình giao thương khu vực và quốc tế thế kỷ 17-18.

Chương trình văn nghệ được dàn dựng, biểu diễn công phu và hoành tráng. Ảnh: Mekong ASEAN.

“Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phố Hiến không chỉ là trách nhiệm đối với lịch sử mà còn là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là phát triển ngành công nghiệp văn hóa”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Phạm Văn Nghiêm khẳng định.

Màn bắn pháo hoa tầm thấp sau chương trình khai mạc lễ hội. Ảnh: Mekong ASEAN.

Năm nay, Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến được tổ chức trang trọng, quy mô, diễn ra từ ngày 25 - 27/4 (9 - 11/3 âm lịch), với nhiều hoạt động phong phú và đặc sắc.

Lễ hội hứa hẹn sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn, là dịp để quảng bá sâu rộng hình ảnh Hưng Yên - vùng đất giàu truyền thống văn hóa, thân thiện và năng động; đồng thời góp phần tăng cường giao lưu văn hóa, thúc đẩy phát triển du lịch giữa Hưng Yên với các địa phương trong cả nước.