Cơ chế mua bán điện trực tiếp được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy phát triển các dự án năng lượng tái tạo. Ảnh: REE

Trong báo cáo phân tích về ngành năng lượng phát hành ngày 22/7, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho biết, ngày 3/7/2024, Chính phủ ban hành Nghị định số 80/2024/NĐ-CP quy định về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) giữa đơn vị sản xuất năng lượng tái tạo với khách hàng sử dụng điện lớn phục vụ mục đích sản xuất (tối thiểu 200.000kWh/tháng, đang có khoảng 7.700 khách hàng thực tế, chiếm 36,5% tổng lượng tiêu thụ điện Việt Nam).

Cơ chế DPPA sẽ áp dụng cho các dự án nhận chứng chỉ vận hành thương mại sau tháng 11/2021, bao gồm các dự án năng lượng tái tạo chuyển tiếp, thay cho các cơ chế giá cố định và giá FIT áp dụng cho các dự án trước đây.

Cơ chế DPPA được áp dụng với các công ty phát điện theo hình thức năng lượng tái tạo, bao gồm điện mặt trời mái nhà, điện mặt trời nổi, điện gió và điện sinh khối. Có hai hình thức để các đơn vị bán điện triển khai: Theo đường dây riêng và thông qua đường dây EVN.

Theo VDSC, các chủ đầu tư dự án điện sẽ còn gặp một số vướng mắc nhất định trong việc triển khai các dự án điện theo cơ chế DPPA. Đối với hình thức bán điện qua đường dây riêng, vướng mắc là trong việc bổ sung lưới điện vào quy hoạch tỉnh, quy hoạch vùng.

Đối với việc bán điện thông qua đường dây EVN, thách thức là tối ưu hiệu quả đàm phán sản lượng và giá hợp đồng chuyển tiếp với các khách hàng tiêu thụ điện lớn.Các công ty phát điện phải quyết định xem giá điện hợp đồng sẽ được cố định cả năm hay điều chỉnh dựa trên một số thời điểm trong ngày hoặc điều chỉnh theo mùa. Việc tìm ra cân bằng cung - cầu sẽ là một vấn đề bởi giá hợp đồng cao sẽ có lợi cho các công ty phát điện nhưng sẽ gặp khó khăn trong việc thương lượng với khách hàng sản xuất.

Đối với phần điện dư không phát hết cho các khách hàng ký kết hợp đồng DPPA, các chủ đầu tư sẽ gặp thách thức trong việc vận hành chào giá trên thị trường bán buôn điện cạnh tranh (VWEM), với chu trình giao dịch 48 phiên/ngày và mỗi phiên kéo dài 30 phút.

Cơ chế mua bán điện trực tiếp: Tôn trọng thoả thuận giữa hai bên Trong trường hợp mua bán điện trực tiếp thông qua đường dây riêng, hai bên tham gia cơ chế - đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn, sẽ tự thảo luận hợp đồng.

Để Nghị định 80 có thể triển khai, đơn vị phân tích cho rằng sẽ cần thêm nhiều thời gian để có thể đồng bộ được các quy trình pháp lý, bao gồm thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định, Luật Điện lực mới và Nghị định về điện mặt trời tự sản tự tiêu. Tuy nhiên DPPA là bước thí điểm cho thị trường bán buôn điện cạnh tranh (VWEM) và là bước tiến tiếp theo trong lộ trình tự do hóa ngành điện của Việt Nam.

Ở phía người mua trung gian, cơ chế DPPA sẽ mở ra cơ hội thông thoáng để các chủ đầu tư khu công nghiệp được tham gia với tư cách đơn vị mua sỉ - bán lẻ điện khi các khu công nghiệp có các khách hàng sử dụng điện với tổng lượng tiêu thụ điện trên 200.000 kWh/tháng.

Ở phía người bán, các chủ đầu tư có dự án chuyển tiếp đang chờ cơ chế giá (như GEG - CTCP Điện Gia Lai) hay có danh mục dự án chờ triển khai (như REE - CTCP Cơ Điện Lạnh) sẽ hưởng lợi từ cơ chế trên. Theo VDSC, DPPA sẽ tạo điều kiện về giá cho dự án chuyển tiếp Tân Phú Đông 1 của GEG (100MW, hiện vẫn đàm phán với EVN ở mức 908 đồng/kWh) cũng như các dự án mới như điện mặt trời Đức Huệ 2 (49MW) và điện gió VPL2 (30MW).

Đối với REE, cơ chế DPPA là điều kiện để công ty tiếp tục thực hiện công tác đầu tư các dự án điện gió mới sau 2025 như Trà Vinh V1-3 giai đoạn 2 (80MW) và Trà Vinh V1-5 và V1 6 (48MW).