Toàn cảnh phiên thảo luận chủ đề “Bức tranh vĩ mô 2027 - Nguồn lực cho chu kỳ tăng trưởng mới”. Ảnh: BTC.

Tại phiên thảo luận chủ đề “Bức tranh vĩ mô 2027 - Nguồn lực cho chu kỳ tăng trưởng mới”, trong khuôn khổ Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 diễn ra ngày 12/11, các chuyên gia nhận định kinh tế Việt Nam đang xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực, song khả năng bước vào một chu kỳ tăng trưởng cao và bền vững vẫn phụ thuộc vào việc khơi thông dòng vốn, giảm chi phí tiếp cận vốn và mở rộng sức lan tỏa đến khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Tăng trưởng đã khởi sắc nhưng mức độ lan tỏa chưa đồng đều

Mở đầu phiên thảo luận, bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng giám đốc CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM), cho biết sau 10 tháng đầu năm 2026, nền kinh tế ghi nhận nhiều kết quả tích cực. GDP quý 3 tăng gần 10%, hoạt động công nghiệp và đầu tư công tiếp tục mở rộng, trong khi vốn FDI đăng ký và thực hiện đều tăng mạnh. Quốc hội cũng đã thông qua mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2027 từ 10% trở lên.

Theo TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, Việt Nam đã bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới. Trong khi kinh tế thế giới năm nay dự kiến tăng khoảng 3%, thấp hơn mức 3,4-3,5% của năm trước, GDP Việt Nam được dự báo có thể đạt 9,5-9,7%, tăng đáng kể so với mức 8% của năm 2025.

Đánh giá về các động lực tăng trưởng, ông Lực cho rằng cả phía cung và phía cầu đều đang ghi nhận những chuyển biến tích cực.

Ở phía cung, 9 tháng đầu năm, khu vực nông nghiệp tăng trưởng 4,2%; công nghiệp và xây dựng tăng 10,2%, trong khi dịch vụ đạt khoảng 9,3-9,4%.

Ở phía cầu, tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong 9 tháng tăng khoảng 15%. Trong đó, khu vực đầu tư nhà nước tăng 17,5%, FDI tăng 14,5% và đầu tư tư nhân tăng 14%. Theo ông Lực, nếu muốn đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, tổng vốn đầu tư cần tăng khoảng 15%, đồng nghĩa kết quả 9 tháng đầu năm cơ bản đã đạt ngưỡng dự tính.

Tiêu dùng cuối cùng trong 9 tháng cũng tăng khoảng 8,3-8,4%, trong khi lĩnh vực này hiện đóng góp khoảng 60-62% vào tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao, mức tăng tiêu dùng cần cải thiện lên khoảng 9-9,5%.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, ông cũng lưu ý nền kinh tế vẫn đối mặt với những hạn chế, đặc biệt là năng lực của doanh nghiệp trong nước.

Hiện khoảng 80% kim ngạch xuất khẩu đến từ khu vực FDI, trong khi khu vực này chiếm khoảng 73% kim ngạch nhập khẩu. Doanh nghiệp FDI có xu hướng xuất siêu, còn doanh nghiệp nội địa thường xuyên nhập siêu, phản ánh những hạn chế về năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi xuất nhập khẩu.

Từ góc độ ngân hàng, ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), cũng ghi nhận hoạt động mở rộng sản xuất, kinh doanh đã diễn ra nhưng chưa đồng đều giữa các khu vực.

Theo ông, năm 2026, đầu tư công và khu vực FDI ghi nhận sự mở rộng mạnh mẽ. Lượng hàng hóa, tư liệu sản xuất nhập khẩu vào Việt Nam tương đối lớn, phục vụ nhu cầu đầu tư và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, khu vực doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, chưa ghi nhận sự khởi sắc rõ nét.

Ông cho rằng để xác định nền kinh tế đã thực sự bước vào chu kỳ tăng trưởng mới hay chưa, cần quan sát đồng thời 5 yếu tố: doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh; lợi nhuận và dòng tiền cải thiện; năng suất lao động tăng; thu nhập hộ gia đình được cải thiện; hệ thống tài chính và kinh tế vĩ mô duy trì ổn định.

Đối chiếu với những tiêu chí này, ông nhận định hoạt động đầu tư mở rộng đã xuất hiện nhưng chưa trở thành xu hướng phổ biến trên diện rộng.

“Tôi cho rằng năm 2026 là năm tạo tiền đề, còn năm 2027 sẽ là thời điểm kiểm chứng liệu nền kinh tế có thực sự bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới hay không".

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong.

Ở góc nhìn thị trường vốn, ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao, Công ty Quản lý quỹ Manulife Investment Việt Nam, thận trọng hơn khi cho rằng còn quá sớm để khẳng định một chu kỳ tăng trưởng mới đã hình thành.

Theo ông, tăng trưởng hiện vẫn chủ yếu dựa trên những động lực cũ, trong đó có việc mở rộng đầu tư từ khu vực công. Dữ liệu báo cáo tài chính 9 tháng đầu năm 2026 của nhiều doanh nghiệp lớn niêm yết cho thấy tổng tài sản tăng nhưng mức tăng chi tiêu vốn đầu tư (CapEx) còn khá thấp. Đáng chú ý, nếu loại trừ phần tăng trưởng đầu tư đến từ Vingroup, mức tăng của nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ còn lại khá thấp.

Điều này cho thấy lực đẩy từ chính sách đầu tư công chưa thực sự tạo ra hiệu ứng lan tỏa đủ mạnh để kéo khu vực tư nhân cùng mở rộng hoạt động.

Chi phí vốn cao, thị trường vốn cần trở thành kênh dẫn lực

Một trong những điểm nghẽn được các diễn giả tập trung thảo luận là chi phí vốn đang gia tăng, trong khi khả năng huy động và luân chuyển nguồn lực còn hạn chế.

Theo ông Nguyễn Đức Hải, chi phí vốn của doanh nghiệp đã tăng khá nhanh trong hơn một năm qua. Trong đó, lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng khoảng 130 điểm cơ bản, trong khi doanh nghiệp còn phải trả thêm phần bù rủi ro hơn 300 điểm cơ bản.

“Khoảng 1,5 năm trước, doanh nghiệp có thể phát hành trái phiếu với lãi suất khoảng 8,5 - 8,7%. Nhưng hiện nay, cũng doanh nghiệp đó khi ra thị trường có thể phải chấp nhận mức lãi suất 10,5 - 11%, thậm chí 12%, tùy thuộc vào năng lực tài chính và mức độ cấp thiết của dự án,” ông cho biết.

Vị chuyên gia này nhận định, khi chi phí vốn tăng cao, doanh nghiệp tư nhân sẽ gặp khó khăn hơn trong việc triển khai các kế hoạch đầu tư mới. Do đó, để duy trì tăng trưởng, Việt Nam cần gia tăng độ sâu tài chính của nền kinh tế, thay vì chỉ phụ thuộc vào ngân sách và hệ thống ngân hàng.

Đồng quan điểm về áp lực lãi suất, TS Cấn Văn Lực cho rằng mặt bằng lãi suất và lạm phát đang là những rào cản lớn đối với mục tiêu tăng trưởng cao. Theo ông, lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước hiện ở mức 4,5%, không còn nhiều dư địa để giảm. Nếu hạ mạnh lãi suất huy động, dòng tiền gửi vào ngân hàng có thể suy giảm, tạo ra rủi ro thanh khoản cho hệ thống.

Vì vậy, việc giảm lãi suất cần được thực hiện từng bước và có trọng tâm, thay vì áp dụng đại trà. Đối với lãi suất cho vay, toàn hệ thống ngân hàng đang được định hướng phấn đấu giảm 1,5-2 điểm phần trăm.

Tuy nhiên, áp lực giảm lãi suất cũng đặt ra thách thức đối với các ngân hàng khi biên lãi ròng (NIM) liên tục thu hẹp. Theo ông, NIM của hệ thống ngân hàng từ khoảng 3% vào cuối năm ngoái đã giảm xuống 2,8% trong quý 1/2026 và hiện còn khoảng 2,5%.

Ông Nguyễn Việt Anh cũng cho rằng dư địa giảm lãi suất không còn nhiều khi các ngân hàng phải đồng thời cân đối nguồn vốn, bảo đảm thanh khoản và kiểm soát rủi ro tín dụng. Trong khoảng 5 năm trở lại đây, tăng trưởng tín dụng luôn cao hơn tăng trưởng huy động vốn, tạo áp lực lên khả năng cân đối nguồn vốn của hệ thống.

Bên cạnh đó, tỷ lệ nợ xấu có khả năng gia tăng khiến các ngân hàng phải dành thêm nguồn lực trích lập dự phòng. Do đó, việc giảm chi phí vốn không thể chỉ dựa vào yêu cầu các ngân hàng hạ lãi suất, mà cần cải thiện khả năng luân chuyển dòng tiền trong toàn nền kinh tế.

Để giảm chi phí vốn một cách thực chất, ông Lực đề xuất triển khai đồng bộ các giải pháp như đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ dự án tồn đọng, ách tắc và đẩy nhanh hoàn thuế giá trị gia tăng, qua đó cải thiện tốc độ luân chuyển dòng tiền.

Ở góc độ thị trường vốn, ông Hải nhấn mạnh phải thu hút thêm nguồn vốn trung và dài hạn, đặc biệt từ các nhà đầu tư tổ chức. Theo ông, cần chuyên nghiệp hóa lực lượng nhà đầu tư, khuyến khích các trung gian tài chính như quỹ đầu tư, đơn vị nhận ủy thác tập hợp nguồn vốn nhỏ lẻ từ cá nhân để tham gia thị trường.

Ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao, Công ty Quản lý quỹ Manulife Investment Việt Nam trao đổi tại phiên thảo luận. Ảnh: BTC.

Đồng thời, hành lang pháp lý cần bảo đảm sự cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát rủi ro và khả năng huy động vốn của doanh nghiệp. Việc xử lý nghiêm các sai phạm là cần thiết, nhưng không nên siết chặt quá mức khiến chi phí tuân thủ tăng cao, làm doanh nghiệp e ngại tham gia thị trường.

Ông cho rằng cần cải tổ đồng thời cả phía cung và phía cầu của thị trường vốn: thu hút nhà đầu tư tổ chức, nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời xây dựng môi trường pháp lý ổn định, minh bạch để các doanh nghiệp có thể tự tin huy động nguồn lực.

Khơi thông dòng vốn đến doanh nghiệp nhỏ và vừa

Bên cạnh bài toán phát triển thị trường vốn, việc đưa nguồn lực đến khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cũng được các diễn giả xác định là vấn đề cần giải quyết để tăng trưởng có sức lan tỏa rộng hơn.

Theo lãnh đạo TPBank, hoạt động đầu tư trong khu vực tư nhân hiện chưa đồng đều. Các doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp xuất khẩu có mức độ phát triển mạnh hơn, trong khi nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế. Cá nhân và hộ gia đình cũng thận trọng hơn trong chi tiêu do những thay đổi về môi trường kinh doanh, công nghệ và các yếu tố bất định trong nước, quốc tế.

Ông cho rằng cần có những doanh nghiệp tiên phong dẫn dắt, đồng thời việc ứng dụng công nghệ có thể giúp các SME tiết giảm chi phí, rút ngắn thời gian xây dựng kế hoạch kinh doanh và tham gia sâu hơn vào chu kỳ tăng trưởng mới.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận vốn của nhóm doanh nghiệp này vẫn là một điểm nghẽn. Theo bà Quỳnh Giao, chương trình tín dụng động lực tăng trưởng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có 9 ngân hàng đăng ký tham gia, với quy mô khoảng 409.000 tỷ đồng. Dù vậy, đến đầu tháng 10, dư nợ mới đạt 18.600 tỷ đồng, chưa đến 5% quy mô chương trình.

TS Cấn Văn Lực cho biết những khó khăn trong tiếp cận nguồn lực của SME đã được Chính phủ nhận diện. Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được sửa đổi theo định hướng trở thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, với ba thay đổi chính.

TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV phát biểu tại sự kiện. Ảnh: BTC.

Thứ nhất, triển khai chương trình voucher hỗ trợ đào tạo dành cho CEO doanh nghiệp nhỏ và vừa, trước mắt hướng tới 10.000 người.

Thứ hai, đặt mục tiêu yêu cầu hệ thống tài chính, tín dụng cung cấp vốn cho ít nhất 300.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đến năm 2030.

Thứ ba, tăng cường hỗ trợ chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, trong đó doanh nghiệp có thể được hỗ trợ lãi suất khoảng 2% đối với chuyển đổi xanh; một số địa phương triển khai hỗ trợ tới 50% chi phí đầu tư, nâng cấp công nghệ.

Bên cạnh chính sách hỗ trợ, ông Lực cho rằng bản thân doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực quản trị, công khai và minh bạch thông tin, đồng thời đa dạng hóa các kênh huy động vốn. Một kênh vốn mà nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa quan tâm là cho thuê tài chính, hình thức tín dụng trung và dài hạn không cần tài sản thế chấp.

Về thị trường vốn, ông Nguyễn Đức Hải cho rằng việc mở rộng tín dụng cho SME không đơn thuần phụ thuộc vào nguồn vốn ngân hàng. Nhóm doanh nghiệp này thường có mức độ rủi ro cao hơn, tính minh bạch thấp hơn so với doanh nghiệp lớn, khiến ngân hàng phải đặt ra những tiêu chuẩn tín dụng khắt khe.

Do đó, ông đề xuất cần có các cơ chế hỗ trợ như bảo lãnh tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhằm giảm rủi ro cho ngân hàng và tạo điều kiện để nguồn vốn tiếp tục được quay vòng.

Các diễn giả trong phiên thảo luận “Bức tranh vĩ mô 2027 - Nguồn lực cho chu kỳ tăng trưởng mới”. Ảnh: Mộc An/Mekong ASEAN.

Tăng trưởng hai con số: Cần chọn đúng khâu đột phá, nâng hiệu quả thực thi

Khơi thông động lực, mở đường tăng trưởng dài hạn

Bộ trưởng Tài chính: Tăng trưởng phải để người dân thụ hưởng thành quả

SSI Research: GDP quý 4 có thể tăng khoảng 10,5%