3 định hướng cho hợp tác Mekong - Hàn Quốc giai đoạn mới

Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Mekong - Hàn Quốc lần thứ 14, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đánh giá cao những thành quả thiết thực của hợp tác Mekong - Hàn Quốc trong 15 năm qua và cam kết lâu dài của Hàn Quốc đối với tiểu vùng.

Bộ trưởng nhấn mạnh, trên cương vị đồng chủ trì năm 2025, Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với Hàn Quốc và các nước Mekong để duy trì trao đổi cấp cao, nâng cao hiệu quả Diễn đàn Doanh nghiệp, lần đầu tiên tổ chức Diễn đàn Mekong - Hàn Quốc nhằm chia sẻ kết quả và kinh nghiệm triển khai dự án, đồng thời thúc đẩy các giải pháp đổi mới sáng tạo về quản lý nguồn nước thông qua Diễn đàn Nguồn nước Mekong - Hàn Quốc lần thứ ba.

Quang cảnh Hội nghị Bộ trưởng Mekong - Hàn Quốc lần thứ 14. Ảnh: BNG

Trước những thách thức mới đan xen với các cơ hội hợp tác mới, Bộ trưởng đề xuất 3 định hướng nhằm mở rộng không gian phát triển và tạo thêm động lực tăng trưởng cho các nước Mekong và Hàn Quốc.

Thứ nhất, Kế hoạch hành động giai đoạn 2027 - 2031 cần tập trung, khả thi và tiếp tục khẳng định tầm nhìn xây dựng một cộng đồng lấy người dân làm trung tâm, phù hợp với các nguyên tắc và mục tiêu của Đối tác chiến lược Mekong - Hàn Quốc vì con người, thịnh vượng và hòa bình.

Thứ hai, hợp tác Mekong - Hàn Quốc cần dành ưu tiên cao hơn cho các dự án xuyên biên giới, nhất là trong quản lý nguồn nước, thích ứng với biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và kết nối logistics nhằm tạo tác động lan tỏa trong toàn tiểu vùng.

Thứ ba, phát triển Diễn đàn Mekong - Hàn Quốc thành một cơ chế đối thoại thường kỳ, kết nối trao đổi giữa chính phủ với giới học giả, các viện nghiên cứu và khu vực tư nhân, qua đó hình thành các khuyến nghị chính sách thiết thực và các ý tưởng dự án có khả năng huy động nguồn lực. Đồng thời, cần tiếp tục nâng cao hiệu quả của Diễn đàn Doanh nghiệp và Trung tâm Nguồn nước Hàn Quốc - Mekong.

Tại hội nghị, các nước thành viên khẳng định, trải qua 15 năm, hợp tác Mekong - Hàn Quốc đã trở thành một cơ chế tiểu vùng phát triển năng động nhất, mang lại những kết quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp. Thông qua Quỹ Hợp tác Mekong - Hàn Quốc, 78 dự án thực chất, trị giá gần 40 triệu USD đã được triển khai, góp phần hỗ trợ các nước Mekong cải thiện môi trường, xử lý nước bị ô nhiễm, giải pháp nông nghiệp thông minh, sản phẩm tái chế...

Diễn đàn Doanh nghiệp Mekong - Hàn Quốc đã hỗ trợ kết nối doanh nghiệp Hàn Quốc và doanh nghiệp, với nhiều thỏa thuận hợp tác, kinh doanh tại địa phương các nước Mekong. Trung tâm Nguồn nước Hàn Quốc - Mekong đã góp phần nâng cao nhận thức về các vấn đề đối với nguồn nước sông Mekong.

Các nước thành viên đánh giá cao vai trò đồng chủ trì của Việt Nam và Hàn Quốc trong năm 2025, tạo tiền đề để Thái Lan và Hàn Quốc tiếp tục thúc đẩy các định hướng lớn của hợp tác và xây dựng Kế hoạch hành động giai đoạn 2027 - 2031.

Hội nghị đã ra Tuyên bố đồng Chủ tịch. Theo đó, các Bộ trưởng nhất trí định hướng xây dựng Kế hoạch hành động giai đoạn 2027 - 2031 tập trung vào một số lĩnh vực ưu tiên như chuyển đổi số, khả năng chống chịu biến đổi khí hậu, nông nghiệp thông minh và phát triển nông thôn, du lịch và công nghiệp văn hóa. Các Bộ trưởng cũng nhất trí cần nỗ lực sớm nối lại Hội nghị Cấp cao Mekong - Hàn Quốc.

Cơ chế hợp tác Mekong - Hàn Quốc gồm 6 thành viên: Campuchia, Hàn Quốc, Lào, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam.

ASEAN+3 ưu tiên làm sâu sắc hội nhập kinh tế và tăng cường kết nối khu vực

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+3. Ảnh: BNG

Cùng ngày, phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+3 (gồm các nước ASEAN và Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc), Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định vai trò của ASEAN+3 trong việc tạo lập khuôn khổ chiến lược để các nước khu vực tăng cường liên kết kinh tế, nâng cao khả năng tự cường và góp phần bảo đảm tương lai hoà bình, thịnh vượng ở khu vực.

Để hợp tác ASEAN+3 tiếp tục phát triển và thích ứng hữu hiệu với những biến động trong môi trường chiến lược ở khu vực và thế giới, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị các nước tiếp tục ưu tiên làm sâu sắc hội nhập kinh tế và tăng cường kết nối khu vực thông qua triển khai hiệu quả các thoả thuận thương mại.

Đồng thời, các nước cần mở rộng hợp tác về năng lượng, lương thực, trong đó nghiên cứu khả năng xây dựng thoả thuận hợp tác năng lượng chung, nhằm giúp khu vực nâng cao khả năng chống chịu và sẵn sàng ứng phó với các thách thức, cú sốc từ bên ngoài.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung cũng đề nghị Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc tăng cường hợp tác và hỗ trợ ASEAN trong các lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, triển khai hiệu quả thoả thuận của các lãnh đạo về hợp tác phát triển xe điện, năng lượng sạch và phát triển carbon thấp.

Trên cơ sở quan hệ song phương tốt đẹp với các nước Đông Bắc Á, Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định Việt Nam tiếp tục làm hết sức mình nhằm giúp ASEAN+3 tiếp tục phát triển hơn nữa, đóng góp vào hoà bình, ổn định và phát triển ở khu vực cũng như mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Các đại biểu tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+3. Ảnh: BNG

Tại hội nghị, các Bộ trưởng đánh giá sau gần ba thập kỷ hình thành và phát triển, ASEAN+3 ngày càng khẳng định vai trò là một trong những cơ chế hợp tác thực chất, hiệu quả nhất ở khu vực. Ba nước Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đều khẳng định cam kết ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN, tiếp tục hỗ trợ ASEAN triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và nâng cao sức chống chịu trước các tác động tiêu cực từ bên ngoài.

Trong bối cảnh thế giới và khu vực đang có nhiều biến động, các Bộ trưởng nhất trí cần phát huy hơn nữa vai trò của ASEAN+3 là động lực chính của hợp tác Đông Á, trong đó ưu tiên hợp tác và liên kết kinh tế, nâng cao sức chống chịu và năng lực tập thể nhằm ứng phó với khủng hoảng hay cú sốc từ bên ngoài.

Theo đó, các Bộ trưởng nhấn mạnh cần đẩy nhanh triển khai Kế hoạch công tác ASEAN+3 giai đoạn 2023 - 2027; làm sâu sắc hơn nữa quan hệ kinh tế, thương mại, gắn kết các thoả thuận thương mại tự do ở khu vực và khai thác hiệu quả thoả thuận hợp tác, hỗ trợ tài chính; nghiên cứu khả năng mở rộng quỹ dự trữ gạo để góp phần bảo đảm an ninh lương thực; xem xét khả năng lập kho dự trữ xăng dầu chung đi đôi với hợp tác về chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo để góp phần bảo đảm an ninh năng lượng...

Các nước cũng nhất trí gia tăng hợp tác chuyển đổi số, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tận dụng vị thế đi đầu của các nước Đông Bắc Á trong lĩnh vực này. Đầu tư vào con người thông qua hợp tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, giao lưu văn hoá, du lịch cũng sẽ tiếp tục được chú trọng.

EAS cần tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin và thu hẹp khác biệt

Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Cấp cao Đông Á (EAS) lần thứ 16, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh vai trò trung tâm của ASEAN đã tạo cơ sở để quy tụ các lãnh đạo EAS tham gia đối thoại thẳng thắn về những vấn đề quan trọng chiến lược, quản lý khác biệt, tạo dựng lòng tin và tìm kiếm lợi ích chung.

Để EAS tiếp tục phát huy hiệu quả vai trò và giá trị trong thời gian tới, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị các nước ưu tiên tăng cường hợp tác trong những lĩnh vực thiết thực với lợi ích người dân, trong đó có năng lượng, chuyển đổi số, an ninh mạng, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến…

Về hoà bình và an ninh, Bộ trưởng Lê Hoài Trung chia sẻ tầm quan trọng của việc duy trì hoà bình, ổn định, tuân thủ luật pháp quốc tế và các chuẩn mực ứng xử chung ở tất cả các khu vực trên thế giới, trong đó có ở Biển Đông; ghi nhận nước Chủ tịch Philippines đã thường xuyên tham vấn, phối hợp với các nước ASEAN để kịp thời có lập trường, ứng phó chung trong các tình huống khẩn cấp, khủng hoảng.

Về vấn đề Biển Đông, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhất trí các bên cần tiếp tục kiềm chế, cam kết giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hoà bình, tôn trọng tiến trình ngoại giao và pháp lý, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.

Các đại biểu tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Cấp cao Đông Á (EAS) lần thứ 16. Ảnh: BNG

Tại hội nghị, các Bộ trưởng khẳng định vai trò của EAS là diễn đàn của các lãnh đạo để bàn về những vấn đề mang tầm chiến lược cũng như thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực chính trị, an ninh và kinh tế cùng quan tâm.

Trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới có nhiều biến động phức tạp, khó đoán định, các Bộ trưởng nhất trí củng cố EAS như một diễn đàn cởi mở, minh bạch, bao trùm; đóng góp vào thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, tôn trọng luật pháp quốc tế, cũng như duy trì môi trường hòa bình, ổn định và dễ đoán định, đi đôi tăng cường hợp tác thực chất trên cơ sở các mục tiêu, nguyên tắc của EAS cũng như ưu tiên của ASEAN.

Các nước cũng nhất trí tiếp tục các biện pháp cải tiến, nâng cao hiệu quả hoạt động của EAS nhằm giúp cơ chế duy trì vai trò phù hợp, nâng cao khả năng tự cường và thích ứng. Đặc biệt, các Bộ trưởng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin và thu hẹp khác biệt, đồng thời tăng cường hợp tác thực chất nhằm ứng phó với những thách thức đang nổi lên, trong đó có an ninh biển, an ninh mạng, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, nhất là nạn tội phạm mạng và lừa đảo trực tuyến...

Các nước tiếp tục đề cao việc củng cố hệ thống thương mại đa phương mở, dựa trên luật lệ; đề nghị tăng cường hợp tác nâng cao sức chống chịu của khu vực thông qua hợp tác trong chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh, kết nối, phát triển chuỗi cung ứng bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực…

Các nước cũng nhấn mạnh tiếp tục tăng cường hợp tác thực chất trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, sức khỏe tâm thần, quản lý thiên tai, phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy vai trò của phụ nữ, thanh niên và các nhóm dễ bị tổn thương.

Các Bộ trưởng đã dành nhiều thời gian để trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, trong đó có tình hình Biển Đông, Myanmar, Bán đảo Triều Tiên và Trung Đông. Chia sẻ tầm quan trọng chiến lược của Biển Đông, nơi có nhiều tuyến hàng hải huyết mạch đi qua, các Bộ trưởng tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hoà bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông trên cơ sở phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Luật biển 1982 (UNCLOS).

Các Bộ trưởng kêu gọi kiềm chế, không có các biện pháp làm phức tạp tình hình, có thể gây hiểu nhầm hoặc tính toán sai; giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Luật Biển (UNCLOS 1982). Các Bộ trưởng ghi nhận tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) giữa ASEAN và Trung Quốc, mong muốn COC thực chất, hiệu lực, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.

Việt Nam đề xuất nâng cao năng lực dự báo, chủ động quản lý rủi ro tại ARF

Tại Hội nghị Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) lần thứ 33, các Bộ trưởng khẳng định từ khi được thành lập năm 1994 đến nay, ARF luôn là cơ chế hợp tác chủ đạo về chính trị - an ninh ở khu vực, đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và ngoại giao phòng ngừa. Việc thực hiện Kế hoạch Hành động Hà Nội II (2020 - 2025) đạt tỷ lệ hoàn thành cao, đặc biệt trong các lĩnh vực hợp tác ưu tiên về an ninh biển, an ninh trong sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, và cứu trợ thảm họa.

Quang cảnh Hội nghị Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) lần thứ 33. Ảnh: BNG

Hội nghị đã chính thức thông qua Kế hoạch Hành động Manila 2026-2036, văn kiện định hướng hoạt động của ARF trong thập kỷ tiếp theo. Đồng thời, các Bộ trưởng cũng nhấn mạnh ARF cần tiếp tục thích ứng với những dịch chuyển chiến lược hiện nay, duy trì các biện pháp xây dựng lòng tin làm nền tảng, đi đôi với thúc đẩy ngoại giao phòng ngừa thực chất.

Các Bộ trưởng cũng nhất trí thông qua Danh mục các hoạt động của ARF trong năm giữa kỳ 2026 - 2027. Nhân dịp này, Hội nghị cũng ghi nhận đồng thuận của ASEAN về việc tiếp nhận Vương quốc Anh là thành viên thứ 28 của ARF.

Về tình hình quốc tế và khu vực, các Bộ trưởng chia sẻ quan ngại về những thách thức phức tạp, đa chiều như an ninh lương thực, năng lượng, biến đổi khí hậu, an ninh mạng và các vấn đề đi kèm các công nghệ mới nổi. Các nước tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hoà bình, an ninh, ổn định, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông, giải quyết hoà bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.

Hội nghị nhấn mạnh việc bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và hướng tới sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) thực chất, hiệu quả. Bên cạnh đó, Hội nghị cũng trao đổi về tình hình Trung Đông và Bán đảo Triều Tiên, kêu gọi các bên kiềm chế, tránh leo thang và thúc đẩy đối thoại, ngoại giao để đạt được nền hòa bình lâu dài.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và kinh tế trên thế giới, Diễn đàn khu vực ASEAN và các nước thành viên cần chuyển tư duy “đối thoại phản ứng” sang “quản lý rủi ro chủ động” bằng cách nâng cao năng lực dự báo và ngăn ngừa leo thang.

ARF cũng cần linh hoạt thích ứng với các thực tiễn chiến lược mới, đồng thời duy trì vị thế một nền tảng bao trùm để các nước lớn tham gia xây dựng trên cơ sở tôn trọng vai trò trung tâm của ASEAN. Đặc biệt, Diễn đàn ARF cần đóng góp tích cực hơn vào giải quyết hòa bình các tranh chấp dựa trên luật pháp quốc tế.

Trong trao đổi, Bộ trưởng Lê Hoài Trung chia sẻ quan điểm của Việt Nam kêu gọi các bên kiềm chế, tránh leo thang tại Trung Đông, bảo đảm lưu thông an toàn, liên tục cho tàu thuyền và máy bay qua eo biển Hormuz; đồng thời ủng hộ duy trì đối thoại, ngoại giao vì nền hòa bình và ổn định lâu dài trên Bán đảo Triều Tiên. Bộ trưởng cũng khẳng định ASEAN sẽ tiếp tục cùng Trung Quốc thực hiện đầy đủ, hiệu quả DOC và sớm đạt được một COC thực chất, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.

Việt Nam nêu 4 đề xuất nhằm củng cố đoàn kết, tự cường ASEAN Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nêu 4 đề xuất của Việt Nam nhằm củng cố đoàn kết, tự cường và liên kết ASEAN, trong đó cần tiếp tục đề cao các nguyên tắc của ASEAN, tăng cường đối thoại, hợp tác.

ASEAN kêu gọi chấm dứt các hành động thù địch tại Trung Đông Ngày 21/7, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN ra Tuyên bố chung về diễn biến tại tình hình Trung Đông, kêu gọi các bên kiềm chế tối đa, chấm dứt các hành động thù địch, bảo đảm an toàn hàng hải và thúc đẩy giải quyết xung đột thông qua đối thoại và ngoại giao.

Việt Nam đề xuất thúc đẩy hợp tác thực chất giữa ASEAN và các đối tác Tại các Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN với các đối tác, Việt Nam đã đề xuất nhiều định hướng nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, đổi mới sáng tạo, AI, năng lượng và kết nối, hướng tới phát triển bền vững và bao trùm.