Chiều 2/8, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Bộ Ngoại giao tổ chức Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 với chủ đề "Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển".
 |
| Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung và các đại biểu tham dự Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. Ảnh: Đỗ Thảo - Mekong ASEAN |
Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục biến động nhanh, phức tạp, đan xen cả thời cơ và thách thức.
Dẫn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên khai mạc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 (ngày 1/8), Bộ trưởng lưu ý cạnh tranh hiện nay đã diễn ra “đến từng phòng thí nghiệm, cơ sở đào tạo”, qua đó đặt ra yêu cầu công tác đối ngoại phải tiếp tục đổi mới tư duy, chủ động thích ứng và đồng hành chặt chẽ với quá trình phát triển của đất nước.
Bộ trưởng khẳng định mục tiêu tăng trưởng 10% mà cả nước đang hướng tới là yêu cầu thực chất, trong đó công tác đối ngoại địa phương giữ vai trò quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển. Thực tiễn cho thấy chưa có quốc gia, địa phương, tổ chức hay doanh nghiệp nào phát triển thành công mà không thông qua hội nhập quốc tế dưới những hình thức phù hợp.
Đối ngoại địa phương phải có sản phẩm cụ thể, kết quả có giá trị thực tiễn
Đề cập những định hướng lớn về công tác đối ngoại, Bộ trưởng cho biết nếu Đại hội XIII của Đảng xác định đối ngoại giữ vai trò "tiên phong", thì Đại hội XIV lần đầu tiên khẳng định đối ngoại là "nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên", thể hiện bước phát triển quan trọng trong nhận thức về vị trí, vai trò của công tác đối ngoại trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, không chỉ của riêng ngành ngoại giao.
Người đứng đầu ngành ngoại giao nhấn mạnh công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế địa phương cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa, trở thành một nội dung công tác rất quan trọng trong toàn bộ hệ thống chính trị.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung nêu 4 tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác đối ngoại địa phương, bao gồm: có sản phẩm cụ thể, tạo ra kết quả mang lại giá trị thực tiễn, bảo đảm tiến độ, thời hạn và nhận được sự tín nhiệm của nhân dân.
 |
| Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu chỉ đạo hội nghị. Ảnh: Đỗ Thảo - Mekong ASEAN |
Trên cơ sở đó, Bộ trưởng đề ra 4 định hướng trọng tâm cho công tác đối ngoại địa phương trong thời gian tới.
Thứ nhất, đổi mới tư duy và nâng cao chất lượng hoạch định chiến lược đối ngoại, bảo đảm đối ngoại thực sự trở thành một hợp phần trong chiến lược phát triển của địa phương. Theo đó, mỗi địa phương cần chủ động xây dựng, rà soát, cập nhật chiến lược đối ngoại phù hợp với quy hoạch, không gian phát triển và định hướng phát triển kinh tế - xã hội; xác định rõ đối tác, địa bàn và lĩnh vực hợp tác trọng tâm, đồng thời cụ thể hóa bằng các chương trình, dự án khả thi.
Thứ hai, đổi mới mạnh mẽ ngoại giao phục vụ phát triển, lấy khả năng chuyển hóa quan hệ đối ngoại thành nguồn lực và kết quả cụ thể làm thước đo hiệu quả. Các địa phương cần rà soát toàn diện các cam kết hợp tác hiện có để phát huy dư địa, tháo gỡ vướng mắc và hiện thực hóa các cơ hội thành chương trình, dự án cụ thể.
Ngoại giao kinh tế và khoa học - công nghệ cần hướng mạnh vào việc thu hút các nguồn lực góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của kinh tế địa phương. Đồng thời, cần phát huy sức mạnh mềm thông qua ngoại giao văn hóa, đối ngoại nhân dân, thông tin đối ngoại và công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài.
Thứ ba, đổi mới cơ chế lãnh đạo, quản lý và phối hợp nhằm bảo đảm công tác đối ngoại địa phương được triển khai thống nhất, thông suốt và hướng đến kết quả thực chất. Công tác đối ngoại trên địa bàn cần được đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của cấp ủy, sự quản lý tập trung của chính quyền địa phương và sự tham mưu, điều phối của cơ quan chuyên môn về đối ngoại.
Bộ trưởng đề nghị tăng cường phối hợp giữa địa phương với Bộ Ngoại giao, các Bộ, ngành và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; đồng thời từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu và kênh chia sẻ thông tin dùng chung để nâng cao hiệu quả điều hành.
Thứ tư, kiện toàn tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ ngoại vụ đáp ứng yêu cầu mới và đổi mới căn bản phương thức quản lý công tác đối ngoại. Theo Bộ trưởng, mỗi địa phương cần có đầu mối chuyên trách đủ năng lực, thẩm quyền để tham mưu tổng thể, điều phối hoạt động đối ngoại và theo dõi việc thực hiện các cam kết hợp tác quốc tế.
Bộ trưởng cũng đề nghị các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tăng cường phối hợp, hỗ trợ hiệu quả hơn đối với các địa phương; đồng thời mong muốn các địa phương chủ động phản ánh khó khăn, vướng mắc để Bộ Ngoại giao kịp thời phối hợp tháo gỡ, tiếp tục hoàn thiện thể chế và cơ chế phối hợp.
Cùng với đó, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cần được xác định là trọng tâm của quá trình kiện toàn tổ chức bộ máy. Cán bộ ngoại vụ phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiến thức đối ngoại, trình độ ngoại ngữ và am hiểu thực tiễn địa phương; đồng thời từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo, tham mưu, xây dựng dự án và tổ chức triển khai hợp tác quốc tế.
Mở rộng không gian hợp tác và huy động nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển nhanh, bền vững
 |
| Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn trình bày báo cáo tại hội nghị. Ảnh: Đỗ Thảo - Mekong ASEAN |
Trình bày báo cáo tại hội nghị, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn đánh giá từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21 đến nay, công tác đối ngoại địa phương đã từng bước chuyển từ chú trọng mở rộng quan hệ sang nâng cao hiệu quả hợp tác; từ tổ chức các hoạt động riêng lẻ sang gắn kết với quy hoạch và mục tiêu phát triển; từ tiếp nhận hỗ trợ sang chủ động đề xuất nhu cầu và tìm kiếm nguồn lực quốc tế.
Theo Thứ trưởng, các địa phương đã ký kết, gia hạn và duy trì hiệu lực khoảng 900 thỏa thuận quốc tế, đồng thời cấp phép hoặc chủ trì hơn 2.500 hội nghị, hội thảo quốc tế. Công tác quản lý, bảo vệ biên giới tiếp tục được triển khai đồng bộ theo định hướng xây dựng "vành đai an ninh - phát triển".
Đối ngoại tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong mở rộng không gian hợp tác và huy động nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển nhanh, bền vững. Nhiều địa phương đã chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn các dự án chất lượng, tạo giá trị gia tăng cao. Hàng hóa của địa phương tiếp tục mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh đó, công tác vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài đạt hơn 1.500 chương trình, dự án với tổng giá trị cam kết hàng trăm triệu USD. Hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được nhiều địa phương quan tâm. Công tác lãnh sự, bảo hộ công dân, người Việt Nam ở nước ngoài, thông tin đối ngoại và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cũng được triển khai tích cực.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Thứ trưởng Ngô Lê Văn cho biết công tác đối ngoại địa phương vẫn còn một số hạn chế kéo dài và những vấn đề mới phát sinh. Cụ thể, tại một số nơi, đối ngoại chưa được đặt đầy đủ trong chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển; khả năng cụ thể hóa quan hệ và thỏa thuận hợp tác còn hạn chế; việc huy động nguồn lực quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng và còn chênh lệch giữa các địa phương; tổ chức bộ máy, cán bộ và điều kiện bảo đảm ở một số nơi chưa theo kịp yêu cầu; sự phối hợp và chia sẻ thông tin chưa thật sự liên tục.
 |
| Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Đỗ Thảo - Mekong ASEAN |
Từ thực tiễn đó, Thứ trưởng Ngô Lê Văn nêu 3 bài học kinh nghiệm. Thứ nhất, sự lãnh đạo thường xuyên của cấp ủy, sự quản lý thống nhất của chính quyền và vai trò của cơ quan đầu mối có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng công tác đối ngoại địa phương.
Thứ hai, chất lượng chuẩn bị quyết định phần lớn hiệu quả hợp tác. Những địa phương xác định rõ nhu cầu, lựa chọn đúng ưu tiên và xây dựng được các đề xuất cụ thể thường thuận lợi hơn trong kết nối đối tác và triển khai các thỏa thuận.
Thứ ba, hiệu quả công tác đối ngoại phụ thuộc vào sự phối hợp thường xuyên và công tác theo dõi sau ký kết. Việc phân công rõ trách nhiệm, duy trì trao đổi và kịp thời xử lý vướng mắc sẽ góp phần bảo đảm tính liên tục và nâng cao hiệu quả thực hiện.
Định hướng giai đoạn 2026 - 2028, Thứ trưởng cho biết công tác đối ngoại địa phương sẽ tiếp tục bám sát đường lối đối ngoại của Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị và yêu cầu phát triển đất nước; tập trung nâng cao chất lượng tham mưu, quản lý và tổ chức thực hiện các hoạt động đối ngoại, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế của các địa phương.
Trong đó, 4 nhiệm vụ trọng tâm được xác định gồm: nâng cao chất lượng xây dựng và triển khai chương trình đối ngoại của địa phương; nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế; tăng cường quản lý và phối hợp trong triển khai công tác đối ngoại; củng cố tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và từng bước hiện đại hóa công tác đối ngoại địa phương.
"Bộ Ngoại giao tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành và Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ địa phương triển khai các nhiệm vụ trên, nhất là trong cung cấp thông tin, đào tạo cán bộ, kết nối đối tác và xử lý vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện," Thứ trưởng Ngô Lê Văn khẳng định.
