Ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch UBCKNN phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Phạm Ngọc/Mekong ASEAN

Phát biểu tại hội thảo Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn diễn ra sáng ngày 15/7, ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, để phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu vốn của nền kinh tế là rất lớn.

“Ước tính, nguồn vốn đầu tư trong cả giai đoạn 2026 - 2030 lên tới 38 triệu tỷ đồng, nhưng nguồn lực từ ngân sách Nhà nước chỉ vào khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tức chỉ đáp ứng khoảng 20%; 80% còn lại trông đợi vào nguồn vốn tư nhân và vốn quốc tế. Trong đó, theo dự tính của Bộ Tài chính, riêng giai đoạn 2025 - 2030, Việt Nam cần huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng từ thị trường chứng khoán. Con số này gấp hơn hai lần tổng lượng vốn đã được huy động qua thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2020 - 2025” ông Bùi Hoàng Hải chia sẻ tại sự kiện.

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, tại Hội nghị quán triệt và triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh thông điệp: Nền kinh tế không thể tiếp tục vận hành dựa trên một nguồn lực đơn nhất, càng không thể đặt toàn bộ gánh nặng phát triển lên vai Nhà nước.

Từ bối cảnh đó, ông Hải cho rằng, việc tái cấu trúc các kênh dẫn vốn là đòi hỏi cấp thiết được đặt ra, đặc biệt trong bối cảnh nguồn lực ngân sách là hữu hạn, vốn tín dụng gần chạm trần các chỉ số an toàn hệ thống. Trong đó, thị trường chứng khoán được xác định phải phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh dẫn vốn trung dài hạn cho nền kinh tế.

"Không thể xây một nền kinh tế 40 năm bằng nguồn vốn kỳ hạn 12 tháng"

Bà Đặng Nguyệt Minh - Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital. Ảnh: Phạm Ngọc/Mekong ASEAN

Cùng chia sẻ quan điểm tại hội thảo Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn do Báo Tài chính Đầu tư tổ chức, bà Đặng Nguyệt Minh - Giám đốc Nghiên cứu Công ty quản lý quỹ Dragon Capital cho rằng, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hơn 10% giai đoạn tới, đòi hỏi tỷ lệ đầu tư/GDP phải duy trì khoảng 40% trong thời gian dài.

Theo tính toán của Dragon Capital, nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi khoảng 1.460 tỷ USD, bằng 2,8 lần GDP năm 2025. Trong đó, tín dụng ngân hàng chỉ có thể đáp ứng khoảng 25-30% nhu cầu vốn trong 5 năm tới, trong khi dòng vốn trực tiếp nước ngoài (FDI) và gián tiếp nước ngoài (FPI) đóng góp khoảng 15-20%. Phần nhu cầu còn lại, tương đương 120-150 tỷ USD mỗi năm, cần được huy động qua các kênh trái phiếu, cổ phiếu.

Theo đại diện Dragon Capital, ở các nền kinh tế phát triển, ngân hàng chủ yếu cung cấp vốn ngắn hạn và vốn lưu động, trong khi các nhu cầu đầu tư dài hạn được đáp ứng thông qua thị trường vốn. Ngược lại, tại Việt Nam hiện nay, khoảng 75-80% nguồn vốn của nền kinh tế vẫn đến từ hệ thống ngân hàng, còn thị trường vốn mới chỉ đóng góp 25-30%.

“Không thể xây một nền kinh tế 40 năm bằng nguồn vốn kỳ hạn 12 tháng. Cần chuyển gánh nặng vốn dài hạn sang đúng kênh của nó, đó là thị trường vốn,” bà Minh nêu quan điểm.

Chuyên gia nghiên cứu Dragon Capital cho rằng Việt Nam đang hội tụ nhiều yếu tố để hấp dẫn dòng vốn đầu tư, như tăng trưởng GDP thuộc nhóm dẫn đầu khu vực, lợi nhuận doanh nghiệp dự báo tăng khoảng 23% trong năm 2026, định giá rẻ với P/E 2026 khoảng 11,4 lần. Cùng với đó là việc cải cách hành chính vượt bậc (tinh gọn bộ máy, số hoá thủ tục, cải thiện môi trường kinh doanh); hưởng lợi từ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng; tầng lớp trung lưu mở rộng nhanh đẩy mạnh tiêu dùng; thị trường chứng khoán liên tục đổi hiện đại hoá theo chuẩn quốc tế, hướng đến các mức nâng hạng cao hơn...

Song để thu hút dòng vốn dài hạn, bà Minh cho rằng Việt Nam cần tháo gỡ hai nút thắt. Thứ nhất là từ phía cung, với sự đa dạng hàng hoá chất lượng cao.

Chuyên gia Dragon Capital cho rằng cơ cấu hàng hóa trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn tập trung chủ yếu vào nhóm tài chính, ngân hàng và bất động sản, chiếm tới 68% vốn hóa thị trường hiện nay. Tỷ trọng của các doanh nghiệp sản xuất, công nghệ và tiêu dùng còn khá khiêm tốn. Điều này khiến thị trường chưa phản ánh đầy đủ các động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế và chưa đáp ứng khẩu vị của các nhà đầu tư quốc tế.

Bà Minh kỳ vọng làn sóng IPO và cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước sẽ góp phần cải thiện nút thắt này. Bà cũng cho rằng cần tạo thêm cơ chế thuận lợi để các doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tham gia niêm yết.

Cơ cấu vốn hoá theo ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nguồn: Dragon Capital

Thứ hai là từ phía cầu, khi thị trường đang quá lệ thuộc nhà đầu tư cá nhân và thiếu dòng tiền dài hạn từ các quỹ. Theo bà Minh, tổng tài sản của các quỹ quản lý trong nước hiện chỉ tương đương khoảng 6% GDP, còn quy mô các quỹ hưu trí tự nguyện mới đạt khoảng 81 triệu USD, thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia trong khu vực như Ấn Độ hay Indonesia.

Để tháo gỡ nút thắt này, chuyên gia cho rằng Việt Nam cần sớm ban hành các chính sách đủ mạnh, đặc biệt là ưu đãi thuế, để khuyến khích người dân đầu tư dài hạn thông qua các quỹ mở và quỹ hưu trí, qua đó hình thành dòng tiền ổn định cho thị trường, giảm biến động và nâng cao sức chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

“Không thể chỉ trông chờ vốn ngoại. Muốn thị trường ổn định, phải xây nhà đầu tư tổ chức nội địa - quỹ hưu trí, bảo hiểm nhân thọ, quỹ mở - làm ‘mỏ neo’ cho dòng tiền dài hạn,” đại diện Dragon Capital nêu quan điểm.

Việt Nam chính thức khai trương Sàn giao dịch carbon trong nước

Vốn hoá thị trường cổ phiếu đạt hơn 10,57 triệu tỷ đồng

Chủ tịch UBCKNN: Tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động huy động vốn

Việt Nam - Nhật Bản trao đổi kinh nghiệm phát triển thị trường chứng khoán