Ngày 29/9, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026 - 2030 nhằm kết nối các nguồn lực, hướng tới việc kiến tạo một mạng lưới hạ tầng đồng bộ, hiện đại.

Theo thông tin được đưa ra tại hội nghị, trong giai đoạn 2026 - 2030, cả nước dự kiến cần khoảng 1.269.000 tỷ đồng để đầu tư xây mới 2.829 km và mở rộng 1.187 km cao tốc. Tuy nhiên, ngân sách Nhà nước và các cam kết hiện mới cân đối được khoảng 423.000 tỷ đồng, đồng nghĩa với việc dư địa vốn cần tiếp tục huy động từ bên ngoài lên tới 846.000 tỷ đồng.

Báo cáo xúc tiến kêu gọi đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026 - 2030, tại hội nghị, ông Lê Văn Đạt, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ, Bộ Xây dựng cho biết, trên cơ sở quy hoạch, Bộ đã chọn lọc danh mục 29 dự án cao tốc ưu tiên kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) với sơ bộ tổng mức đầu tư 922.812 tỷ đồng.

Các dự án được lựa chọn đều nằm trên hành lang vận tải chính, kết nối vùng kinh tế trọng điểm và có khả năng thu hút vốn ngoài ngân sách cao.

Nổi bật trong danh mục là các siêu dự án vành đai như Vành đai 5 - Vùng Thủ đô (dài 225km, 6 làn xe) với vốn đầu tư 125.613 tỷ đồng và dự án mở rộng Vành đai 3 TP HCM lên 8 làn xe (dài 76km) với vốn 38.000 tỷ đồng.

Nhóm trục cao tốc Bắc - Nam phía Tây có tổng số 8 dự án, gồm 3 dự án tại khu vực phía Bắc, 3 dự án ở Tây Nguyên và 2 dự án tại khu vực phía Nam. Khi hoàn thành, 8 dự án sẽ hình thành một trục kết nối, tạo hành lang vận tải tốc độ cao ở khu vực phía Tây, góp phần thúc đẩy không gian phát triển, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đồng thời mở ra cơ hội kết nối giữa các khu vực phía Tây với các vùng kinh tế khác.

Tại khu vực phía Bắc có dự án nâng cấp đoạn Tuyên Quang - Phú Thọ lên 4 làn xe và xây dựng đoạn Phú Thọ - Cổ Tiết - Yên Bái (hơn 25.000 tỷ đồng).

Tại Tây Nguyên, ba dự án Ngọc Hồi - Pleiku, Pleiku - Buôn Ma Thuột và Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa sẽ tạo thành trục xuyên suốt, gắn kết các vùng nông sản với trục Đông - Tây.

Ở khu vực phía Nam, hai đoạn tuyến Đức Hòa - Mỹ An và Chơn Thành - Đức Hòa sẽ đóng vai trò chiến lược trong việc kết nối Tây Ninh, Đồng Tháp với Đồng bằng sông Cửu Long.

Dưới góc nhìn của doanh nghiệp hạ tầng, ông Hồ Minh Hoàng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả đánh giá cao chủ trương khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân nhưng lưu ý ba vấn đề cốt lõi khi mở rộng cao tốc.

Thứ nhất, cần phân loại dự án dựa trên lưu lượng thực tế để quyết định tỷ lệ tham gia của Nhà nước, đặc biệt phải đánh giá kỹ tác động của việc mở rộng đối với doanh thu của các dự án BOT, PPP hiện hữu. Thứ hai, các dự án cần cơ cấu tài chính linh hoạt, không áp dụng một công thức cứng nhắc.

Cuối cùng, đối với chất lượng và trách nhiệm lâu dài, ông Hoàng kiến nghị vận dụng Nghị định 349/2026/NĐ-CP nhằm áp dụng chỉ định thầu cho các gói cần tính đồng bộ, lựa chọn các nhà thầu đã chứng minh năng lực để kiểm soát tốt giá thành và chất lượng.

Liên quan đến chính sách tín dụng đầu tư các dự án hạ tầng giao thông PPP, ông Trần Hoài Nam, Phó Giám đốc Khối Khách hàng doanh nghiệp, VietinBank cho biết Luật số 90/2025/QH15 (có hiệu lực từ 1/7/2025) đã tạo hành lang pháp lý vững chắc hơn cho PPP.

Để dòng vốn tín dụng khơi thông, ông Nam kiến nghị các cơ quan Nhà nước cần giữ sự nhất quán trong quy hoạch dài hạn nhằm giảm rủi ro chính sách; đồng thời hoàn thiện cơ chế chia sẻ rủi ro, bố trí ngân sách kịp thời để bù đắp khi doanh thu dự án sụt giảm. Đổi lại, các nhà đầu tư tư nhân cũng phải đảm bảo vốn chủ sở hữu thực góp đúng cam kết, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và chia sẻ lợi ích hợp lý với ngân hàng.

Lắng nghe các khuyến nghị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh khẳng định, ngành xây dựng quyết tâm hoàn thành mục tiêu 5.000km cao tốc vào năm 2030, phục vụ khát vọng tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên theo định hướng của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Để các cam kết tại hội nghị sớm được triển khai thành những dự án, hợp đồng cụ thể, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đề nghị tập trung thực hiện 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, Bộ Xây dựng và các Bộ, ngành khẩn trương rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thủ tục; triển khai hiệu quả cơ chế chia sẻ rủi ro doanh thu theo Luật PPP và đẩy mạnh phân cấp, gắn với tăng cường hậu kiểm.

Thứ hai, chính quyền các địa phương phát huy vai trò cơ quan có thẩm quyền theo phân cấp; chủ động, quyết liệt trong công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm bàn giao mặt bằng đúng tiến độ và chủ động nguồn vật liệu phục vụ các dự án.

Thứ ba, các tổ chức tín dụng nghiên cứu, xây dựng các gói tín dụng trung và dài hạn phù hợp với đặc thù dự án PPP, tạo điều kiện để nhà đầu tư tiếp cận nguồn vốn ổn định, lâu dài.

Cuối cùng, Bộ trưởng đề nghị các nhà đầu tư chủ động tiếp cận hồ sơ, khảo sát thực địa, nghiên cứu kỹ các điều kiện của dự án và đề xuất phương án đầu tư phù hợp, hiệu quả.

"Bộ Xây dựng cam kết tiếp tục duy trì cơ chế đối thoại, phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương, tổ chức tín dụng và nhà đầu tư để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuẩn bị và triển khai các dự án, góp phần đưa những cam kết tại hội nghị sớm trở thành các dự án, hợp đồng cụ thể," Bộ trưởng khẳng định.