Sáng 28/9, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp về Đề án thí điểm cơ chế, chính sách áp dụng cho Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và Đề án thí điểm xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại Cửa khẩu quốc tế đường bộ Lào Cai.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, hai khu vực cửa khẩu nằm trên tuyến biên giới với Trung Quốc và Campuchia, những đối tác quan trọng của Việt Nam, có nhiều tiềm năng thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư. Trong đó, Lào Cai có vai trò kết nối giao thương với khu vực Vân Nam (Trung Quốc), còn Tây Ninh có nhiều cơ hội phát triển giao thương với Campuchia.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị nghiên cứu các cơ chế, chính sách phù hợp, kể cả cơ chế đặc thù về thuế, hải quan, vận tải, nhằm tạo thuận lợi cho giao thương và hoạt động của doanh nghiệp. Việc triển khai các đề án nhằm tạo thêm việc làm, sinh kế cho người dân khu vực biên giới, tăng nguồn thu ngân sách, góp phần ổn định an ninh chính trị trên địa bàn.

Cùng với hoàn thiện cơ chế, chính sách, địa phương cần quan tâm phát triển hạ tầng giao thông, nhà ở và các dịch vụ để thu hút đầu tư, khai thác tiềm năng và đáp ứng yêu cầu phát triển của khu vực cửa khẩu.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các Bộ, ngành rà soát đề xuất của Lào Cai, Tây Ninh trên cơ sở quy định pháp luật. Những nội dung đã có quy định thì triển khai thực hiện; những cơ chế đặc thù vượt thẩm quyền cần nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Mở thêm không gian phát triển kinh tế cửa khẩu

Góp ý cho các đề án, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc khẳng định sự cần thiết phải phát triển hai khu vực trên để mở rộng không gian kinh tế. Tuy nhiên, Bộ Tài chính lưu ý các địa phương cần nhận diện và xử lý đúng những điểm nghẽn thực sự, thay vì đề xuất nhiều cơ chế, chính sách riêng lẻ. Quan điểm xuyên suốt là không tiếp tục đề xuất những nội dung pháp luật hiện hành đã quy định. Những vấn đề xuyên biên giới cần giải quyết thông qua hợp tác song phương và chỉ đề xuất cơ chế đặc thù đối với những vướng mắc mà pháp luật chưa có công cụ xử lý.

Với Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, dù được thành lập từ năm 1998 và thu hút hàng trăm triệu USD vốn đầu tư, khu vực này vẫn phát triển chậm do hạ tầng thiếu đồng bộ và năng lực thông quan với cửa khẩu Bavet (Campuchia) còn hạn chế.

Để tạo đột phá, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Trương Thanh Liêm cho biết tỉnh đang đẩy nhanh kết nối cao tốc TP HCM - Mộc Bài. Địa phương đồng tình không xây dựng hệ thống cơ chế riêng lẻ, thay vào đó kiến nghị các Bộ, ngành hướng dẫn nghiên cứu hình thành khu thương mại tự do tại Mộc Bài và áp dụng mô hình "một cửa, một lần dừng" với cửa khẩu Bavet để rút ngắn thời gian thông quan.

Trong khi đó, Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai đang đứng trước cơ hội lớn nhằm khai thác lợi thế kết nối với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), nhất là sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh vào tháng 3/2026. Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh cho biết nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang rất quan tâm tìm hiểu cơ hội đầu tư. Lào Cai kiến nghị Trung ương cân nhắc phạm vi thí điểm để tỉnh có đủ không gian phát triển logistics, loại bỏ các chính sách trùng lặp với luật hiện hành và sớm hoàn thiện đề án để có cơ sở trao đổi với phía Vân Nam.

Chỉ đề xuất cơ chế đặc thù đối với vấn đề pháp luật chưa quy định

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ghi nhận, đánh giá cao UBND tỉnh Lào Cai, UBND tỉnh Tây Ninh đã nghiêm túc tiếp thu các ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các Bộ, ngành trong quá trình xây dựng các đề xuất.

Phó Thủ tướng Thường trực thống nhất với báo cáo của Bộ Tài chính và ý kiến của các Bộ, ngành. Theo đó, những cơ chế, chính sách đã được pháp luật quy định hoặc dự kiến được quy định trong các luật, nghị định sắp ban hành thì không tiếp tục đề xuất cơ chế riêng. Các địa phương cần chủ động làm việc với Bộ Tư pháp và các bộ quản lý chuyên ngành để rà soát, áp dụng đầy đủ các quy định.

Nhấn mạnh phát triển kinh tế cửa khẩu có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu việc nghiên cứu, áp dụng các cơ chế, chính sách, kể cả chính sách đặc thù, phải gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh, quản lý biên giới và bảo vệ môi trường.

Đối với Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị tỉnh Tây Ninh xây dựng tờ trình, tập trung vào những cơ chế, chính sách thực sự đặc thù mà pháp luật hiện hành và các quy định chuẩn bị ban hành chưa có.

Đối với Khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại Cửa khẩu quốc tế đường bộ Lào Cai, Phó Thủ tướng Thường trực giao tỉnh Lào Cai tiếp tục xây dựng, hoàn thiện đề án trên cơ sở tiếp thu yêu cầu của Bộ Tài chính và ý kiến của các Bộ, ngành; bảo đảm các cơ chế mới, đặc thù phù hợp với khung pháp lý và tạo được sự đồng thuận trước khi trình.

Bộ Tài chính và các Bộ, ngành theo chức năng quản lý Nhà nước chủ động hướng dẫn, phối hợp với Tây Ninh và Lào Cai trong quá trình hoàn thiện hồ sơ.