Thừa ủy quyền của Chủ tịch UBND thành phố, ông Nguyễn Thành Trung, Ủy viên Thành ủy, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng trao Quyết định công nhận Điểm du lịch di tích lịch sử quốc gia đền thờ Khúc Thừa Dụ cho lãnh đạo xã Khúc Thừa Dụ. Ảnh: Lâm Hòa/Mekong ASEAN.

Tại sự kiện, ông Nguyễn Tuấn Hải, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Khúc Thừa Dụ đã khái quát thân thế, sự nghiệp và công lao của người anh hùng dân tộc. Ông cho biết, lễ hội truyền thống đền thờ anh hùng dân tộc, dâng hương tưởng niệm 1.119 năm kỵ nhật của Tiên chúa Khúc Thừa Dụ - người có công đầu trong công cuộc xây dựng nền tự chủ đất nước được tổ chức hôm nay nhằm tri ân công lao to lớn của ông trong công cuộc trung hưng đất nước và họ Khúc cuối thế kỷ 9 đầu thế kỷ thứ 10 trong lịch sử dân tộc Việt Nam; góp phần giáo dục, nâng cao truyền thống yêu nước, ý chí tự lực, tực cường, bồi đắp đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

“Lễ hội hôm nay càng trở lên ý nghĩa khi đền thờ anh hùng dân tộc khúc Thừa Dụ được UBND Thành phố Hải Phòng quyết định công nhận là điểm du lịch cấp thành phố”, ông Nguyễn Tuấn Hải khẳng định.

Ông Nguyễn Tuấn Hải, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Khúc Thừa Dụ trình bày diễn văn tại buổi khai mạc. Ảnh: Lâm Hòa/Mekong ASEAN.

Ôn lại bối cảnh lịch sử, Chủ tịch UBND xã Khúc Thừa Dụ dẫn các thông tin tài liệu cho biết, vào cuối thế kỷ thứ 9, nhà Đường suy yếu, phương Bắc bị loạn, Giao Châu lúc này quan, quân đô hộ như rắn mất đầu. Trong bối cảnh đó, tại vùng đất Hải Dương xưa, trên mảnh đất Hồng Châu có vị Hào trưởng Khúc Thừa Dụ - một bậc tài trí xuất chúng “tính khoan hòa, hay thương người, được dân chúng suy tôn” đã đứng lên giương cao ngọn cờ nghĩa.

Nhờ tài cao, đức cả và tầm nhìn xa, Khúc Thừa Dụ được các bậc hào kiệt cùng dân chúng khắp nơi tín phục, nguyện làm nghĩa binh, ngày đêm luyện binh, rèn tướng, tích trữ lương thực. Chớp thời cơ, năm 905 sau khi tên Tiết độ sứ Độc Cô Tổn - một quan chức nhà Đường tại đất Giao Châu bị triệu hồi về nước, Khúc Thừa Dụ đã lãnh đạo nhân dân chiếm thành Tống Bình (tức Hà Nội ngày nay).

Mất thành Tống Bình, chính quyền đô hộ nhà Đường ở các địa phương cũng lần lượt tan rã. Với thắng lợi to lớn này của Hào trưởng Khúc Thừa Dụ đã chấm dứt ách độ hộ hơn 1.000 năm của phong kiến phương Bắc. Mở ra nền độc lập, tự chủ cho dân tộc.

Đông đảo các đại biểu, người dân và du khách dự khai mạc lễ hội. Ảnh: Lâm Hòa/Mekong ASEAN.

Nhờ tài trí thông minh, sự nhạy bén chính trị và quyết đoán sáng suốt, Khúc Thừa Dụ buộc nhà Đường phải thừa nhận vai trò lãnh đạo của họ Khúc. Năm 906 (Thiên Hựu thứ 3, tháng 2 ngày 7, tức ngày 1 tháng 2 năm 906), vua Đường buộc phải phong cho ông chức Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ, chức quan cao nhất ở ngoại biên, lại gia phong tước “Đồng bình chương sự”, có quyền thay triều đình quyết định mọi việc.

Nắm quyền lực trong tay, Khúc Thừa Dụ nhanh chóng cắt đặt quan lại, nắm giữ những chức vụ chủ chốt, dốc sức điều hành quản lý đất nước, ban hành nhiều chính sách tích cực và tiến bộ, xây dựng bộ máy chính quyền mới trong cả nước.

Đây là một thắng lợi có tầm vóc lớn lao và trở thành dấu ấn đậm nét trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Khúc Thừa Dụ đã tạo nên nền móng quyền tự chủ ban đầu cho đất nước.

Chủ tịch UBND xã Khúc Thừa Dụ Nguyễn Tuấn Hải đánh trống khai hội. Ảnh: Lâm Hòa/Mekong ASEAN.

Ngày 23 tháng 7 năm Đinh Mão 907, Khúc Thừa Dụ mất, con trai ông là Khúc Hạo lên thay, kế tục xuất sắc sự nghiệp của cha. Lúc này, nhà Đường bị cướp ngôi, nhà Hậu Lương ra đời, vẫn rơi vào thời kỳ hỗn loạn. Nhà Hậu Lương sai sứ sang tấn phong cho Khúc Hạo làm Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ, Đồng bình chương sự, mặc nhiên phải thừa nhận quyền tự chủ của nhân dân ta và quyền thế tập của họ Khúc.

Trước âm mưu của kẻ thù và tình thế khó khăn của đất nước trong buổi đầu giành quyền tự chủ, Trung chúa Khúc Hạo đã ra sức thu dụng nhân tài, tiến hành hàng loạt cải cách toàn diện và sâu sắc. Ông cải tổ căn bản nền hành chính, tăng cường năng lực quản lý của bộ máy nhà nước từ trung ương đến cơ sở.

Khúc Hạo chia đất nước ra thành lộ, phủ, châu, giáp, xã. Ở cấp xã (cấp cơ sở), đặt ra chức Chánh lệnh trưởng và Tá lệnh trưởng để trông coi việc thuế. Ông cho lập sổ hộ khẩu, kê rõ quê quán, giao cho giáp trưởng trông coi. Đặc biệt, đã định ra chế độ thuế khóa và lực dịch mới, “Bình quân thuế ruộng, bãi bỏ lực dịch...”.

Đọc chúc văn dâng Khúc Tiên chúa. Ảnh: Lâm Hòa/Mekong ASEAN.

Về đối ngoại, Khúc Hạo khôn khéo, ứng xử mềm dẻo với Nam Hán và Đại Lương để tránh xung đột, tạo cơ hội hòa bình, củng cố nền tự chủ còn non trẻ. Lịch sử đã ghi nhận: ông là nhà cải cách đầu tiên của đất nước.

Năm 917, Khúc Hạo mất, Khúc Thừa Mỹ kế tục sự nghiệp của ông, cha. Tướng quân Khúc Thừa Mỹ trong quá trình làm An Nam lưỡng sứ đã khéo léo thực hiện chiến lược “tử gián, sinh gián” làm nên “ Lửa cháy Phiên Ngung”.

Nhưng với dã tâm luôn muốn chiếm đoạt Tĩnh Hải quân và nhà Hán lại có mối thâm thù với Tiết độ sứ Khúc Thừa Mỹ kể từ khi phát ngôn coi nhà Nam Hán là “ngụy đình”, đó là nguyên cớ để nhà Nam Hán cất quân báo thù, xâm lược. Trước sức mạnh của giặc, chính quyền họ Khúc mới xây dựng và Khúc Thừa Mỹ bị quân Nam Hán bắt.

Các đại biểu dâng hương. Ảnh: Lâm Hòa/Mekong ASEAN.

Tuy chưa xưng đế, xưng vương, chưa đặt quốc hiệu; với tước "Đồng bình chương sự" nhưng Tam Khúc Chúa đã chấm dứt ách độ hộ hơn 1.000 năm của phong kiến phương Bắc; mở ra nền độc lập tự chủ của dân tộc; đặt mối bang giao với các nước; thực hiện nhiều cải cách quan trọng cho đất nước: “Trông coi chính sự; khắp xử yên vui”, “giữ nước từ khi nước chưa nguy” và tư tưởng “Khoan, giản, an lạc”, đã trở thành chiến lược quan trọng “Trị nước, an dân, bình thiên hạ”...

Các đoàn dâng lễ. Ảnh: Lâm Hòa/Mekong ASEAN.

Người dân, du khách và các chi, nhánh họ Khúc ở các tỉnh, thành phố về dâng hương. Ảnh: Lâm Hòa/Mekong ASEAN.

Theo ông Nguyễn Tuấn Hải, nhằm tri ân anh hùng dân tộc Khúc Thừa Dụ và tri ân công lao sự nghiệp to lớn của Tam Khúc chúa, Nhà nước đã đầu tư xây dựng ngôi đền nguy nga, tố linh tố hảo, đặt cạnh nơi thờ xưa, thành quần thể đình - làng, đền - nước. Vừa tĩnh mịch, vừa uy nghiêm với chất liệu bền vững, vĩnh cửu như đá, gỗ lim, đồng...

Với những giá trị lịch sử của di tích, UBND thành phố Hải Phòng đã ban hành Quyết định số 3335/QĐ-UBND công nhận Điểm du lịch “Di tích lịch sử Quốc gia Đền thờ Khúc Thừa Dụ”, ngày 21/8/2026.

Đền thờ Khúc Thừa Dụ tọa lạc tại thôn Cúc Bồ, xã Khúc Thừa Dụ, thành phố Hải Phòng. Ảnh: Lâm Hòa/Mekong ASEAN.

Chủ tịch UBND xã Khúc Thừa Dụ bày tỏ mong muốn sẽ tiếp tục khai thác, phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa của di tích đền thờ Khúc Thừa Dụ một cách hiệu quả và bền vững, góp phần đáp ứng tốt hơn đời sống tinh thần và văn hoá tâm linh, làm giàu thêm bản sắc văn hóa dân tộc…